الاستيعاب في معرفة الأصحاب: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - ' ....<ref>' به '.<ref>'
جز (جایگزینی متن - ' ' به ' ')
جز (جایگزینی متن - ' ....<ref>' به '.<ref>')
خط ۴۶: خط ۴۶:
   
   
==گزارش محتوا==
==گزارش محتوا==
این اثر یکی از قدیمی‌ترین کتاب‌ها در شرح احوال و اصحاب رسول اکرم(ص) است. نویسنده چنان‎که خود نیز یادآور شده، می‌خواسته است با استفاده از مآخذ موجود در این زمینه، اثری جامع و کامل تألیف کند؛ اما کتابش، باآنکه پرمایه‌تر از تألیفات پیشین است، کامل و فراگیر نیست؛ چنان‌که ابن‌ حجر عسقلانی نیز در مقدمه «الإصابة في معرفة الصحابة»، شمار کسانی را که نامشان در الاستيعاب آمده، 3500 دانسته و اظهار نظر کرده است که بسیاری از صحابه در گستره تحقیق قرطبی قرار نگرفته‌اند ....<ref>انصاری خوشابر، مسعود، ص215</ref>
این اثر یکی از قدیمی‌ترین کتاب‌ها در شرح احوال و اصحاب رسول اکرم(ص) است. نویسنده چنان‎که خود نیز یادآور شده، می‌خواسته است با استفاده از مآخذ موجود در این زمینه، اثری جامع و کامل تألیف کند؛ اما کتابش، باآنکه پرمایه‌تر از تألیفات پیشین است، کامل و فراگیر نیست؛ چنان‌که ابن‌ حجر عسقلانی نیز در مقدمه «الإصابة في معرفة الصحابة»، شمار کسانی را که نامشان در الاستيعاب آمده، 3500 دانسته و اظهار نظر کرده است که بسیاری از صحابه در گستره تحقیق قرطبی قرار نگرفته‌اند.<ref>انصاری خوشابر، مسعود، ص215</ref>
   
   
در الاستيعاب از فضایل و سابقه ایمانی و منزلت و درجات صحابیان به‌اجمال یاد شده است؛ ولی اطلاعاتی که درباره آنان به دست داده شده است به یک میزان نیست. به گفته [[ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی|ابن حجر عسقلانی]]، ابوبکر بن فتحون در حاشیه خود بر الاستيعاب نام بسیاری دیگر از صحابیان مرد و زن را آورده است....<ref>همان</ref>
در الاستيعاب از فضایل و سابقه ایمانی و منزلت و درجات صحابیان به‌اجمال یاد شده است؛ ولی اطلاعاتی که درباره آنان به دست داده شده است به یک میزان نیست. به گفته [[ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی|ابن حجر عسقلانی]]، ابوبکر بن فتحون در حاشیه خود بر الاستيعاب نام بسیاری دیگر از صحابیان مرد و زن را آورده است....<ref>همان</ref>
   
   
در شماره 1855 نام علی(ع) به‌عنوان صحابیپیامبر(ص) ذکر شده است. نویسنده پس از اشاره به اطلاعاتی چون نسب، کنیه و.... درباره آن‌حضرت، چنین می‌نویسد که از سلمان، ابوذر، مقداد، خباب، جابر، ابوسعید خدری و زید بن ارقم نقل شده که [[امام على(ع)|علی بن ابی‌طالب(ع)]] اولین کسی بوده که اسلام آورده است. [[ابن اسحاق، محمد|ابن اسحاق]] هم گفته است: اولین کسی که به خداوند و رسولش محمد(ص) از مردان ایمان آورد [[امام على(ع)|علی بن ابی‌طالب(ع)]] است ....<ref>ر.ک: متن کتاب، ج3، 1090-1089</ref>
در شماره 1855 نام علی(ع) به‌عنوان صحابیپیامبر(ص) ذکر شده است. نویسنده پس از اشاره به اطلاعاتی چون نسب، کنیه و.... درباره آن‌حضرت، چنین می‌نویسد که از سلمان، ابوذر، مقداد، خباب، جابر، ابوسعید خدری و زید بن ارقم نقل شده که [[امام على(ع)|علی بن ابی‌طالب(ع)]] اولین کسی بوده که اسلام آورده است. [[ابن اسحاق، محمد|ابن اسحاق]] هم گفته است: اولین کسی که به خداوند و رسولش محمد(ص) از مردان ایمان آورد [[امام على(ع)|علی بن ابی‌طالب(ع)]] است.<ref>ر.ک: متن کتاب، ج3، 1090-1089</ref>
   
   
مؤلف پس از ذکر اخبار فراوانی که سن علی(ع) را بین ده تا شانزده سالگی متفاوت نوشته‌‌اند. به روایت غدیرخم به نقل از بریده، ابوهریره، جابر، البراء بن عازب و زید بن ارقم اشاره می‌کند که پیامبر(ص) روز غدیر خم فرمودند: «کسی که من مولا و سرپرست او هستم، علی مولای اوست. خداوندا کسی که او را دوست دارد دوست بدار و کسی که او را دشمن می‌دارد دشمن بدار» ....<ref>ر.ک: همان، ص1099</ref>
مؤلف پس از ذکر اخبار فراوانی که سن علی(ع) را بین ده تا شانزده سالگی متفاوت نوشته‌‌اند. به روایت غدیرخم به نقل از بریده، ابوهریره، جابر، البراء بن عازب و زید بن ارقم اشاره می‌کند که پیامبر(ص) روز غدیر خم فرمودند: «کسی که من مولا و سرپرست او هستم، علی مولای اوست. خداوندا کسی که او را دوست دارد دوست بدار و کسی که او را دشمن می‌دارد دشمن بدار».<ref>ر.ک: همان، ص1099</ref>
   
