بقية التنبيهات علی اغلاط الرواة
بقية التنبيهات علی أغلاط الرواة، از آثار ادیب، واژهشناس و ردیهنویس قرن چهارم هجری قمری، ابونعیم علی بن حمزه بصری (متوفای ۳۷۵ق)، مجموعه انتقادهای ادبی است که به بررسی معانی و چگونگیهای واژگان زبان عربی میپردازد. پژوهشگر معاصر و استاد واژهشناسی دانشگاه بصره، دکتر خلیل ابراهیم عطیه، این کتاب را تصحیح و تحقیق کرده است.
| بقية التنبيهات علی اغلاط الرواة | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | علی بن حمزه (نويسنده) عطیه، خلیل ابراهیم (محقق) |
| ناشر | دار الشؤون الثقافیة العامة |
| مکان نشر | عراق - بغداد |
| سال نشر | 1370ش |
| چاپ | 1 |
| موضوع | شعر عربی - مجموعهها - زبان عربی - اشتباههای کاربردی |
| زبان | عربی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | 7ب8ع 2576 PJA |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
هدف و روش
- عبدالعزیز میمنی راجکوتی در سال 1398ق، کتاب التنبيهات علی أغلاط الرواة را تصحیح و منتشر کرد، ولی 3 بخش از این تنبیهات را نیاورد؛ زیرا در دسترسش نبود. این 3 بخش اکنون عرضه میشود[۱].
ساختار و محتوا
- کتاب حاضر از 3 بخش اصلی و یک مستدرک به ترتیب ذیل تشکیل شده است:
- التنبيهات علی ما في نوادر أبيزياد الكلابي الأعرابي: ابونعیم علی بن حمزه بصری، تأکید کرده است که به این علت، نخست به بررسی این کتاب پرداختیم که ارزش بسیاری دارد و نویسندهاش زیرک است[۲].
- «التنبيهات علی ما في نوادر أبيعمرو الشيباني»: نویسنده این کتاب، اسمش اسحاق بن مرار بن زراره است.
- التنبيهات علی ما في كتاب النبات: نقدهایی بر کتاب نبات نوشته ابوحنیفه احمد بن داوود دینوری است. ابونعیم علی بن حمزه بصری، این کتاب را بینظیر شمرده و ادعا کرده که قبل و بعد از آن، اثری نزدیک به آن، تا چه برسد به مساوی آن، تألیف نشده است[۳].
- مستدرک: این تکمله مطالبی است که در التنبيهات علی أغلاط الرواة و «بقية التنبيهات علی أغلاط الرواة» وجود ندارد، ولی دانشوران دیگر، آن را به ابونعیم علی بن حمزه بصری نسبت دادهاند و دکتر خلیل ابراهیم عطیه آن را بر اساس منابع دیگر مانند لسان العرب فراهم آورده است[۴].
نمونه مباحث
- ابوحنیفه احمد بن داوود دینوری، در تفسیر کلمه «هجلات» و «دکادک» در شعر قیس بن عیزاره، گفته است: «هَجَلات»، جمع هجل است و «دکادک»، جمع دکداک. ابونعیم علی بن حمزه بصری: این سخن، اشتباه است؛ زیرا فَعَلات، جمع فَعل نیامده است و فقط جمع فَعله میآید و هَجَلات، جمع هَجَله است مانند تمره و تمرات و ضربه و ضربات و قربه و قربات و اما هَجل، جمعش هُجُول است، مثل خمر و خمور و...[۵].
پانویس
منابع مقاله
مقدمه و متن کتاب.