المدخل إلی موسوعة الحدیث النبوي عند الإمامیة (دراسة في الحدیث الإمامي): تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۳۴: خط ۳۴:
[[حب‌الله، حیدر|حب‌الله]] معیارهایی را در نقد متن ارائه می‌دهد؛ او می‌گوید یک روایت نباید با آیه‌ای از قرآن مخالفت کند چراکه، قرآن از تحریف مصون بوده و اثبات نسخ در یک آیه به دلیل قطعی نیازمند است. دیگر اینکه، یک روایت با روایت دیگری که درست‌تر از آن به نظر می‌رسد، مخالفت نورزد و سوم اینکه، آن روایت با حکم آشکار عقل و با رخدادهای واقعی تاریخی مخالف نباشد؛ همچنین، با قاعده‌های کلی قطعی در اسلام و با آنچه که تخصیص‌پذیر نیست و از آنچه امت اسلام به آن اهتمام دارند، جدا نباشد؛ یک روایت نبوی نباید اصطلاح‌هایی را که پس از دوره پیامبری رسول اکرم (ص) پدید آمده‌اند و با سبک گفتاری ایشان شکاف دارند، در برداشته باشد.
[[حب‌الله، حیدر|حب‌الله]] معیارهایی را در نقد متن ارائه می‌دهد؛ او می‌گوید یک روایت نباید با آیه‌ای از قرآن مخالفت کند چراکه، قرآن از تحریف مصون بوده و اثبات نسخ در یک آیه به دلیل قطعی نیازمند است. دیگر اینکه، یک روایت با روایت دیگری که درست‌تر از آن به نظر می‌رسد، مخالفت نورزد و سوم اینکه، آن روایت با حکم آشکار عقل و با رخدادهای واقعی تاریخی مخالف نباشد؛ همچنین، با قاعده‌های کلی قطعی در اسلام و با آنچه که تخصیص‌پذیر نیست و از آنچه امت اسلام به آن اهتمام دارند، جدا نباشد؛ یک روایت نبوی نباید اصطلاح‌هایی را که پس از دوره پیامبری رسول اکرم (ص) پدید آمده‌اند و با سبک گفتاری ایشان شکاف دارند، در برداشته باشد.


او شرح‌حال راویان را از منابع رجالی شیعی، از عالمان قدیم مانند «[[رجال الطوسي|رجال طوسی]]، [[فهرست كتب الشيعة و أصولهم و أسماء المصنفين و أصحاب الأصول|فهرست طوسی]]، [[اختيار معرفة الرجال (تصحیح مصطفوی)|رجال کشی]]، [[رجال النجاشي|رجال نجاشی]]، [[رجال البرقي|طبقات برقی]]، رساله ابی غالب زراری، [[خلاصة الأقوال في معرفة الرجال|خلاصة الأقوال]] و [[إيضاح الاشتباه|ایضاح الاشتباه]] [[حلی، حسن بن یوسف|علامه حلی]]، [[الفهرست (منتجب‌الدين)|فهرست]] [[منتجب‌الدین، علی بن عبیدالله|منتجب الدین رازی]]، [[معالم العلماء في فهرست كتب الشيعة و أسماء المصنفين منهم قديماً و حديثاً (تتمة كتاب الفهرست للشيخ أبي‌جعفر الطوسي)|معالم العلماء]] [[ابن شهرآشوب، محمد بن علی|ابن شهرآشوب]] و [[كتاب الرجال|رجال ابن داوود حلی]]» و نیز از برخی عالمان متأخر همچون «معجم رجال الحدیث خویی، مستدرکات علم رجال الحدیث نمازی، قاموس الرجال تستری، تنقیح المقال مامقانی، أمل الأمل حرّ عاملی و دیگران» برگرفته است. او چنانچه توثیقی از یک راوی را نزد طوسی، نجاشی و کشی یافته باشد، به آن‌ها بسنده نموده و توثیق‌ها و تعدیل‌های دیگران را نقل نمی‌کند مگر آنکه پای آرای متعارضی در میان باشد.
