الفصول المهذبه للعقول
الفصول المهذبة للعقول، از آثار ادیب، نویسنده، شاعر و وزیر شیعه قرن چهارم هجری قمری، ابوالقاسم اسماعیل بن عبّاد، مشهور به صاحب بن عباد (326-385ق)، پژوهشی ادبی است که مجموعهای از مَثلها و حکمتهای گوناگون در باب موضوعات مختلف فرهنگی، اجتماعی و اخلاقی را مطرح میکند. این کتاب، توسط پژوهشگر معاصر، عبدالحلیم عوض حلّی، با اشراف علمی مجمع الإمام الحسين(ع) العلمي لتحقيق تراث أهلالبيت(ع)، تحقیق و تصحیح شده است.
| الفصول المهذبه للعقول | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | صاحب بن عباد، اسماعیل بن عباد (نويسنده)
حلی، عبدالحلیم عوض (محقق) مجمع الامام الحسین علیهالسلام العلمی لتحقیق التراث اهل البیت علیهمالسلام ( سایر) |
| ناشر | دار الکتاب الإسلامي |
| مکان نشر | ایران - قم |
| سال نشر | 1394ش - 1437ق - 2015م |
| چاپ | 1 |
| موضوع | ضربالمثلهای عربی - احادیث - چهارده معصوم - اندرزنامهها |
| زبان | عربی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | 2ص4ض 141/5 BP |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
هدف و روش
- مجمع الإمام الحسين(ع) العلمي لتحقيق تراث أهلالبيت(ع)، یادآور شده است که کتاب حاضر، تألیف صاحب بن عباد است و اهمیت این اثر قدیمی از نظر موضوعی به این نکته بازمیگردد که نگارنده، مباحثش را از کلمات و حکمتهای حضرت رسول اکرم(ص) و خاندان مطهرش(ع) و برخی از پیامبران الهی و تجارب عالمان و حکیمان فراهم آورده است[۱].
- صاحب بن عباد، هیچ توضیحی درباره حکمتها نیاورده، ولی عبدالحلیم عوض حلّی در پاورقیها منابع امثال را ذکر کرده است[۲].
ساختار و محتوا
- کتاب حاضر، بهترتیب شامل مطالب ذیل است:
- «الفصول المهذبة للعقول»: این بخش، شامل 470 مَثل در موضوعات گوناگون است که از باب «كما» و با مثل «1- كما تَرحم، تُرحم»، شروع میشود[۳] و با باب «لا في النهي» و با مثل «470- لا ندم إلّا قسام»، پایان مییابد[۴].
- گزیده کفعمی از «الفصول المهذبة للعقول»: فقط 231 مَثل در مباحث مختلف دارد و با حکمت «1- التوبة تهدم الحوبة»[۵] آغاز میگردد و با «231- أثقل من يوم السبت علی الصبيان»[۶] پایان میپذیرد.
نمونه مباحث
پانویس
منابع مقاله
مقدمه و متن کتاب.