بستانی، کرم
کرم بستانی (۱۸۹۴-۱۹۶۶م)، ادیب، پژوهشگر و مصحح برجستهی لبنانی که نقش مهمی در حفظ و تصحیح میراث ادبی عربی داشت. وی در مدرسهی یسوعیان دیرالقمر تحصیل کرد و سالها به تدریس زبان و ادبیات عربی، روزنامهنگاری و تصحیح متون پرداخت. از مهمترین فعالیتهای او همکاری با نشریات معروف لبنان و تصحیح دیوانهای شعرای بزرگ عرب مانند ابن زیدون، خنساء و ابوالعلاء معری است. برادرش بطرس بستانی نیز از ادیبان و کشیشان نامدار لبنان بود.
| کرم بستانی | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | کرم بن سلیمان بن حسن بستانی |
| نام پدر | سلیمان بن حسن |
| ولادت | ۱۳۱۲ قمری / ۱۸۹۴ میلادی |
| محل تولد | دیرالقمر، لبنان، لبنان |
| محل زندگی | بیروت |
| رحلت | ۱۳۸۶ قمری / ۱۹۶۶ میلادی |
| طول عمر | ۷۲ سال (شمسی) |
| خویشاوندان | بطرس بن سلیمان بستانی (برادر) |
| دین | مسیحی |
| مذهب | کاتولیک |
| پیشه | ادیب، پژوهشگر، مدرس، روزنامهنگار، مصحح |
| اطلاعات علمی | |
| دانشگاه | مدرسه یسوعیان دیرالقمر |
| علایق پژوهشی | تصحیح متون کهن عربی، تاریخ ادبیات، تاریخ زنان |
| سبک نوشتاری | متین، واضح، علمی، همراه با نقد موضوعی و تحلیل عمیق |
| برخی آثار | |
ولادت
کرم بن سلیمان بن حسن بستانی در سال ۱۳۱۲ هجری قمری مصادف با ۱۸۹۴ میلادی (بهمن ۱۲۷۲ش [۱]) در روستای دیرالقمر در منطقهی جبللبنان به دنیا آمد.[۲] خانوادهی او از خاندان بستانی بودند که در حوزهی فرهنگ و ادب عربی شناخته شده بودند. برادر بزرگترش، بطرس بن سلیمان بستانی، از ادیبان و کشیشان سرشناس لبنان بود که تأثیر بهسزایی در شکلگیری مسیر علمی و ادبی کرم داشت.[۳]
تحصیلات
تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در مدرسهی یسوعیان (الآباء الیسوعیین) در زادگاهش، دیرالقمر، به پایان رساند.[۴] در این مدرسه، علوم مقدماتی و زبانهای عربی و فرانسه را بهخوبی فراگرفت. پس از آن به بیروت رفت[۵] و نزد برادرش اقامت گزید و در حوزهی ادبیات و علوم انسانی به تحصیل و تحقیق ادامه داد. تسلط او بر زبانهای عربی و فرانسه و آشناییاش با زبانهای ترکی و انگلیسی، زمینهساز فعالیتهای گستردهی پژوهشی و ترجمهای او در آینده شد.[۶]
فعالیتها
کرم بستانی فعالیتهای علمی و فرهنگی خود را در چند حوزه متمرکز کرد:
- تدریس و آموزش: سالهای متمادی در مدارس و مراکز آموزشی لبنان، از جمله در تشکیلات مبلغان کاتولیک، به تدریس زبان و ادبیات عربی، روزنامهنگاری و شیوههای تصحیح انتقادی متون پرداخت.
- فعالیت مطبوعاتی: با بسیاری از روزنامهها و مجلات پرطرفدار لبنان در آن دوران، مانند «البَرق»، «لِسان الحال»، «الاَرز» و «المَكشوف» همکاری مستمر داشت. همچنین در تأسیس و ادارهی مجلهی «البیان» به برادرش بطرس کمک میکرد.[۷]
- پژوهش و تصحیح متون: مهمترین و ماندگارترین بخش فعالیتهای بستانی، تصحیح و شرح دیوانهای شعرای کهن عرب بود. دانش عمیق او در زبان عربی و تسلطش بر سبکهای ادبی مختلف، باعث شد آثار تصحیحشدهی او از اعتبار علمی بالایی برخوردار شوند.
