التقية؛ مفهومها، حدها، دليلها

التقية؛ مفهومها، حدها، دليلها، از آثار نویسنده، مفسر قرآن و مرجع تقلید شیعه معاصر، آیت‌الله جعفر سبحانی (متولد 1308ش)، پژوهشی جامع است که مسئله «تقیه» و تعریف و قلمرو و ادله آن را به‌صورت تحلیلی و اجتهادی از دیدگاه موافقان و مخالفان بررسی می‌کند. این اثر، بیست‌وسومین شماره از مجموعه مسائل فقهی است.

التقیة
پدیدآوران	سبحانی تبریزی، جعفر (نويسنده)
عنوان‌های دیگر	مفهومها، حدها، دلیلها
ناشر	مؤسسة الإمام الصادق علیه السلام
مکان نشر	ایران - قم
سال نشر	1430ق
چاپ	2
شابک	‎964-357-108-4
موضوع	تقیه - فقه تطبیقی
زبان	عربی
تعداد جلد	1
کد کنگره	1387 /س2ت7 226/5 BP
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

هدف و روش

• آیت‌الله جعفر سبحانی، تأکید دارد که فقیهان در برخی از مسائل عملی اختلاف دارند و منشأ این اختلاف، به تفاوت دیدگاه درباره روایات منقول از پیامبر(ص) و چگونگی تحلیل و تفسیر آن بازمی‌گردد و پژوهش، مقدمه دستیابی به حقیقت است و در مجموعه مسائل فقهی، مباحث اختلافی (از جمله «تقیه») را مورد بررسی قرار می‌دهیم؛ شاید باعث همبستگی مذاهب اسلامی و تقریب دیدگاه‌ها شود.
• آیت‌الله جعفر سبحانی، با یادآوری اینکه «تقیه» از مفاهیم اصیل و ارزشمند اسلامی و هماهنگ با حکم عقل و انعطاف‌پذیری شریعت و از ضروریات عملکرد اجتماعی است، افزوده است:

1. «تقیه» در قرآن کریم و سنت شریف آمده و دانشوران مسلمان، مشروعیت آن را پذیرفته‌اند.
2. شیعیان در طول تاریخ، گرفتار حکومت‌های جائر و در محرومیت شدید بودند و این سخن مشهور شد که شیعه «تقیه» می‌کند.
3. حاکمان جور، تبلیغات فراوانی برضدّ «تقیه» انجام دادند و آن را نفاق قلمداد کردند و....

ساختار و محتوا

• آیت‌الله جعفر سبحانی، در این اثر، نخست به تعریف لغوی و اصطلاحی «تقیه» پرداخته و آنگاه این پدیده را در طول تاریخ اسلام، بررسی کرده و به محرومیت‌های اجتماعی شیعه در دوران امویان و عباسیان نگاهی افکنده و سپس هدف از تشریع «تقیه» و جایگاه آن در کتاب و سنت و اقسام آن را تبیین کرده و سرانجام به 5 شبهه پاسخ داده و 3 فایده مهمّ از فواید «تقیه» را تشریح کرده است.

نمونه مباحث

• شبهه اول: اگر «تقیه»، اظهار کردن مطلبی است که در قلب نیست و انجام عملی برخلاف عقیده است، پس «تقیه» نوعی نفاق است!

پاسخ: مفهوم «تقیه» در برابر نفاق است؛ زیرا مؤمنی که در شرایط اضطراری، وادار به «تقیه» می‌شود، در واقع ایمانش را پنهان می‌سازد و مطابق آیه «...إِلَّا مَنْ أُكرِهَ وَ قَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمَانِ...» (نحل: 106) عمل می‌کند.....

منابع مقاله

مقدمه و متن کتاب.