۱۵۲٬۷۳۷
ویرایش
({{امامان جمعه}}) |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۵ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات زندگینامه | |||
| عنوان = محمدتقی مجلسی | |||
| تصویر =NUR05055.jpg | |||
| | | اندازه تصویر = | ||
| توضیح تصویر = | |||
| | | نام کامل = محمدتقی بن مقصودعلی اصفهانی | ||
| | | نامهای دیگر = مجلسی اول، ملا محمدتقی مجلسی | ||
| | | لقب = علامه مجلسی اول | ||
| | | تخلص = | ||
| | | نسب = از نوادگان ابونعیم اصفهانی (از پدر) و محمد بن حسن نطنزی (از مادر) | ||
| | | نام پدر = مقصودعلی اصفهانی (مجلسی) | ||
| | | ولادت = ۱۰۰۲ یا ۱۰۰۳ قمری | ||
| | | محل تولد = اصفهان | ||
| | | کشور تولد = ایران | ||
| | | محل زندگی = اصفهان، نجف | ||
| | | رحلت = ۱۱ شعبان ۱۰۷۰ قمری | ||
| | | شهادت = | ||
| | | مدفن = مسجد جامع اصفهان | ||
| | | طول عمر = ۶۷ یا ۶۸ سال | ||
| | | نام همسر = دختر صدرالدین محمد عاشوری قمی | ||
| | | فرزندان = [[مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی|محمدباقر مجلسی]] (علامه مجلسی)، آمنه بیگم (همسر [[مازندرانی، محمدصالح بن احمد|ملا محمدصالح مازندرانی]])، میرزا عزیزالله، ملا عبدالله، سه دختر دیگر (همسران ملا محمدعلی استرآبادی، ملا میرزا محمد شیروانی، میرزا کمالالدین محمد فسائی) | ||
|اساتید | | خویشاوندان = [[مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی|علامه محمدباقر مجلسی]] (فرزند)، [[مازندرانی، محمدصالح بن احمد|ملا محمدصالح مازندرانی]] (داماد) | ||
| دین = اسلام | |||
| مذهب = شیعه دوازدهامامی (گرایش به اخباریگری معتدل) | |||
[[شیخ بهایی، محمد بن حسین| | | پیشه = فقیه، محدث، مفسر، متکلم | ||
| درجه علمی = مجتهد، امام جمعه مسجد جامع اصفهان | |||
[[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میرداماد]] | | دانشگاه = | ||
| علایق پژوهشی = حدیث، فقه، تفسیر، رجال، اخلاق | |||
| منصب = امام جمعه مسجد جامع اصفهان | |||
| | | پس از = شیخ بهایی، میرداماد | ||
| | | پیش از = | ||
| | | اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | مقصودعلی اصفهانی (پدر) | [[شیخ بهایی، محمد بن حسین|شیخ بهایی]] | [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میرداماد]] | ملا عبدالله شوشتری | میرفندرسکی | قاضی ابوالسرور | امیر اسحاق استرآبادی | شیخ عبدالله بن جابر عاملی (پسرعمه) | ملا محمدقاسم عاملی (دایی) | سید شرفالدین علی شولستانی}} | ||
| | | مشایخ = | ||
| | | معاصرین = شاه عباس اول، شاه صفی، شاه عباس دوم | ||
| | | شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | [[مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی|محمدباقر مجلسی]] (فرزند) | [[محقق خوانساری، حسین بن محمد|آقا حسین خوانساری]] | [[مازندرانی، محمدصالح بن احمد|ملا محمدصالح مازندرانی]] (داماد) | میرزا عزیزالله مجلسی (فرزند) | ملا عبدالله مجلسی (فرزند) | سید عبدالحسین خاتونآبادی | ملا میرزای شیروانی | ملا محمدصادق کرباسی | سید شرفالدین علی گلستانه | میرزا ابراهیم اردکانی یزدی | ملا ابوالقاسم بن محمد گلپایگانی | بدرالدین بن احمد عاملی | میرزا تاجالدین گلستانه}} | ||
