اجتماعیات در ادبیات در آثار منثور فارسی قرن ششم
| اجتماعیات در ادبیات در آثار منثور فارسی قرن ششم | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | سجادی، سید علیمحمد (نویسنده) |
| ناشر | پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی |
| مکان نشر | تهران |
| سال نشر | 1388 |
| شابک | 1_73_2738_964_978 |
| موضوع | نثر فارسی - قرن ۶ق.- تاريخ و نقد,مسائل اجتماعي در ادبيات |
| کد کنگره | PIR ۳۸۹۰/س ۳ الف ۳ ۱۳۸۸ |
اجتماعیات در ادبیات در آثار منثور فارسی قرن ششم تألیف سید علیمحمد سجادی؛ کتاب حاضر حاصل تتبع و تدقیق در آثار ادبی دورۀ خاصی از تاریخ تمدن اسلامی است که با رویکردی اجتماعی ـ اخلاقی سعی در برجستهکردن دقایق و خصایص زندگی ایرانی در سدۀ ششم دارد.
ساختار
این کتاب در چندین بخش و فصل تنظیم شده است.
گزارش کتاب
ادبیات، برترین و درخشانترین تجلی فرهنگ هر جامعهای است. کاوش در فرهنگ و جریان جاری زندگی مردم، به بهترین وجهی میتواند در بررسی ادبیاتی صورت پذیرد که فضلا و برگزیدگان اجتماع در دورههای زمانی خاصی به نگارش درآوردهاند. به همین دلیل است که میزان غنای ادبیات هر جامعه را معیار اعتبار و شایستگی فرهنگ و تاریخ آن میانگارند.
آنچه ادبیات را به این مقام والا میرساند، بیانی است که از باورها، اندیشهها، مصائب، رنجها و مسائل اجتماع به دست میدهد. «مردم» فهم از خود را در آینهای میتوانند جستجو کنند که ادبیات ـ اعم از شعر و نثر ـ در مقابل آنها قرار میدهد. از این لحاظ تاریخ ادبیات فارسی مشحون از تجلیاتی از زندگی ایرانی است که در ادوار مختلف تاریخی صورتهای متنوعی به خود گرفته است و بنا به اقتضای شرایط زمانی و مکانی جلوهای خاص از فرهنگ و تمدن ایرانی را متجلی ساخته است. تأمل و تدبر در آثار ادبی گوناگونی که در سدههای مختلف در حوزه تمدنی ایرانی نگاشته شده است، دلیل روشنی بر این دعوی دست میدهد.
جان ادبیات فارسی با مفاهیم و مسائل اجتماعی عجین است. نگارش متون اخلاقی اعم از سیاستنامهنویسیها یا بیان پندهای مختلف اخلاقی در قالب تمثیلها و داستانهای اخلاقی نشان میدهد که آنچه از آغاز ذهن ادیبان و فضلای ایرانی را به خود مشغول میداشته، همانا نحوۀ زیست اجتماعی و حرکت جامعه به سوی سامان نیکی است که سعادت آن را تأمین میسازد. دامنۀ این تأثیر تا آنجاست که حتی تاریخنگارانی که قصد بیان آنچه را در زمانهای گوناگون حادث شده است، هدف خویش قرار میدهند نیز سوگیریهای اخلاقی، اجتماعی روشنی را در روش نگارش خویش برگزیدهاند و معمولاً از بیان حوادث، مقصود متعالی جامعه به اخلاق والا و حیات نیک بشری را منظور نظر داشتهاند.
تحلیل و تبیین این جهتگیریهای اجتماعی ـ اخلاقی برجسته در طول تاریخ فرهنگ ایرانی میتواند زمینۀ مناسبی را برای دغدغه زندگی نیک ایرانی در زمانۀ حاضر فراهم آورد. به بیان دیگر ایران امروز ـ که دچار چالش سنت و مدرنیته است ـ میتواند با بهرهگیری از گنجینۀ ادبیات ژرفی که در طول تاریخ این تمدن به کتابت درآمده است، راههای بدیع و ویژۀ خود را برای آینده بهتر برسازد.
این کتاب بر آن است تا از آینۀ روزگاران آنچه را که از این رهگذر بر زادبوم ما ایران و مردم آن در سدۀ ششم رفته است، به تماشا بنشینیم و فراخور توان خویش از این خرمن خوشهای برچینیم.
فهرست مطالب این کتاب بدینقرار است: دیباچه، سرآغاز، پیشگفتار، از آرمان تا واقعیت، سیاست و سیاستزدگی، سیاستپیشگان، سیاست و زر و زور و تزویر، سیاست و قانون، سیاست و دانش، سیاست و شعر، تعصب و اختلاف، سیاستگریزی، صوفیان، زن، در دست سرنوشت، در حسرت گذشته، در انتظار عدالت، در گردباد زندگی، در اندیشۀ رهایی، منابع و مآخذ.[۱]
پانويس
منابع مقاله
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات