ویکی‌نور

وقشی، هشام بن أحمد: تفاوت میان نسخه‌ها

مقاله بحث

وقشی، هشام بن أحمد (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۲۱

۴۷۹ بایت اضافه‌شده ،  جمعهٔ ‏۱۳:۲۱
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۶ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۴۱: خط ۴۱:
| کد مؤلف = AUTHORCODE52021AUTHORCODE
| کد مؤلف = AUTHORCODE52021AUTHORCODE
}}
}}
'''ابوالولید هشام بن احمد بن هشام بن خالد بن سعید کنانی، معروف به وقشی''' (۴۰۸-۴۸۹ق)، دانشمند، ادیب، شاعر، قاضی، مهندس، فقیه، حدیث‌شناس و نحوی برجسته اندلسی در قرن پنجم هجری بود.  او در روستای «وَقش» زاده شد؛ وقشی در دانش‌های گوناگونی چون دستور زبان، واژه‌شناسی، شعر، فقه، حدیث، منطق، هندسه، حساب، دانش ارث، نسب‌شناسی و تاریخ مهارت داشت. همروزگارانش او را «انسانی کامل در زمان خود» و «آگاه‌ترین مردم به زبان عربی، واژه‌ها، شعر و سخنرانی» دانسته‌اند. او مدتی قاضی شهر «طلبیره» (از توابع طلیطله) بود. از او آثار ارزشمندی مانند القرط علی الکامل (نکت الکامل للمبرد) و المنتخب من غریب کلام العرب به یادگار مانده است. هنگامی که شهر بلنسیه به دست سپاه مسیحی «السیّد» (کامپیدور) محاصره شد (سال ۴۸۷ ق)، وقشی قصیده جانسوزی سرود. اصل آن قصیده از میان رفته، ولی ترجمه چند بیت از آن به زبان اسپانیایی باقی مانده است. او سرانجام در سال ۴۸۹ قمری در شهر دانیه (دنیا) درگذشت.
'''ابوالولید هشام بن احمد بن هشام بن خالد بن سعید کنانی''' (۴۰۸-۴۸۹ق)، معروف به '''وقشی''' دانشمند، ادیب، شاعر، قاضی، مهندس، فقیه، حدیث‌شناس و نحوی برجسته اندلسی در قرن پنجم هجری بود.  او در روستای «وَقش» زاده شد؛ وقشی در دانش‌های گوناگونی چون دستور زبان، واژه‌شناسی، شعر، فقه، حدیث، منطق، هندسه، حساب، دانش ارث، نسب‌شناسی و تاریخ مهارت داشت. همروزگارانش او را «انسانی کامل در زمان خود» و «آگاه‌ترین مردم به زبان عربی، واژه‌ها، شعر و سخنرانی» دانسته‌اند. او مدتی قاضی شهر «طلبیره» (از توابع طلیطله) بود. از او آثار ارزشمندی مانند [[القرط علی الكامل (و هي الطرر و الحواشي علی الكامل للمبرد)|القرط علی الکامل (نکت الکامل للمبرد)]] و [[المنتخب من غریب کلام العرب]] به یادگار مانده است. هنگامی که شهر بلنسیه به دست سپاه مسیحی «السیّد» (کامپیدور) محاصره شد (سال ۴۸۷ ق)، وقشی قصیده جانسوزی سرود. اصل آن قصیده از میان رفته، ولی ترجمه چند بیت از آن به زبان اسپانیایی باقی مانده است. او سرانجام در سال ۴۸۹ قمری در شهر دانیه (دنیا) درگذشت.