| اجازه اجتهاد از = | |||
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه]] (عربی) | [[لوامع صاحبقرانی المشتهر بشرح الفقیه]] (فارسی) | [[ریاض المؤمنین و حدائق المتقین]] (شرح صحیفه سجادیه) | [[شرح زیارت جامعه کبیره]] | [[شرح حدیث همام]] | [[حدیقة المتقین]] (رساله عملیه فارسی) | [[چهل حدیث]] | [[رساله در افعال حج]] | [[رساله در رضاع]] | [[مطالع الانوار فی صلاة الجمعه]] | رساله در حقوق والدین}} | |||
| سبک نوشتاری = | |||
| وبگاه = | |||
| امضا = | |||
| کد مؤلف = AUTHORCODE05055AUTHORCODE | |||
}} | |||
{{کاربردهای دیگر|مجلسی (ابهام زدایی)}} | {{کاربردهای دیگر|مجلسی (ابهام زدایی)}} | ||
'''محمدتقی بن مقصودعلی اصفهانی''' (۱۰۰۲-۱۰۷۰ قمری) مشهور به '''مجلسی اول''' و '''ملا محمدتقی مجلسی'''، از برجستهترین فقیهان، محدثان و مفسران شیعه در قرن یازدهم هجری و از چهرههای شاخص دوران صفویه است. وی پدر [[مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی|علامه محمدباقر مجلسی]] (صاحب [[بحار الانوار]]) و از شاگردان برجسته [[شیخ بهایی، محمد بن حسین|شیخ بهایی]] و [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میرداماد]] بود. مجلسی اول نخستین کسی است که پس از ظهور صفویه، حدیث شیعه را در اصفهان نشر داد و پس از استادانش، در مسجد جامع اصفهان به اقامه نماز جمعه و تدریس علوم دینی پرداخت. از مهمترین آثار او میتوان به [[روضة المتقين في شرح من لايحضره الفقيه|روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه]] (به عربی) و [[لوامع صاحبقراني المشتهر بشرح الفقيه]] (به فارسی) اشاره کرد که هر دو شرحی بر کتاب [[من لايحضره الفقيه|من لا یحضره الفقیه]] [[ابن بابویه، محمد بن علی|شیخ صدوق]] هستند. وی با تربیت فرزندانی چون [[مجلسی، محمدباقر|علامه مجلسی]] و [[آمنه بیگم]] (همسر [[مازندرانی، محمدصالح بن احمد|ملا صالح مازندرانی]]) و شاگردانی مانند [[محقق خوانساری، حسین بن محمد|آقا حسین خوانساری]]، نقش بیبدیلی در گسترش علوم دینی ایفا کرد. از ویژگیهای برجسته او میتوان به زهد، پارسایی، ریاضت شرعی و کرامات متعدد اشاره کرد که در منابع معتبر ثبت شده است. | |||
از | |||
==ولادت== | |||
محمدتقی بن مقصودعلی اصفهانی در سال ۱۰۰۲ یا ۱۰۰۳ قمری در شهر اصفهان، پایتخت حکومت صفویه، دیده به جهان گشود. پدرش ملا مقصودعلی اصفهانی (معروف به مجلسی) از اهل علم و ادب بود و با تخلص «مجلسی» شعر میسرود و در ترویج مذهب شیعه میکوشید. نسب محمدتقی از سوی پدر به حافظ ابونعیم اصفهانی (محدث و مورخ نامی قرن چهارم و پنجم) و از سوی مادر به محمد بن حسن نطنزی میرسد. | |||
==خاندان== | |||