او شرح‌حال راویان را از منابع رجالی شیعی، از عالمان قدیم مانند «[[رجال الطوسي|رجال طوسی]]، [[فهرست كتب الشيعة و أصولهم و أسماء المصنفين و أصحاب الأصول|فهرست طوسی]]، [[اختيار معرفة الرجال (تصحیح مصطفوی)|رجال کشی]]، [[رجال النجاشي|رجال نجاشی]]، [[رجال البرقي|طبقات برقی]]، رساله ابی غالب زراری، [[خلاصة الأقوال في معرفة الرجال|خلاصة الأقوال]] و [[إيضاح الاشتباه|ایضاح الاشتباه]] [[حلی، حسن بن یوسف|علامه حلی]]، [[الفهرست (منتجب‌الدين)|فهرست]] [[منتجب‌الدین، علی بن عبیدالله|منتجب الدین رازی]]، [[معالم العلماء في فهرست كتب الشيعة و أسماء المصنفين منهم قديماً و حديثاً (تتمة كتاب الفهرست للشيخ أبي‌جعفر الطوسي)|معالم العلماء]] [[ابن شهرآشوب، محمد بن علی|ابن شهرآشوب]] و [[كتاب الرجال|رجال ابن داوود حلی]]» و نیز از برخی عالمان متأخر همچون «[[معجم رجال الحديث و تفصيل طبقات الرواة|معجم رجال الحدیث خویی]]، [[مستدركات علم رجال الحديث|مستدرکات علم رجال الحدیث نمازی]]، [[قاموس الرجال|قاموس الرجال تستری]]، [[تنقیح المقال في علم الرجال (رحلي)|تنقیح المقال مامقانی]]، [[أمل الآمل في علماء جبل عامل|أمل الأمل حرّ عاملی]] و دیگران» برگرفته است. او چنانچه توثیقی از یک راوی را نزد [[طوسی، محمد بن حسن|طوسی]]، [[نجاشی، احمد بن علی|نجاشی]] و [[کشی، محمد بن عمر|کشی]] یافته باشد، به آن‌ها بسنده نموده و توثیق‌ها و تعدیل‌های دیگران را نقل نمی‌کند مگر آنکه پای آرای متعارضی در میان باشد.


[[حب‌الله، حیدر|حب‌الله]] در بسیاری از جاها، از آرای عالمان اهل‌سنت در جرح‌وتعدیل راویان و بررسی روایت‌ها بهره می‌‌جوید و در تعارض نگاه‌های شیعی و اهل‌سنت، به ملاک‌های صحت حدیت رجوع کرده و یکی را برمی‌گزیند و یا هر دو از چشم او افتاده و آن‌ها را کنار می‌نهد. او هرگاه، به حال یک راوی دست نیافته است، فقط نام او را می‌آورد و هرگاه عالمان رجال، یک راوی را به حال خود واگذاشته‌اند، واژه «مهمل» را در باره‌اش به کار می‌برد. او در این کار به تحقیقات شیخ نمازی اعتماد نموده و در باره‌اش می‌گوید: وی نهایت تلاش خود را در کار توثیق راویان انجام داده است.
[[حب‌الله، حیدر|حب‌الله]] در بسیاری از جاها، از آرای عالمان اهل‌سنت در جرح‌وتعدیل راویان و بررسی روایت‌ها بهره می‌‌جوید و در تعارض نگاه‌های شیعی و اهل‌سنت، به ملاک‌های صحت حدیت رجوع کرده و یکی را برمی‌گزیند و یا هر دو از چشم او افتاده و آن‌ها را کنار می‌نهد. او هرگاه، به حال یک راوی دست نیافته است، فقط نام او را می‌آورد و هرگاه عالمان رجال، یک راوی را به حال خود واگذاشته‌اند، واژه «مهمل» را در باره‌اش به کار می‌برد. او در این کار به تحقیقات شیخ نمازی اعتماد نموده و در باره‌اش می‌گوید: وی نهایت تلاش خود را در کار توثیق راویان انجام داده است.
