الخصائص العباسية

الخصائص العباسية، نوشته محمدابراهیم کلباسی نجفی (1180-1261ق)، اثری است در مناقب و ویژگی‌های حضرت عباس بن علی(ع)، پرچم‌دار واقعه کربلا. این اثر با استناد به روایات و منابع تاریخی، شجاعت، وفاداری، فداکاری و نقش بی‌بدیل ایشان در حمایت از امام حسین(ع) را با نثری شیوا و مستند، تحلیل و بررسی کرده است.

الخصائص العباسية
پدیدآوران	کلباسی، محمدابراهیم بن عبدالرحیم (نويسنده)
ناشر	المکتبة الحيدرية
مکان نشر	ایران - قم
سال نشر	1378ش - 1420ق
چاپ	1
زبان	عربی
تعداد جلد	1
کد کنگره	/ع2 ک83041 42/4 BP
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

ساختار

کتاب، مشتمل بر مدخل، مقدمه، چهل ویژگی و خاتمه است.

گزاش محتوا

نویسنده، مدخل کتاب را با این عبارات آغاز کرده است: «غریق دریای معاصی محمدابراهیم کلباسی، چنین می‌گوید: چون‌که دیدم که آثار پیری بر من آشکار شده و نشانه‌های ضعف و نقاهت در من ظاهر شده و قوای جسمی من به‌سوی زوال و خورشید عمرم به افول و غروب نزدیک شده است و از سویی در کارنامه عملم، عمل صالح مقبولی و در گذشته‌ام اثر خالص مفیدی نیست، قریب به ناامیدی بودم که رحمت پروردگار شامل حالم شد و این حدیث متواتر از رسول‌الله(ص) را به یاد آوردم که «مثل اهل بیت من مانند کشتی نوح است که هرکس بر آن سوار شد، نجات یافت...»؛ از خود این سؤال را پرسیدم که بدون وجاهت و لیاقت و وسیله و واسطه‌ای وجیه چگونه بر کشتی اهل‌بیت(ع) سوار شوم؟! به ذهنم این آیه شریفه خطور کرد: «و اتوا البيوت من أبوابها» (بقره: 189) و دریافتم که ابوالفضل، باب امام حسین(ع) است و کسی است که به‌وسیله او می‌توانم به سفینه نجات اهل‌بیت برسم... لذا تصمیم به گزینش و نگارش فضایل و مناقب آن حضرت از کتب مختلف گرفتم و آنچه را از خصایص بزرگ ایشان که در منابع پراکنده است، گرد آورم.

کتاب را در یک مقدمه، خصایص و خاتمه مرتب نمودم و آن را «الخصائص العباسية» نامیدم و آن را به محضرشان تقدیم نمودم؛ با امید پذیرش و عفو از تقصیر و قصور و واسطه نمودن برادرش امام حسین(ع) در داخل شدن به کشتی ایشان و علم به اینکه کشتی امام حسین وسیع‌تر و سریع‌تر است‏.

نویسنده در مقدمه، به احادیث شریفی اشاره کرده که وجوب محبت اهل بیت رسول‌الله(ص) را و مودت ایشان را واجب کرده و این، شامل فرزندان ایشان که شیوه و سیره ایشان را تبعیت کرده‌اند نیز می‌شود. ابوالفضل العباس(ع) کسی بود که پدرش، امیرالمؤمنین(ع) او را در دامان خود می‌نشاند و گونه‌ها، سر و دست‌هایش را غرق بوسه‌های گرم عشق و رحمت می‌کرد و اشک‌هایش جاری می‌شد. مثل اینکه امام با اشک‌های خویش، از آنچه بر او در یاری امام حسین(ع)، توسط دشمنان انسانیت وارد می‌شود، خبر می‌دهد. او کسی است که امام حسین(ع) بارها خطاب به او فرمود: «جانم به فدایت برادرم»، که حاکی از مقام ابوالفضل(ع) نزد برادر و امامش امام حسین(ع) است‏.

در ویژگی اول، از نسب پاک ابوالفضل(ع) سخن رفته است. او فرزند بلافصل علی(ع) است؛ کسی که خداوند در قرآن او را نفس رسول‌الله(ص) خوانده است. نویسنده در ادامه این ویژگی، با اشاره‌ای لطیف به سقایی پدر و پسر اشاره کرده است؛ چراکه امام علی(ع) سقای رسول‌الله(ص) در جنگ بوده و عباس بن علی(ع) سقای برادرش امام حسین(ع) در دشت کربلا بوده است‏.

در ویژگی ششم، از برخی از ویژگی‌های نام عباس(ع) سخن رفته است. ابتدا با استناد به برخی از کتب لغوی همچون «لسان العرب» و...، عباس را شیری که شیرها از آن می‌گریزند... یا شدید البأس و کرّار معنا کرده است. از کتابی نقل کرده که امیرالمؤمنین، عباس را به جهت آگاهی به شجاعت و شهامت و حمله‌ور شدن آن حضرت، «عباس» نامیدند‏.

در خصیصه سی‌ودوم، پشتیبانی عباس(ع) از امام حسین(ع)، به پشتیبانی امیرالمؤمنین(ع) و ابوطالب(ع) از رسول‌الله تشبیه شده است‏.

ابوالفضل العباس(ع)، نزد خدای متعال و رسول‌الله(ص) و اهل‌بیت(ع)، جایگاه والایی داشته است. در خصیصه چهلم این امر، به‌تفصیل مورد بحث قرار گرفته است؛ به‌عنوان نمونه امام زین‌العابدین(ع) بر دستان بریده آن حضرت بوسه زد و فرمود: «علی الدنيا بعدك العفا يا قمر بني‌هاشم! و عليك مني السلام من شهيد محتسب و رحمة الله و بركاته»‏.

در خاتمه، به ویژگی‌های اصحاب امام حسین(ع) اشاره شده است‏.

منابع مقاله

مدخل، مقدمه و متن کتاب.