الجزء الأول من كتاب قصص القرآن و تفسيره
| الجزء الأول من كتاب قصص القرآن و تفسيره | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | ابن مفرج، محمد بن احمد (نويسنده)
صباغ، حسن ابراهیم (محقق) خولی، محمد رجب ( محقق) شوربجی، خالد مصطفی ( محقق) آل حمید، سعد ( مقدمهنويس) |
| عنوانهای دیگر | قصص القرآن و تفسیره. برگزیده |
| سال نشر | 1443ق - 2022م |
| چاپ | 1 |
| شابک | 978-603-04-0134-5 |
| موضوع | قرآن -- قصهها - قرآن -- تفسیر و تأویل |
| زبان | عربی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | 601ق2الف 88 BP |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
الجزء الأول من كتاب قصص القرآن و تفسيره، نوشته ابوعبدالله محمد بن احمد بن محمد بن یحیی بن مفرج اندلسی قرطبی (متوفی 380ق) است. ابن مفرّج به کمک احادیث و اخبار، تفسیر مأثوری را بر قصههای قرآنی نگاشته است. پژوهش این اثر به دست سه محقق حسن ابراهیم الصباغ، ابومازن محمد رجب الخولی و خالد مصطفی الشوربجی انجام شده است. در آغاز کتاب نیز «سعد بن عبدالله بن عبدالعزیز حمید» بر این کتاب تقریظ نوشته است.
ساختار
این اثر با تقریظ آغاز شده است و محققان در مقدمه کتاب در سه مبحث، گزارشی از شرح حال نویسنده، تعریف کوتاهی از کتاب و آنچه را که در پژوهش خود بهکار گرفتهاند، دادهاند. سپس، متن کتاب و در پایان، فهرست آن درج شده است.
گزارش محتوا
ابن مفرّج از میان دو طریق تفسیری «مأثورانه» و «مجتهدانه»، طریق نخست (التفسير بالمأثور) را در اثر خود پیش گرفته است. او بر کتابش مقدمهای ننوشته، تا روش خود را شرح دهد و از همان آغاز، به تفسیر سوره فاتحه میپردازد. با نگاهی به کتاب، آشکار میشود که نویسنده، قرآن را «آیهبهآیه» تفسیر نکرده، بلکه تنها به بیان برخی از آنچه در فضایل سوره (سوره مورد بحث) یا سبب نزول آن نقل شده، یا به تفسیر برخی از آیات آن پرداخته، درحالیکه عنایت ویژهای به بیان قصههایی که درباره آیات رسیده، دارد. او در نقل روایتهایی که مربوط به قصههای قرآنی است، بسیار گشادهدستی کرده و هر آنچه را از احادیث نبوی(ص) و یا از صحابه و تابعین و دیگران در دست داشته، آورده است. متأسفانه، هیچ نگاه نقادانهای به این روایتها ندارد؛ تا جایی که از اسرائیلیات نیز در مجموعه او دیده میشود و نیز، روایتهای ضعیفی را از کسانی چون «کلبی» و «سُدّی» و دیگران نقل نموده است و هیچگونه نقدی از وی نسبت به آنها بهلحاظ متن و سند در اثرش دیده نمیشود[۱].
ابن مفرج در کتابش از آثار بسیاری از نویسندگان حدیث، فقه و تاریخ نقل قول نموده، که عنوان مکتوبات و نامشان بدین شرح است: «اخبار مکه» ازرقی، «تاریخ کبیر» ابن ابیخیثمه، «تفسیر فِریابی»، «تفسیر سفیان ثوری»، «تفسیر عبدالرزاق»، «تفسیر مجاهد»، «الجامع» ابن وهب، «سنن ابیداود»، «سنن سعید بن منصور»، «السِير» فزاری»، «سیره ابن هشام»، «سیره ابن اسحاق و زیادات المغازی»، «مسند بزّاز»، «مسند حمیدی»، «مصنف عبدالرزّاق»، « المصنف و المسند» ابن ابیشیبه، «الناسخ و المنسوخ و الأموال»، «معجم ابن اعرابی» و «المنتقی» ابن جارود[۲].
پانویس
منابع مقاله
مقدمه محققان.