آیین قلندری

از ویکی‌نور
آیین قلندری
NUR77170J1.jpg
پدیدآورانمیرعابدینی، ابوطالب (محقق) افشاری، مهران (محقق)
ناشرفراروان
مکان نشرایران - تهران
سال نشر1374ش.
چاپچاپ یکم
شابک964-90011-3-1
زبانفارسی
تعداد جلد1
کد کنگره
‏م?آ? / 286 BP

آیین قلندری، گردآوری و تحقیق ابوطالب میرعابدینی و مهران افشار (معاصر)، در موضوع تصوف و عرفان است.

این اثر در دو بخش ترتیب یافته است. نخست پیشگفتار است که شامل سه قسمت ادیان ایران باستان و آیین قلندری، از عیاری تا قلندری و آیین قلندری است[۱].

بخش دوم، شامل چهار رساله خطی است. نخست، رساله‌ای یا قلندرنامه‌ای است که در سال 1079ق به نگارش درآمده است. دوم، رساله‌ای در آداب قلندری است. سوم، رساله متعلق به میرزا محمدعلی شریف یزدی شاهرودی در عقاید خاک‌ساریه است که در سال‌های 1315 و 1314ق نگاشته شده است. چهارم، رساله‌ی اشعار درویشان سخنور است[۲].

نویسنده اثر، ابتدا قلندرنامه‌ای از عهد صوفی را که مشتمل بر چند رساله از چند درویش شوریده‌حال، مانند: درویش بابا شوریده ابدال و درویش یاری قلندر است آورده است. رساله اول آن متضمن سخنانی است که در جمع قلندرها مطرح شده و با مقدمه‌ای مسجع به نگارش درآمده است. در جای‌جای کلام به‌مناسبت‌هایی از اشعار شعرای گمنام یا خود مؤلف بهره گرفته شده است. هر رساله‌ از این قلندرنامه مقدمه شیوایی دارد که بیانگر چیرگی گوینده در سخنوری است. در این مجموعه با توجه به وجود دو گروه حیدری و نعمتی دوره‌‌ی صفوی، از شاه تعمت‌الله ولی و سید جلال‌الدین میرحیدر یاد شده است[۳].

رساله دوم، متضمن آداب و رسوم قلندری و متعرض مطالبی مانند کسوت، منازل شاه نعمت‌الله ولی، زنگ حیدری، زنجیر، جریده و... در قالب شعر است[۴].

در رساله سوم، به شریعت، طریقت، حقیقت و معرفت پرداخته شده[۵] و در ضمن آن مباحثی در حوزه اصول دین، تقلید و تکلیف، تزکیه نفس و باورها، آداب، رسوم و مقام‌های فرقه خاک‌ساریه مورد بحث قرار گرفته است. اما رساله چهارم، شامل اشعار سخنوران یا اهل سخن از اعقاب قلندران حیدری و از درویشان خاک‌ساریه است که طریقتشان عجم نام داشته است. این اشعار که تحت عنوان چامه سخنوان در اثر مطرح شده، بیانگر بخشی ادبیات عامیانه است[۶].

پانویس

  1. ر.ک: پیشگفتار، ص26
  2. ر.ک: همان، ص9-10
  3. ر.ک: مقدمه محقق، ص74
  4. ر.ک: متن کتاب، ص212-242
  5. رک: همان، ص247
  6. ر.ک: مقدمه محقق342 و 345

منابع مقاله

مقدمه‌ها و متن کتاب.

وابسته‌ها