الواضح

الواضح، اثر ابوبکر زبیدی اشبیلی نحوی (متوفی 379ق)، از مهم‌ترین منابع علم نحو و زبان‌شناسی عربی در دوران اسلامی است که نویسنده در آن، به تسهیل و ساده‌سازی قواعد پیچیده نحو برای نوآموزان پرداخته است.

الواضح
پدیدآوران	زبیدی، ابی بکر (نويسنده) خلیفه، عبدالکریم (محقق)
ناشر	چامه
مکان نشر	اردن - عمان
سال نشر	2011م
چاپ	2
شابک	‎978-9957-81-132-7
زبان	عربی
تعداد جلد	1
کد کنگره	/ز2و2 6151 PJ
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

موضوع کتاب، محدود به دستور زبان نبوده، بلکه نویسنده، زبان را به‌عنوان یک کل یکپارچه در نظر گرفته است. این کتاب، در کنار تمرکز متمایز خود بر آواشناسی، به مباحث نحو و صرف نیز پرداخته و در آن، مباحثی پیرامون نحوه تلفظ، وقف و سایر موضوعات وجود دارد که همه جنبه‌های زبان را در بر می‌گیرد و این رویکرد برای پرداختن به مسائل زبان عربی و مواجهه با شاخه‌ها و پیچیدگی‌های دستوری زبان‌شناسان، یک روند عمیق آموزشی و علمی در آن دوران بوده است.

زبیدی در کتاب خود، سهولت و هرآنچه را که برای مبتدی در فهم و درک مسائل صرف و نحو آسان باشد، هدف قرار داده است. او مطالعه صرف و نحو را در جهت عملی به سمت هرآنچه که در «گفتگوهای مردم» و خواندن کتاب‌های تألیفی آنها مفید است، هدایت کرده است.

زبیدی باوجود مطالعه آثار سیبویه و داشتن اساتیدی که از مراجع برجسته مکتب بصری محسوب می‌شدند، در نگارش این کتاب، به هیچ مکتب نحوی خاصی پایبند نبوده است؛ او گاهی از مکتب کوفه و گاهی از مکتب بصره پیروی کرده است، بدون آنکه از آنها نامی ببرد یا به آموزه‌های آنها، پایبند باشد.

ارزش و اهمیت این کتاب، در رویکرد عملی زبیدی در پرداختن به مسائل دستوری برای اهداف آموزشی نهفته است که هدف آن، ساده‌سازی و شفاف‌سازی قواعد آن و در دسترس قرار دادن آنها برای زبان‌آموزان است. او در کتاب خود، مراقب است که دستور زبان را از زبان جدا نکرده و قواعد دستوری را در ارتباط با معنا ببیند.

زبیدی در سراسر کتاب، مثال‌های رایج متعددی را گنجانده و تلاش نموده است تا ساختارهای زبانی را اصلاح کرده و صحت آنها را ارتقا دهد؛ بنابراین می‌توان گفت که وی در کتاب خود، از یک روش علمی پیروی نموده است؛ هدف او، اصلاح زبان مورد استفاده است، چه در گفتار و چه در نوشتار، بدون آنکه زبان‌آموز را با قواعد دستوری بیش از حد، درگیر نماید.

منابع مقاله

مقدمه محقق.