خط ۴۵: خط ۴۵:
[[حب‌الله، حیدر|حب‌الله]] در این موسوعه‌ به حال راویان در نخستین جلد پرداخته است و کار را برای خواننده مجلدات دیگر آسان نموده است. او خواسته است روایات نبوی را که سلسله سندش به پیامبر می‌رسد و در کتاب‌های شیعه آمده‌اند، گردآوری و بررسی کند و فقط به روایت‌هایی که از اهل‌بیت نقل شده است بسنده نمی‌کند. <ref>ر.ک: همان، ص19-10</ref>‏
[[حب‌الله، حیدر|حب‌الله]] در این موسوعه‌ به حال راویان در نخستین جلد پرداخته است و کار را برای خواننده مجلدات دیگر آسان نموده است. او خواسته است روایات نبوی را که سلسله سندش به پیامبر می‌رسد و در کتاب‌های شیعه آمده‌اند، گردآوری و بررسی کند و فقط به روایت‌هایی که از اهل‌بیت نقل شده است بسنده نمی‌کند. <ref>ر.ک: همان، ص19-10</ref>‏


حب الله در پایان هر جلد فهرستی از احادیث نیز تهیه نموده است که در آن، تعداد روایت‌هایی که بالذات و بالغیر صحیح و حسن هستند و همچنین، روایت‌هایی که از حیث سند و متن ضعیف بوده‌اند و نیز روایت‌های جعلی را شمارش کرده است. او جلد نخست را به‌عنوان مقدمه‌ای با سه فصل برای مجلدات دیگر نهاده است و در آن از دانش حدیث و تدوین آن نزد امامیه گفتگو کرده است و در این کار، از محدثان بزرگ امامیه، یعنی سه محمد نام مشهور (کلینی، طوسی و صدوق) بهره‌ جسته است. او با اعتماد به پژوهش‌های «ثامر هاشم عمیدی» و نیز باتکیه‌بر مقدمه کتاب کافی چاپ «مؤسسه دارالحدیث»، آن دو را پایه این مبحثش قرار داده و افزوده‌ها و تعدیل‌های خود را در آن آورده است. سپس، از تاریخ علم رجال و جرح‌وتعدیل نزد امامیه، کوتاه‌سخن گفته و به مصدرها، شخصیت‌ها و روش‌های ایشان در بحث جرح‌وتعدیل پرداخته است. او برخی اشکال‌هایی را که اخیراً بر حوزه حدیث و رجال نزد امامیه و همچنین، نزد اهل‌سنت بر دو کتاب صحیح بخاری و مسلم وارد شده، بررسی کرده است.<ref>ر.ک: همان، ص22-20</ref>‏
حب الله در پایان هر جلد فهرستی از احادیث نیز تهیه نموده است که در آن، تعداد روایت‌هایی که بالذات و بالغیر صحیح و حسن هستند و همچنین، روایت‌هایی که از حیث سند و متن ضعیف بوده‌اند و نیز روایت‌های جعلی را شمارش کرده است. او جلد نخست را به‌عنوان مقدمه‌ای با سه فصل برای مجلدات دیگر نهاده است و در آن از دانش حدیث و تدوین آن نزد امامیه گفتگو کرده است و در این کار، از محدثان بزرگ امامیه، یعنی سه محمد نام مشهور ([[کلینی، محمد بن یعقوب|کلینی]]، [[طوسی، محمد بن حسن|طوسی]] و [[ابن بابویه، ابوجعفر، محمد بن علی|صدوق]]) بهره‌ جسته است. او با اعتماد به پژوهش‌های «ثامر هاشم عمیدی» و نیز باتکیه‌بر مقدمه کتاب کافی چاپ «مؤسسه دارالحدیث»، آن دو را پایه این مبحثش قرار داده و افزوده‌ها و تعدیل‌های خود را در آن آورده است. سپس، از تاریخ علم رجال و جرح‌وتعدیل نزد امامیه، کوتاه‌سخن گفته و به مصدرها، شخصیت‌ها و روش‌های ایشان در بحث جرح‌وتعدیل پرداخته است. او برخی اشکال‌هایی را که اخیراً بر حوزه حدیث و رجال نزد امامیه و همچنین، نزد اهل‌سنت بر دو کتاب صحیح بخاری و مسلم وارد شده، بررسی کرده است.<ref>ر.ک: همان، ص22-20</ref>‏


==پانویس ==
==پانویس ==