اختلاف العدد

اختلاف العدد، از آثار محدث، قرائت‌شناس، قرآن‌پژوه و فقیه حنبلی بغدادی قرن سوم و چهارم هجری قمری، ابوالحسین احمد بن جعفر بن محمد منادی، مشهور به ابن مُنادی (256-336ق)، پژوهشی در باب یکی از مسائل علوم قرآنی است و نویسنده به «عِلمُ عَدِّ الآي» و بررسی اشتراکات و اختلافات قاریان بلاد گوناگون درباره تعداد آیات سوره‌های قرآن حکیم می‌پردازد. پژوهشگر معاصر و کارشناس نسخ خطی و مدرّس دانشگاه طیبه مدینه منوره، دکتر بشیر بن حسن حمیری، این کتاب را تصحیح و تحقیق کرده و تعلیقاتی را بر آن افزوده است.

اختلاف العدد
پدیدآوران	ابن منادی، احمد بن جعفر (نويسنده) حمیری، بشیر بن حسن (محقق)
ناشر	مرکز الملک فيصل للبحوث و الدراسات الإسلامية
مکان نشر	عربستان - ریاض
سال نشر	1443ق - 2022م
چاپ	1
شابک	‎978-603-8268-44-5
موضوع	قرآن - جمع و گردآوری - قرآن -- سوره‌ها و آیه‌ها
زبان	عربی
تعداد جلد	1
کد کنگره	3الف2الف 72/4 BP
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

هدف و روش

• دکتر بشیر بن حسن حمیری، این اثر را بر اساس نسخه‌ای یگانه تصحیح کرده که نقص دارد و صفحه یا صفحاتی از آغازش و نیز مقدمات آن افتاده است.
• مصحح، با تأکید بر آنکه اختلاف در شمارش آیات، به معنای زیاده یا نقصان آیات نیست، افزوده است:

1. هدف از این علم (عدّ آي القرآن)، شناخت مواضع پایان آیات در مصحف موجود در بین مسلمین است.
2. به‌عنوان مثال بحث در این است که آیه «لَمْ يلِدْ وَ لَمْ يولَدْ» آیا یک آیه است یا دو آیه؟ و مکی و شامی آن را دو آیه، ولی عراقی یک آیه می‌شمارد.
3. این اثر، روایی صرف نیست و نویسنده به نقد و تحلیل نیز می‌پردازد و بین روایت و درایت جمع می‌کند.

ساختار و محتوا

• نویسنده در کتاب حاضر، بعد از آوردن آیات، روایات و آثاری درباره این موضوع، مباحث اصلی‌اش را به ترتیب سوره‌های قرآن کریم تنظیم کرده است و بعد از آن به اختلافات درباره اعداد سوره‌های قرآن و اقسام آن پرداخته است.

نمونه مباحث

• در مورد اینکه کلّ سوره فاتحه، 7 آیه دارد، در بین همه قاریانی که به شمارش اعداد آیات قرآن پرداخته‌اند، هیچ اختلافی نیست و همین مطلب از پیامبر(ص) و علی بن ابی‌طالب(ع) و... نقل شده است، ولی در دو آیه اختلاف وجود دارد:

1. «أنعمت عليهم» که شامی و دو مدنی و بصری آن را یک آیه شمرده‌اند.
2. «بسم الله الرحمن الرحيم» که کوفی و مکی و کسانی که از صحابه ذکر شدند و تابعینی که به‌زودی یاد می‌شوند، آن را یک آیه شمرده‌اند.

منابع مقاله

مقدمه و متن کتاب.