خاندان مجلسی از پرافتخارترین خاندانهای علمی شیعه در قرون اخیر است. جد اعلای این خاندان، حافظ ابونعیم اصفهانی (۳۳۶-۴۳۰ ق) مؤلف کتاب معروف «حلیة الأولیاء» است. پدر محمدتقی، ملا مقصودعلی اصفهانی، نخستین فرد از این خاندان است که به «مجلسی» شهرت یافت. وی مردی صاحبکمال و باورع بود و به دلیل مجلسآرایی بینظیر، «مجلسی» تخلص میکرد و به همین جهت این خاندان به مجلسی مشهور شدند. | |||
از میان فرزندان محمدتقی مجلسی، مشهورترین آنان عبارتند از: | |||
* [[مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی|محمدباقر مجلسی]](علامه مجلسی) - صاحب [[بحار الانوار]] و از بزرگترین علمای شیعه | |||
* آمنه بیگم- مشهورترین دختر وی که همسر [[مازندرانی، محمدصالح بن احمد|ملا محمدصالح مازندرانی]] (شارح اصول کافی) بود و خود از زنان عالم و فاضل عصر خویش به شمار میرفت | |||
* میرزا عزیزالله (۱۰۲۵-۱۰۷۴ ق) - از دانشمندان و نویسنده کتاب «انشای وقایع الروم» | |||
* ملا عبدالله- که برای تبلیغ و نشر علوم اهل بیت(ع) به هندوستان رفت و در حدود سال ۱۰۸۴ ق در همانجا درگذشت. | |||
سه دختر دیگر وی نیز به ترتیب همسران این علمای بزرگ بودند: | |||
* همسر ملا محمدعلی استرآبادی (صاحب المشترکات فی الرجال) | |||
* همسر ملا میرزا محمد شیروانی | |||
* همسر میرزا کمالالدین محمد فسائی (شارح شافیه) | |||
==اساتید== | |||
محمدتقی مجلسی در محضر دانشمندان بسیاری تلمذ کرد و از خرمن علم آنان خوشهها چید. مهمترین اساتید وی عبارتند از: | |||
* '''پدرش ملا مقصودعلی اصفهانی''' - اولین استاد وی | |||
* '''[[شیخ بهایی، محمد بن حسین|شیخ بهایی]]''' (۹۵۳-۱۰۳۱ ق) - از بزرگترین علمای شیعه در همه اعصار | |||
* '''[[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میرداماد]]''' (متوفای ۱۰۴۱ ق) - معروف به معلم ثالث | |||
* '''ملا عبدالله شوشتری''' (متوفای ۱۰۲۱ ق) | |||
* '''میرفندرسکی''' (متوفای ۱۰۵۰ ق) - فیلسوف و عارف نامی | |||
* '''قاضی ابوالسرور''' | |||
* '''امیر اسحاق استرآبادی''' | |||
* '''شیخ عبدالله بن جابر عاملی''' - پسرعمه مجلسی | |||
* '''ملا محمدقاسم عاملی''' - دایی مجلسی | |||
* '''سید شرفالدین علی شولستانی''' - از محدثان حوزه نجف که مجلسی در سال ۱۰۳۴ ق (۳۱ سالگی) به نجف رفت و در ۳۳ سالگی از وی اجازه نقل حدیث دریافت کرد. | |||
==شاگردان== | |||
مجلسی اول شاگردان برجستهای تربیت کرد که هر یک از مفاخر عالم تشیع به شمار میروند: | |||
* '''[[مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی|محمدباقر مجلسی]]''' (علامه مجلسی) - فرزند وی که بحارالانوار را نوشت | |||
* '''[[محقق خوانساری، حسین بن محمد|آقا حسین خوانساری]]''' (۱۰۱۶-۱۰۹۸ ق) - از فقیهان و اصولیان بزرگ | |||
* '''[[مازندرانی، محمدصالح بن احمد|ملا محمدصالح مازندرانی]]''' (متوفای ۱۰۸۱ ق) - داماد وی و شارح اصول کافی | |||
* '''میرزا عزیزالله مجلسی''' - فرزند وی | |||
* '''ملا عبدالله مجلسی''' - فرزند وی | |||