==نسب و شهرت==
==نسب و شهرت==
خط ۶۲: خط ۶۲:


===جایگاه علمی===
===جایگاه علمی===
قاضی ابوالقاسم صاعد بن احمد درباره او می‌گوید: «وقشی یکی از مردان کامل روزگار خود بود؛ زیرا بر تمامی فنون دانش چیرگی داشت و گوهرهای معرفت را گرد آورده بود. او داناترین مردم به دستور زبان، واژه‌شناسی، معانی شعر، عروض و آیین نگارش بود. ادیبی شیوا، شاعری برجسته، حافظ سنت‌ها و نام راویان، بینا به اصول اعتقادات و فقه، آگاه به بسیاری از فتواهای فقیهان شهرها، چیره‌دست در دانش شروط و ارث، پژوهشگری ماهر در حساب و هندسه، و آگاه به تمامی اندیشه‌های حکیمان بود»<ref name="siyuti2" />.
[[قاضی ابوالقاسم صاعد بن احمد]] درباره او می‌گوید: «وقشی یکی از مردان کامل روزگار خود بود؛ زیرا بر تمامی فنون دانش چیرگی داشت و گوهرهای معرفت را گرد آورده بود. او داناترین مردم به دستور زبان، واژه‌شناسی، معانی شعر، عروض و آیین نگارش بود. ادیبی شیوا، شاعری برجسته، حافظ سنت‌ها و نام راویان، بینا به اصول اعتقادات و فقه، آگاه به بسیاری از فتواهای فقیهان شهرها، چیره‌دست در دانش شروط و ارث، پژوهشگری ماهر در حساب و هندسه، و آگاه به تمامی اندیشه‌های حکیمان بود»<ref name="siyuti2" />.


نیز در کتاب «بغیة الوعاة» آمده است: «او داناترین مردم به زبان، دستور زبان، معانی شعر، عروض و آیین نگارش بود. شاعری فقیه، آگاه به شروط، دانا در ارث، حساب و هندسه، و آگاه بر همه اندیشه‌های حکیمان بود»<ref name="siyuti2" />.
نیز در کتاب «[[بغية الوعاة في طبقات اللغويين و النحاة|بغیة الوعاة]]» آمده است: «او داناترین مردم به زبان، دستور زبان، معانی شعر، عروض و آیین نگارش بود. شاعری فقیه، آگاه به شروط، دانا در ارث، حساب و هندسه، و آگاه بر همه اندیشه‌های حکیمان بود»<ref name="siyuti2" />.


در کتاب «وفیات» نیز درباره او خوانده می‌شود: «و او دانشمندی بود در نحو و زبان‌شناسی و معانی شعر و عروض و صنعت بلاغت، و شاعری فصیح و بلیغ بود، حافظ سنت‌ها و نام‌های راویان، بینا و آگاه در اعتقادات و اصول فقه، آگاه از بسیاری از فتاوای فقیهان شهرها، مسلط و نافذ در علوم شروط (قراردادها) و فرائض (ارث)، محقق و دقیق‌نگر در حساب و هندسه، مشرف و آگاه بر آرای حکما، و دارای نقد نیکو و شایسته بر مذاهب»<ref name="wafi">[https://noorlib.ir/book/view/11452?volumeNumber=27&pageNumber=343 صفدی، الوافی بالوفیات، ج۲۷، ص۳۴۳]</ref>.
در کتاب «وفیات» نیز درباره او خوانده می‌شود: «و او دانشمندی بود در نحو و زبان‌شناسی و معانی شعر و عروض و صنعت بلاغت، و شاعری فصیح و بلیغ بود، حافظ سنت‌ها و نام‌های راویان، بینا و آگاه در اعتقادات و اصول فقه، آگاه از بسیاری از فتاوای فقیهان شهرها، مسلط و نافذ در علوم شروط (قراردادها) و فرائض (ارث)، محقق و دقیق‌نگر در حساب و هندسه، مشرف و آگاه بر آرای حکما، و دارای نقد نیکو و شایسته بر مذاهب»<ref name="wafi">[https://noorlib.ir/book/view/11452?volumeNumber=27&pageNumber=343 صفدی، الوافی بالوفیات، ج۲۷، ص۳۴۳]</ref>.