   
در شماره 4052 بخش زنان صحابه، از فاطمه بنت اسد، مادر [[امام على(ع)|امیرالمؤمنین علی(ع)]] به نیکی یاد شده است. درباره این بانوی بزرگوار از [[ابن‌عباس، عبدالله بن عباس|ابن عباس]] چنین نقل شده است: زمانی‌که فاطمه مادر [[امام على(ع)|علی بن ابی‌طالب(ع)]] رحلت فرمود، رسول‌الله(ص) لباسش را به او پوشاند و در قبر وی خوابید. به آن ‌حضرت گفتند: آنچه درباره وی انجام دادید درباره کسی انجام ندادید، فرمود: کسی پس از ابوطالب به اندازه او به من نیکی نکرد؛ لباسم را به او پوشاندم تا از لباس‌های بهشتی پوشانده شود و در قبر او خوابیدم تا بر او آسان شود ....<ref>ر.ک: همان، ج4، ص1891</ref>
در شماره 4052 بخش زنان صحابه، از فاطمه بنت اسد، مادر [[امام على(ع)|امیرالمؤمنین علی(ع)]] به نیکی یاد شده است. درباره این بانوی بزرگوار از [[ابن‌عباس، عبدالله بن عباس|ابن عباس]] چنین نقل شده است: زمانی‌که فاطمه مادر [[امام على(ع)|علی بن ابی‌طالب(ع)]] رحلت فرمود، رسول‌الله(ص) لباسش را به او پوشاند و در قبر وی خوابید. به آن ‌حضرت گفتند: آنچه درباره وی انجام دادید درباره کسی انجام ندادید، فرمود: کسی پس از ابوطالب به اندازه او به من نیکی نکرد؛ لباسم را به او پوشاندم تا از لباس‌های بهشتی پوشانده شود و در قبر او خوابیدم تا بر او آسان شود.<ref>ر.ک: همان، ج4، ص1891</ref>
   
   
شماره 4057 به فاطمه(س)، سيدة نساء العالمين اختصاص یافته است. نویسنده در ابتدا کنیه آن‌ حضرت را «أم‌أبيها» دانسته و اقوال مختلف درباره دختران رسول‌الله(ص) و ترتیب سنی آنها را مورد بررسی قرار داده است. وی در بخشی از مطالب به اخباری که فاطمه(س) و علی(ع) را محبوب‌ترین افراد نزد رسول‌الله(ص) دانسته‌اند، اشاره کرده است. در روایتی از ابراهیم بن سعید جوهری می‌خوانیم: «محبوب‌ترین افراد نزد رسول‌الله(ص) از میان زنان، فاطمه(س) و از میان مردان، علی(ع) بوده است». رحلت فاطمه(س) و اینکه چند روز پس از رسول خدا به آن ‌حضرت ملحق شدند، وصیت آن‌ حضرت به اینکه شبانه دفن شود و اینکه علی(ع) و اسماء او را غسل دادند، از دیگر مطالبی است که نویسنده به آنها پرداخته است ....<ref>ر.ک: همان، ص1899-1893</ref>
شماره 4057 به فاطمه(س)، سيدة نساء العالمين اختصاص یافته است. نویسنده در ابتدا کنیه آن‌ حضرت را «أم‌أبيها» دانسته و اقوال مختلف درباره دختران رسول‌الله(ص) و ترتیب سنی آنها را مورد بررسی قرار داده است. وی در بخشی از مطالب به اخباری که فاطمه(س) و علی(ع) را محبوب‌ترین افراد نزد رسول‌الله(ص) دانسته‌اند، اشاره کرده است. در روایتی از ابراهیم بن سعید جوهری می‌خوانیم: «محبوب‌ترین افراد نزد رسول‌الله(ص) از میان زنان، فاطمه(س) و از میان مردان، علی(ع) بوده است». رحلت فاطمه(س) و اینکه چند روز پس از رسول خدا به آن ‌حضرت ملحق شدند، وصیت آن‌ حضرت به اینکه شبانه دفن شود و اینکه علی(ع) و اسماء او را غسل دادند، از دیگر مطالبی است که نویسنده به آنها پرداخته است.<ref>ر.ک: همان، ص1899-1893</ref>
   
   
==وضعیت کتاب==
==وضعیت کتاب==
خط ۶۲: خط ۶۲:
   
   
الاستيعاب پیش از این در حاشیه «الإصابة في تمييز الصحابة» منتشر شده است....<ref>ر.ک: انصاری خوشابر، مسعود، ص215</ref>
الاستيعاب پیش از این در حاشیه «الإصابة في تمييز الصحابة» منتشر شده است....<ref>ر.ک: انصاری خوشابر، مسعود، ص215</ref>
پس از آن در هند مستقلاً چاپ شد، اما در این چاپ ضبط کلمات و اختلاف نسخ ذکر نشد؛ بنابراین نیاز به تحقیقی علمی احساس می‌شد و چاپ حاضر در پاسخ به این نیاز تهیه شده است ....<ref>ر.ک: ج1 کتاب، مقدمه محقق، صفحه الف</ref>
پس از آن در هند مستقلاً چاپ شد، اما در این چاپ ضبط کلمات و اختلاف نسخ ذکر نشد؛ بنابراین نیاز به تحقیقی علمی احساس می‌شد و چاپ حاضر در پاسخ به این نیاز تهیه شده است.<ref>ر.ک: ج1 کتاب، مقدمه محقق، صفحه الف</ref>


==پانویس ==
==پانویس ==
۶۱٬۱۸۹

ویرایش