* '''سید عبدالحسین خاتونآبادی''' | |||
* '''ملا میرزای شیروانی''' | |||
* '''ملا محمدصادق کرباسی''' | |||
* '''سید شرفالدین علی گلستانه''' | |||
* '''میرزا ابراهیم اردکانی یزدی''' | |||
* '''ملا ابوالقاسم بن محمد گلپایگانی''' | |||
* '''بدرالدین بن احمد عاملی''' | |||
* '''میرزا تاجالدین گلستانه''' | |||
==شخصیت و مقام علمی== | |||
مجلسی اول را از نخستین اخباریان معتدل دانستهاند. وی در کتاب لوامع صاحبقرانی، پس از اشاره به علل پیدایش اخباریگری، به ستایش حرکت محمدامین استرآبادی (مؤسس اخباریگری) پرداخته و نوشته است: «الحق، اکثر آنچه مولانا محمدامین گفته است، حق است». با این حال، رویکرد او معتدل و میانهرو بود و به اصول فقه نیز توجه داشت. | |||
مرحوم محدث قمی در کتاب شریف فوائد الرضویه در شرح فضائل و مناقب وی چنین نگاشته است: | |||
«محمدتقی بن المقصود علی الملقب بالمجلسی الاول جامع الفنون العقلیة و النقلیة حاوی الفضائل العلمیة و العملیة صاحب النفس القدسیة و السمات الملکیة و المقامات العلیة و المنامات الصادقة الروحانیة و الإلهامات الربانیة ناشر الاخبار الدینیة المؤید بالفیض القدسى والد شیخنا العلامة محمدباقر المجلسی قدس اللّٰه سرّهما و رفع فی الملإ الاعلى ذکرهما». | |||
صاحب حدائق المقربین گفته | صاحب حدائق المقربین نیز درباره او گفته است: | ||
«ملا محمدتقی تلمیذ ملا عبداللّٰه شوشتری و شیخ بهاءالدین بوده و در علم فقه و تفسیر و حدیث و رجال فائق اهل دهر خویش بود و در زهد و تقوى و عبادت و ورع و ترک دنیا تالی تلو استادش ملا عبداللّٰه بوده و پیوسته در ایام حیات خود مشغول به ریاضیات و مجاهدات و تهذیب اخلاق و عبادات و ترویج أحادیث و سعی در حوائج مؤمنین و هدایت خلق بوده و به یمن همتش احادیث اهلبیت عصمت علیهمالسلام انتشار یافت و بنور هدایتش جمع بسیارى هدایت یافتند». | |||
و | محدث نوری در فیض قدسی درباره مقام وی چنین مینویسد: | ||
«محمدتقی فرزند مقصود علی، ملقب به مجلسی، یگانه دوران و نادره روزگار خویش است. در بزرگواری، وثاقت، امانت، بلندمرتبگی و تخصص در علوم، بلندآوازهتر از آن است که بیان گردد و والاتر از آن که عبارت، گویای شأنش باشد. وی پارساترین، پرهیزگارترین و پرستندهترین فرد روزگار خویش بوده است. فیض وجودش در امور دینی و دنیایی بیشتر عام و خاص عصر خویش را شامل گردیده و روایات ائمه معصومین (ع) را در اصفهان منتشر ساخته است». | |||
مرتضی مطهری نیز او را از علمای بسیار بزرگ و صاحب تألیفات و مقامات معنوی فراوان توصیف کرده است. | |||
==ویژگیهای اخلاقی و معنوی== | |||
محمدتقی مجلسی از جمله علمایی بود که همزمان با تحصیل علم، به تهذیب نفس و سیر و سلوک معنوی نیز اهتمام ویژهای داشت. ویژگیهای برجسته اخلاقی او عبارت بود از: | |||
پس | * '''زهد و پارسایی''': وی در زهد و تقوا و عبادت و ترک دنیا، پس از استادش ملا عبدالله شوشتری، برترین فرد عصر خود بود. | ||
* '''ریاضت شرعی''': پیوسته به ریاضات شرعی و مجاهدات نفسانی مشغول بود. | |||