===دانش‌های ادبی و زبانی===
===دانش‌های ادبی و زبانی===
یاقوت حموی در «معجم الادبا» می‌نویسد: «او از زبان و ادب عرب، شعر، سخنرانی، حدیث، فقه، احکام و کلام آگاهی نیک داشت. همچنین در منطق و هندسه پژوهشگری چیره‌دست بود. در نسب‌شناسی، اخبار و سرگذشت‌ها کسی به پای او نمی‌رسید»<ref name="yaghot2" />.
[[یاقوت حموی]] در «[[معجم الأدباء (یاقوت حموی)|معجم الادبا]]» می‌نویسد: «او از زبان و ادب عرب، شعر، سخنرانی، حدیث، فقه، احکام و کلام آگاهی نیک داشت. همچنین در منطق و هندسه پژوهشگری چیره‌دست بود. در نسب‌شناسی، اخبار و سرگذشت‌ها کسی به پای او نمی‌رسید»<ref name="yaghot2" />.


در جای دیگر نیز می‌نویسد: «او داناترین مردم به زبان عربی، واژه‌شناسی، شعر، سخنرانی، حدیث، فقه، احکام و کلام بود. ادیبی نویسنده، شاعری فراخ‌آگاه در گونه‌های دانش، و پژوهشگری چیره‌دست در منطق و هندسه بود. هیچ دانشمندی در نسب‌شناسی، اخبار و سرگذشت‌ها بر او برتری نداشت»<ref name="yaghot6" />.
در جای دیگر نیز می‌نویسد: «او داناترین مردم به زبان عربی، واژه‌شناسی، شعر، سخنرانی، حدیث، فقه، احکام و کلام بود. ادیبی نویسنده، شاعری فراخ‌آگاه در گونه‌های دانش، و پژوهشگری چیره‌دست در منطق و هندسه بود. هیچ دانشمندی در نسب‌شناسی، اخبار و سرگذشت‌ها بر او برتری نداشت»<ref name="yaghot6" />.
خط ۸۱: خط ۸۱:
*'''القرط علی الکامل''' - مهم‌ترین اثر او که دربردارنده حاشیه‌ها و یادداشت‌هایی بر کتاب «الکامل» نوشته مبرد (از کتاب‌های برجسته ادبیات عرب) است. این کتاب با کوشش استاد ظهور احمد أظهر به چاپ رسیده است<ref name="hajari" /><ref name="rihana">[https://noorlib.ir/book/view/11456?volumeNumber=8&pageNumber=263 مدرس، محمد علی، ج۸، ص۲۶۳]</ref><ref name="shamel">[https://noorlib.ir/book/view/11485/%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%AD-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%B4%D9%8A:-%D9%85%D8%B9%D8%AC%D9%85-%D8%B4%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%84%D8%A3%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AB-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%88-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%AD%D9%87%D8%A7?volumeNumber=3&pageNumber=1685 حبشی، عبدالله بن محمد، ج۳، ص1685]</ref>.
*'''القرط علی الکامل''' - مهم‌ترین اثر او که دربردارنده حاشیه‌ها و یادداشت‌هایی بر کتاب «الکامل» نوشته مبرد (از کتاب‌های برجسته ادبیات عرب) است. این کتاب با کوشش استاد ظهور احمد أظهر به چاپ رسیده است<ref name="hajari" /><ref name="rihana">[https://noorlib.ir/book/view/11456?volumeNumber=8&pageNumber=263 مدرس، محمد علی، ج۸، ص۲۶۳]</ref><ref name="shamel">[https://noorlib.ir/book/view/11485/%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%AD-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%B4%D9%8A:-%D9%85%D8%B9%D8%AC%D9%85-%D8%B4%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%84%D8%A3%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AB-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%88-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%AD%D9%87%D8%A7?volumeNumber=3&pageNumber=1685 حبشی، عبدالله بن محمد، ج۳، ص1685]</ref>.
*'''المنتخب من غريب كلام العرب''' - کتابی در دو جلد درباره واژه‌های نادر و کمتر شنیده شده در زبان عربی. نسخه خطی این کتاب در کتابخانه عمومی رباط (شماره ۳۳۶ د و د ۷۸) نگهداری می‌شود<ref name="zarkali" />.
*'''المنتخب من غريب كلام العرب''' - کتابی در دو جلد درباره واژه‌های نادر و کمتر شنیده شده در زبان عربی. نسخه خطی این کتاب در کتابخانه عمومی رباط (شماره ۳۳۶ د و د ۷۸) نگهداری می‌شود<ref name="zarkali" />.
*'''التعليق على الموطأ''' - یادداشت‌هایی بر کتاب «الموطأ» اثر مالک بن انس که در آن واژه‌ها و دشواری‌های دستوری و معنایی کتاب توضیح داده شده است.
*'''التعليق على الموطأ''' - یادداشت‌هایی بر کتاب «[[موطأ الإمام مالك|الموطأ]]» اثر [[مالک بن انس]] که در آن واژه‌ها و دشواری‌های دستوری و معنایی کتاب توضیح داده شده است.