- تألیف: علاوه بر کتابهای درسی برای مدارس، آثاری در حوزهی تاریخ اجتماعی، اسطورهشناسی شرقی و تاریخ زنان در جهان عرب تألیف کرد که نشاندهندهی دامنهی گستردهی علایق پژوهشی اوست.[۸]
وفات
کرم بستانی سرانجام در سال ۱۳۸۶ هجری قمری مصادف با ۱۹۶۶ میلادی (فروردین ۱۳۴۵[۹]) در شهر بیروت درگذشت و در همانجا به خاک سپرده شد.[۱۰]
آثار
- أساطیر شرقیة (۱۹۴۴م)
- أمیرات لبنان (۱۹۵۰م) - درباره بانوان مشهور تاریخ لبنان
- النساء العربیات (۱۹۶۴م) - تاریخ زنان در جهان عرب[۱۱]
- حکایات لبنانیة (۱۹۶۱م) - مجموعه حکایتهای لبنانی
- ثلاث قدّیسات من الشرق
- الأدب الأندلسی الأدب المشرقی من الانحطاط
- البیان (کتاب درسی)
- الحصائد للحفظ و التحلیل (کتاب درسی در دو جزء)
- مبادئ العربیة فی الصرف و النحو (کتاب درسی)
- ترجمه کتاب «مشاهدات فی لبنان» از فرانسه[۱۲]
- آثار تصحیحشده (انتخاب شده):
- دیوان ابن زیدون
- دیوان ابن خفاجه
- دیوان ابن هانی اندلسی
- لزومیات المعری
- دیوان الخنساء
- دیوان عروة بن الورد
- دیوان زهیر بن أبی سلمی
- دیوان طرفة بن العبد
- دیوان النابغة الذبیانی
- شرح و ترتیب کتاب «قطوف الأغانی» ابوالفرج اصفهانی
- شرح و ترتیب کتاب «العقد الفريد» ابن عبدربه[۱۳][۱۴]
پانويس
- ↑ ر.ک: ملاابراهیمی، عزت، ج۱۲، ص۱۱۸
- ↑ ر.ک: بوسنینه، منجی، ج۳، ص ۴۴۸
- ↑ ر.ک: عبدالنور، ج۳، ص۳۹۳
- ↑ ر.ک: زرکلی، خیرالدین، ج۵، ص۲۲۲
- ↑ ر.ک: ملاابراهیمی، عزت، ج۱۲، ص۱۱۸
- ↑ ر.ک: بوسنینه، منجی، ج۳، ص ۴۴۸
- ↑ ر.ک: عبدالنور، ج۳، ص۳۹۳
- ↑ ر.ک: بوسنینه، منجی، ج۳، ص ۴۴۹
- ↑ ر.ک: ملاابراهیمی، عزت، ج۱۲، ص۱۱۸
- ↑ ر.ک: زرکلی، خیرالدین، ج۵، ص۲۲۲
- ↑ ر.ک: عبدالنور، ج۳، ص۳۹۳
- ↑ ر.ک: زرکلی، خیرالدین، ج۵، ص۲۲۲
- ↑ ر.ک: بوسنینه، منجی، ج۳، ص ۴۵۰-۴۵۱
- ↑ ر.ک: ملاابراهیمی، عزت، ج۱۲، ص۱۱۸-۱۱۹
منابع مقاله
- بوسنینه، منجی، موسوعة أعلام العلماء و الأدباء العرب و المسلمین، ج۳، بیروت - لبنان، دار الجيل، 1425 هجری قمری|2005 میلادی
- ملاابراهیمی، عزت، ، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، ج۱۲، تهران، مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، چاپ اول، 1388.
- عبدالنور، «دانشنامه جهان اسلام»، زیر نظر غلامعلی حداد عادل، ج۳، تهران، بنیاد دایرةالمعارف اسلامی، چاپ دوم، 1378
- زرکلی، خیرالدین،الاعلام، بیروت- لبنان، دارالعلم للملايين، ۲۰۰۵م