* '''تهذیب اخلاق''': تمام همت خود را مصروف تهذیب اخلاق و خودسازی میکرد. | |||
* '''عبادت''': در عبادت و بندگی خداوند شهره بود و شبزندهداریهای او زبانزد خاص و عام بود. | |||
* '''خدمت به مؤمنین''': همواره در رفع حوائج مؤمنان و هدایت خلق میکوشید. | |||
==وفات== | ==وفات== | ||
محمدتقی مجلسی در یازدهم شعبان سال ۱۰۷۰ قمری در اصفهان رحلت نمود. در تاریخ وفات او این عبارات گفته شده است: «مسجد و منبر از صفا افتاد» و نیز «صاحب علم رفت از عالم» و نیز «افسر شرع افتاد و بیسر و پا کشت فضل». پیکر مطهرش در مسجد جامع اصفهان به خاک سپرده شد و مزارش تاکنون محل زیارت ارادتمندان اهل بیت(ع) است. | |||
مجلسی در یازدهم شعبان سال | |||
==آثار== | ==آثار== | ||
و از براى او مصنفات شریفه نافعه مانند شرح بر من لا یحضره الفقیه به فارسیه و شرح دیگر به عربیه و شرح او بر صحیفه کامله و بر بعض کتاب تهذیب و بر زیارت جامعه و بر حدیث همام و حواشى او بر اصول کافى و رساله در افعال حج و رساله در رضاع و اجازات کثیره إلى غیر ذلک، و این بزرگوار مؤید من عند اللّٰه و استاد علماء و مربّى فضلاء بوده و آثار او در اسلام بسیار است و اگر نباشد از آثار جز نجل جلیل و فرزند نبیلش هر آینه کفایت مىکند تا چه رسد به سایر علماى دیگر که تلمیذ او بودهاند و مصنفات نافعه فائقهاش و نشر دادن او صحیفه کامله را در میان مردم و غیر ذلک. | و از براى او مصنفات شریفه نافعه مانند شرح بر من لا یحضره الفقیه به فارسیه و شرح دیگر به عربیه و شرح او بر صحیفه کامله و بر بعض کتاب تهذیب و بر زیارت جامعه و بر حدیث همام و حواشى او بر اصول کافى و رساله در افعال حج و رساله در رضاع و اجازات کثیره إلى غیر ذلک، و این بزرگوار مؤید من عند اللّٰه و استاد علماء و مربّى فضلاء بوده و آثار او در اسلام بسیار است و اگر نباشد از آثار جز نجل جلیل و فرزند نبیلش هر آینه کفایت مىکند تا چه رسد به سایر علماى دیگر که تلمیذ او بودهاند و مصنفات نافعه فائقهاش و نشر دادن او صحیفه کامله را در میان مردم و غیر ذلک. | ||
[[مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی|مرحوم مجلسى]] در بحار | [[مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی|مرحوم مجلسى]] در بحار مىنویسد که بعد از ائمه معصومین علیهمالسلام پدرم سبب و وسیله شد که من به درجات عالیات و راههاى هدایت رسیدم. | ||
==کرامات او== | ==کرامات او== | ||
| خط ۱۴۵: | خط ۱۸۳: | ||
[[لوامع صاحبقراني المشتهر بشرح الفقيه]] | [[لوامع صاحبقراني المشتهر بشرح الفقيه]] | ||
[[شرح الصحيفة السجادية (محمدتقی مجلسی)]] | |||
[[شرح الزيارة الجامعة الكبيرة]] | |||
[[رساله تشویق السالکین؛ اجوبه، لوایح، لوامع]] | [[رساله تشویق السالکین؛ اجوبه، لوایح، لوامع]] | ||
| خط ۱۵۱: | خط ۱۹۳: | ||
[[ریاض المؤمنین و حدائق المتقین و فقه الصالحین]] | [[ریاض المؤمنین و حدائق المتقین و فقه الصالحین]] | ||
[[رده:زندگینامه]] | [[رده:زندگینامه]] | ||