===آثار دیگر===
===آثار دیگر===
خط ۹۶: خط ۹۶:
{{ب|''حَقِيقةٌ يُعْجِزُ تَحْصِيلُهَا''|2=''وَبَاطِلٌ تَحْصِيلُهُ لَا يُفِيدْ''}}
{{ب|''حَقِيقةٌ يُعْجِزُ تَحْصِيلُهَا''|2=''وَبَاطِلٌ تَحْصِيلُهُ لَا يُفِيدْ''}}
{{پایان شعر}}
{{پایان شعر}}
{| class="" style="margin: 0 auto; "
{| style="margin: 0 auto; "
| class="b" |<span class="beyt">''بَرَّحَ بي أَنَّ عُلُومَ الْوَرَى''</span>
| class="b" |<span class="beyt">''بَرَّحَ بي أَنَّ عُلُومَ الْوَرَى''</span>
| style="width:2em;" |
| style="width:2em;" |
خط ۱۰۶: خط ۱۰۶:
|}
|}


ترجمه: «بر من روشن شد که دانش‌های مردم دو دسته بیش نیستند: حقیقتی که فراگرفتن آن آدمی را عاجز می‌کند، و باطلی که فراگرفتن آن سودی ندارد.»
ترجمه: «تجربه به من آموخته است که همهٔ دانش‌های آدمیان دو دسته‌اند و بیش از این نیستند: حقیقتی که رسیدن به آن دشوار و فراتر از توان انسان است، و باطلی که اگر هم به دست آید، هیچ بهره و سودی ندارد.»


'''شعر در وصف دریا:'''
'''شعر در وصف دریا:'''
خط ۱۱۴: خط ۱۱۴:
{{پایان شعر}}
{{پایان شعر}}


ترجمه: «سوار دریا نمی‌شوم، هرچند اگر در آن با عصا بزنم، از هم بشکافد. چشمم امواج آن را در هیچ گروهی ندید مگر اینکه ترس آن‌ها را خم کرده بود.»
ترجمه: «بر دریا سوار نمی‌شوم، حتی اگر چنان باشد که با عصا بر آن بزنم و دریا شکافته شود. همین که چشمم موج‌هایش را در حال تلاطم و شکافتن یکدیگر ببیند، ترس و هراس نگاهم را از آن بازمی‌گرداند.»


===شعر سیاسی و اجتماعی===
===شعر سیاسی و اجتماعی===
خط ۱۳۹: خط ۱۳۹:


[[رده:زندگی‌نامه]]
[[رده:زندگی‌نامه]]
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]
[[رده:مقالات بازبینی شده2 تیر 1405]]
[[رده:مؤلفین-اردیبهشت]]
[[رده:مؤلفین-اردیبهشت]]
برگرفته از «https://fa.wikinoor.ir/wiki/ویژه:تفاوت_گوشی_همراه/823987...828852»