شعر و آينه: تئوری شعر و مکاتب شعری
| شعر و آینه: تئوری شعر و مکاتب شعری | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | عباس، احسان (نویسنده) حسینی، حسن (مترجم) |
| ناشر | سروش |
| مکان نشر | تهران |
| سال نشر | 1388 |
| شابک | 2_823_376_964_978 |
| موضوع | فن شعر، سبکشناسی |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | 1397 9041ف2ع / 1049 PN |
شعر و آینه: تئوری شعر و مکاتب شعری تألیف احسان عباس، ترجمه حسن حسینی؛ نگارنده در این کتاب حرفهایی میزند که از طرفی بیان تاریخچۀ شعر است و از طرفی رویکردها و تئوریهای جهانی شعر؛ از این رو برای ما علاقمندان شعر، نقطۀ آغاز غوطهوری در ماراتن غور و بررسی موجودی به نام شعر را تشکیل میدهد.
ساختار
این کتاب در 3 بخش اصلی تنظیم شده است.
گزارش کتاب
نگارنده در این کتاب حرفهایی میزند که از طرفی بیان تاریخچۀ شعر است و از طرفی رویکردها و تئوریهای جهانی شعر؛ از این رو برای ما علاقمندان شعر، نقطۀ آغاز غوطهوری در ماراتن غور و بررسی موجودی به نام شعر را تشکیل میدهد. گفتههای احسان عباس در این کتاب به آسانی تعمیمپذیر است و مرزی نمیشناسد و حداقل برای فرهنگهای همجوار از امکان انطباق بالایی برخوردار است.
در بررسی شعر نو، «غرب» فقط یکی از سرچشمههای فرهنگی به شمار میرود و نه تمام آن؛ از این رو هر سرودهای معیار ارزیابی خود و هر شاعری عناصر تشکیلدهندۀ اثر خود را به همراه میآورد. برای همین است که احسان عباس در ارزیابی آثار البیاتی به فراتر از مرزهای شعر نو عرب میرود؛ اما در بررسی آثار السیاب بیشتر درون شاعر و زندگی او را مورد مداقه قرار میدهد.
از دیرباز تا روزگار ما نقد ادبی همواره اصطلاحات خود را از عرصههای گوناگون علم، هنر، فلسفه و هرچیزی که به کار داوری، روشنگری و تحلیل بیاید، وام گرفته است؛ به گونهای که اصطلاحات رایج هر دوره گواهی است بر خاستگاه اصلی نقد ادبی آن دوره. نقد ادبی در قدیم، اصطلاحات فلسفی و تعابیر مربوط به فلسفه را به کار میگرفته است.
این کتاب در سه بخش تألیف شده که هر کدام از بخشها مستقل از دیگری است. در بخش اول از مراحل تئوری شعر، در بخش دوم از تفاوت میان مکتبهای شعر سخن میگوید و در بخش سوم به بررسی و نقد شعر عرب پرداخته و مؤلف اصول یادشده در بخشهای دیگر را در سرودههای شاعران عرب دنبال کرده است. مترجم کتاب به دلیل کاربردیشدن این بخش، از ترجمۀ آن صرفنظر کرده است.
بخش اول با عنوان "تحول در تئوریهای شعر" به بررسی تئوری محاکات میپردازد و اصطلاحات نقد ادبی، شعر و دیگر هنرها، معنی محاکات، ارزش تئوری محاکات در تاریخ شعر، شعر و آینه، حرکت تئوری محاکات به سمت ایدئالیسم را تحلیل میکند. سپس ظهور رمانتیسم را بررسی کرده و به عقبگرد تئوری محاکات، توجیه شعر بدوی، اختلاف آرای مخالفان محاکات، کروچه و تئوری محاکات، تعبیر هنری، نظریۀ سرایت، بسط تعاریف رمانتیسیسم و کلاسیسیسم، شعر عربی و مکتبهای کلاسیسیسم و رمانتیسیسم میپردازد. در ادامه جنبش رمانتیسیسم، رئالسم و ناتورالیسم، پارناسینها را تحلیل کرده و بازگشت رمانتیسیسم در لباسی جدید (سمبولیسم) شامل رمانتیسیسم در آثار آلنپو، ظهور مکتب سمبولیسم، امتداد سمبولیسم در ادبیات غرب را بررسی میکند. همچنین حرکتهای ادبی کوتاهمدت مانند مکتبهای آیندهگرایی (فوتوریسم)، مکتب ایماژیستها یا شاعران تصویرگرا، مکتب اکسپرسیونیسم، سوررئالیسم را تحلیل میکند. در پایان این بخش به پوند و الیوت: دو شیوه از انزواطلبی، تلقی ما از شعر نو، رابطۀ پوند و الیوت، شعر ویرانه و رئالیسم جدید شامل مقدمه، مارکس و انگلس، پلخانوف و لنین، ماکسیم گورکی، برداشتهای نادرست، رئالیسم جدید در خارج از روسیه میپردازد.
بخش دوم با عنوان "اساس اختلاف بین مکتبهای شعری" به بررسی خیال میپردازد و دیدگاه منتقدان دربارۀ خیال در زمانهای قدیم، عرب و نیروی خیال، کلاسیسیتها و خیال، رمانتیسیستها و خیال، ناتورالیستها و خیال، کولریج و تئوری خیال، خیال و تداعی، هنر و بازی رابطۀ آنها با خیال، خیال و ایهام، شعر و اسطوره را تحلیل میکند. سپس وظیفۀ شعر را از دیدگاه افلاطون، ارسطو و وظیفۀ شعر، منتقدان عرب و وظیفۀ شعر، عصر بیداری و دورههای بعدی، مکتب رمانتیسیسم و وظیفۀ شعر، تولستوی و وظیفۀ هنر، جدایی هنر از اخلاق، دیدگاه هنر برای هنر، شعر برای شعر، شعر خالص (شعر ناب) بررسی میکند. در پایان این بخش مسئلۀ شکل و محتوا شامل مسئله در شکل لفظ و معنی، شکل عضوی (ارگانیک)، شکل از دیدگاه طرفداران شعر برای شعر، شکلگرایان و ارزش شعری، رئالیسم جدید و مسئلۀ شکل و محتوا را تحلیل میکند.
این کتاب با 172 صفحه، منبعی ارزشمند برای شناخت تئوریهای شعر و مکاتب شعری مختلف در ادبیات جهان است.[۱]
پانويس
منابع مقاله
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات