انسان از خاک تا خاک

انسان از خاک تا خاک
پدیدآوران	صالحی حاجی‌آبادی، نعمت‌الله (نويسنده)
ناشر	معاذ محمد بنی عامر
مکان نشر	ایران - قم
سال نشر	1388ش
چاپ	6
شابک	‎964-94663-6-3
موضوع	انسان (اسلام)
زبان	فارسی
تعداد جلد	1
کد کنگره	/ص2الف8 226/2 BP
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

انسان از خاک تا خاک، اثر نعمت‌الله صالحی حاجی‌آبادی (متولد ۱۳۲۲ش)، کتابی است در تبیین مراحل آفرینش انسان از منظر قرآن و روایات، از خلقت نخستین حضرت آدم(ع) تا سیر تکوین جنین و مراحل مختلف زندگی تا مرگ.

ساختار

این اثر بخش اول از یک مجموعه پنج بخشی (جلدی) است که در سه بخش اصلی، به بررسی دوران عمر حضرت آدم(ع)، خلقت حوا، هبوط و سپس مراحل فیزیولوژیک تکوین نطفه و جنین در رحم مادر تا ولادت، رشد و بالندگی و نهایت مرگ او، اختصاص یافته است.

گزارش محتوا

بخش اول (دوران عمر حضرت آدم(ع)): نویسنده در این بخش، به‌تفصیل مراحل فیزیکی خلقت نخستین انسان را بررسی می‌کند. وی با استناد به آیات، مراحلی چون تبدیل خاک به گل (طین)، سپس به لجن بدبو و در نهایت به گل خشکیده (صلصال) را شرح داده و بیان می‌کند که جسد آدم چهل سال پیش از دمیده شدن روح، به‌صورت قالب گلی باقی ماند تا فرشتگان آن را مشاهده کنند. پس از دمیده شدن روح در آدم، موضوع سجده فرشتگان و تکبر ابلیس مطرح می‌شود. نویسنده، علل سقوط ابلیس را نژادپرستی و برتر دانستن آتش بر خاک می‌داند. در ادامه، آفرینش حضرت حوا از آدم، ازدواج آنان و زندگی در بهشت واکاوی می‌گردد. داستان وسوسه شیطان، خوردن از درخت ممنوعه و فروریختن لباس‌های بهشتی و در نهایت توبه آدم و تعلیم اسماء الهی، پایان‌بخش این قسمت است. همچنین مباحثی چون میثاق الهی با فرزندان آدم در این بخش گنجانده شده است.

بخش دوم (حقیقت و ویژگی‌های انسان): در این بخش، نویسنده به تحلیل واژه «انسان» از ریشه «انس» یا «نسیان» پرداخته و صفات متضاد بشر را در قرآن بررسی می‌کند. او انسان را موجودی معرفی می‌کند که در عین ضعف و عجول بودن، دارای کرامت ذاتی و قدرت تسخیر کائنات است. نویسنده، بر اهمیت «قوه عقل» در انسان و برتری او با این امتیاز بر سایر موجودات، حتی بر فرشتگان، تأکید می‌ورزد. همچنین فلسفه آزمایش‌های الهی و ابزارهای هدایت (مانند تقوا) برای رسیدن به هدف اصلی خلقت که همان «عبودیت» است، تبیین می‌گردد.

بخش سوم (دوران عمر انسان): این بخش، به جنبه‌های فیزیولوژیک و بیولوژیک آفرینش انسان اختصاص دارد. نویسنده، مراحل تکوین انسان را از «عصاره گل» که به‌صورت مواد غذایی وارد بدن والدین می‌شود، آغاز کرده و سپس تشکیل نطفه در صلب پدر و انتقال آن به رحم مادر را با دقت علمی و روایی شرح می‌دهد. مراحل مختلف جنین، شامل نطفه امشاج (مخلوط)، علقه (خون بسته) ، مضغه (پاره گوشت) ، شکل‌گیری استخوان‌ها و پوشاندن آن‌ها با گوشت و در نهایت «خلق آخر» یا همان دمیده شدن روح، بررسی می‌شود. نویسنده همچنین به نقش اعجاب‌انگیز «جفت» در تغذیه جنین و انتقال ویژگی‌های وراثتی از طریق ژن‌ها (عوامل وراثت) اشاره کرده و در پایان، به آمادگی نوزاد برای تولد و تأمین رزق او از طریق پستان مادر می‌پردازد.

مرحله ولادت، شیرخوارگی و بازگرفتن از شیر، کودکی، نوجوانی، جوانی، کهولت و مرحله پیری، از جمله دیگر مراحلی است که به بیان ویژگی‌های انسان در هریک از آنها، پرداخته شده است. در انتهای کتاب، به عوامل طول عمر و کوتاهی عمر اشاره گردیده و مرگ، تولدی دوباره، دانسته شده است.

منابع مقاله

سرآغاز و متن کتاب.