التقية؛ مفهومها، حدها، دليلها

التقیة
پدیدآوران	سبحانی تبریزی، جعفر (نويسنده)
عنوان‌های دیگر	مفهومها، حدها، دلیلها
ناشر	مؤسسة الإمام الصادق علیه السلام
مکان نشر	ایران - قم
سال نشر	1430ق
چاپ	2
شابک	‎964-357-108-4
موضوع	تقیه - فقه تطبیقی
زبان	عربی
تعداد جلد	1
کد کنگره	1387 /س2ت7 226/5 BP
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

التقية؛ مفهومها، حدها، دليلها، از آثار نویسنده، مفسر قرآن و مرجع تقلید شیعه معاصر، آیت‌الله جعفر سبحانی (متولد 1308ش)، پژوهشی جامع است که مسئله «تقیه» و تعریف و قلمرو و ادله آن را به‌صورت تحلیلی و اجتهادی از دیدگاه موافقان و مخالفان بررسی می‌کند. این اثر، بیست‌وسومین شماره از مجموعه مسائل فقهی است.

هدف و روش

• آیت‌الله جعفر سبحانی، تأکید دارد که فقیهان در برخی از مسائل عملی اختلاف دارند و منشأ این اختلاف، به تفاوت دیدگاه درباره روایات منقول از پیامبر(ص) و چگونگی تحلیل و تفسیر آن بازمی‌گردد و پژوهش، مقدمه دستیابی به حقیقت است و در مجموعه مسائل فقهی، مباحث اختلافی (از جمله «تقیه») را مورد بررسی قرار می‌دهیم؛ شاید باعث همبستگی مذاهب اسلامی و تقریب دیدگاه‌ها شود.
• آیت‌الله جعفر سبحانی، با یادآوری اینکه «تقیه» از مفاهیم اصیل و ارزشمند اسلامی و هماهنگ با حکم عقل و انعطاف‌پذیری شریعت و از ضروریات عملکرد اجتماعی است، افزوده است:

1. «تقیه» در قرآن کریم و سنت شریف آمده و دانشوران مسلمان، مشروعیت آن را پذیرفته‌اند.
2. شیعیان در طول تاریخ، گرفتار حکومت‌های جائر و در محرومیت شدید بودند و این سخن مشهور شد که شیعه «تقیه» می‌کند.
3. حاکمان جور، تبلیغات فراوانی برضدّ «تقیه» انجام دادند و آن را نفاق قلمداد کردند و....

ساختار و محتوا

• آیت‌الله جعفر سبحانی، در این اثر، نخست به تعریف لغوی و اصطلاحی «تقیه» پرداخته و آنگاه این پدیده را در طول تاریخ اسلام، بررسی کرده و به محرومیت‌های اجتماعی شیعه در دوران امویان و عباسیان نگاهی افکنده و سپس هدف از تشریع «تقیه» و جایگاه آن در کتاب و سنت و اقسام آن را تبیین کرده و سرانجام به 5 شبهه پاسخ داده و 3 فایده مهمّ از فواید «تقیه» را تشریح کرده است.

نمونه مباحث

• شبهه اول: اگر «تقیه»، اظهار کردن مطلبی است که در قلب نیست و انجام عملی برخلاف عقیده است، پس «تقیه» نوعی نفاق است!

پاسخ: مفهوم «تقیه» در برابر نفاق است؛ زیرا مؤمنی که در شرایط اضطراری، وادار به «تقیه» می‌شود، در واقع ایمانش را پنهان می‌سازد و مطابق آیه «...إِلَّا مَنْ أُكرِهَ وَ قَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمَانِ...» (نحل: 106) عمل می‌کند.....

منابع مقاله

مقدمه و متن کتاب.