میلانی، سید محمدهادی
سید محمدهادی میلانی (۱۳۱۳-۱۳۹۵ق) از مراجع تقلید شیعه در قرن چهاردهم هجری، احیاکننده حوزه علمیه مشهد و صاحب آثاری در فقه، اصول و تفسیر. در هفتم محرم ۱۳۱۳ق در نجف متولد شد. اجداد او همه از سادات حسینی شهر مدینه و از فرزندان امام سجاد(ع) بودند که در اواخر قرن یازدهم به آذربایجان ایران هجرت کردند. پدرش سید جعفر حسینی و نیای مادریاش آیتالله شیخ محمدحسن مامقانی بود. تحصیلات مقدماتی را نزد میرزا ابراهیم همدانی و آخوند ملا محسن تبریزی و دروس سطح را نزد شیخ غلامعلی قمی و شیخ ابوالقاسم مامقانی (دایی خود) فراگرفت. سپس به مدت ۲۳ سال در درس خارج فقه و اصول اساتید برجسته نجف از جمله سید ابوالحسن اصفهانی، آیتالله نائینی و آقا ضیاءالدین عراقی شرکت کرد و در علوم عقلی نیز از شاگردان شیخ محمدحسین اصفهانی بود. دانش تفسیر و علوم قرآنی را نزد شیخ محمدجواد بلاغی فراگرفت و با علامه طباطبایی مباحثه و مناظره داشت. هشت سال در علوم حدیث با آیتالله شیخ علی قمی مباحثه کرد. هیجده سال در کربلا اقامت گزید و شاگردان بسیاری تربیت کرد از جمله شیخ محمدتقی جعفری، آیتالله سید علی خامنهای، کاظم مدیر شانهچی، سید عباس صدر و شیخ حسین وجد خراسانی. در نهم ذیحجه ۱۳۷۳ق (۱۳۳۴ش) به مشهد مهاجرت کرد و حوزه علمیه آن شهر را که بر اثر حوادث سیاسی از رونق افتاده بود، احیا نمود. از آثار او میتوان به «محاضرات في فقه الإمامية» (در چند جلد)، «تفسیر سورتی الجمعه و التغابن»، «کتاب البيع»، «قادتنا كيف نعرفهم؟»، «نخبة المسائل» (رساله عملیه)، «مناسک حج»، «حاشیه بر عروة الوثقی»، «حاشیه المکاسب» و «قواعد فقهیه و اصولیه» اشاره کرد. سرانجام در جمعه ۱۷ مرداد ۱۳۵۴ش (۱۳۹۵ق) درگذشت و در مشهد به خاک سپرده شد.
| سید محمدهادی میلانی | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | سید محمدهادی بن سید جعفر حسینی میلانی |
| نسب | از سادات حسینی مدینه، از فرزندان امام سجاد(ع) |
| نام پدر | سید جعفر حسینی |
| ولادت | هفتم محرم ۱۳۱۳ق |
| محل تولد | نجف، عراق |
| محل زندگی | نجف، کربلا، مشهد |
| رحلت | جمعه ۱۷ مرداد ۱۳۵۴ش / ۱۳۹۵ق |
| مدفن | مشهد، حرم امام رضا(ع) |
| طول عمر | ۸۲ سال |
| خویشاوندان | جد مادری: آیتالله شیخ محمدحسن مامقانی |
| دین | اسلام |
| مذهب | تشیع |
| پیشه | مرجع تقلید، فقیه، اصولی، مفسر |
| منصب | مرجع تقلید |
| اطلاعات علمی | |
| درجه علمی | اجتهاد |
| علایق پژوهشی | فقه، اصول، تفسیر، حدیث |
| اساتید | |
| شاگردان |
|
| برخی آثار | |
ولادت
سید محمدهادی، در شامگاه هفتم محرم سال 1313ق، در نجف متولد شد.
خاندان
اجداد او همه از سادات حسینی شهر مدینه منوره و از فرزندان امام علی بن الحسین(ع) بودند که به جهت شرافت علمی و معنوی از بزرگان مدینه بشمار میرفتند. محله قدیمی «بنیهاشم»، محل سکونت این خاندان بود و همواره بزرگانی از قبیلههای عرب و دانشوران اسلامی به آنجا رفتوآمد داشتهاند.
هجرت آنان در اواخر قرن یازدهم قمری از مدینه به آذربایجان ایران در پی دعوتی بود که از جانب شیعیان این دیار انجام گرفت. به دنبال این دعوت، سید حسین (جد محمدهادی) و برادرش علیاکبر که هر دو از جوانان فرزانه مدینه بودند، بههمراه زائرین خانه خدا وارد آذربایجان شدند و در منطقه «اسکوچای» اقامت گزیدند و سید حسین در «میلان» سکونت اختیار نمود.
نیای مادری آیتالله میلانی، آیتالله شیخ محمدحسن مامقانی (متوفی 1223ق) بود.
تحصیل و اساتید
اساتید علوم مقدماتی وی بزرگانی چون آقا میرزا ابراهیم همدانی و آخوند ملا محسن تبریزی و در دروس سطح نیز استادانی چون آقا شیخ غلامعلی قمی و آقا شیخ ابوالقاسم مامقانی (دائی او) بودند. او همچنین از محضر اساتید بزرگی چون حضرات آیات عظام: سید ابوالحسن اصفهانی، نائینی و آقا ضیاءالدین عراقی بهرههای وافر برده و پایههای علمی خود را در فقه و اصول استحکام بخشیده و در طول 23 سال حضور در دروس و محافل علمی این بزرگان توانسته بود بر آراء و نظرات قویترین اساتید مسلط گردد. وی در علوم عقلی نیز مهارت فراوان داشت و چندین سال از عمر خود را در محضر اساتید فلسفه گذرانده و در این خصوص از شاگردان شیخ محمدحسین اصفهانی بشمار میرفت.
از جمله علومی دیگری که آقای میلانی، در آنها تبحر یافت و به استادی رسید، دانش تفسیر و علوم قرآنی بود که از ایام تحصیل خود در نجف این دانش را نزد استاد بزرگ شیخ محمدجواد بلاغی فراگرفته بود و بعدها نیز همواره با اساتید تفسیر، بهویژه با مفسر بزرگ علامه طباطبایی صاحب تفسیر المیزان مباحثه و مناظره داشت.
ایشان هشت سال نیز در علوم حدیث با آیتالله شیخ علی قمی مباحثه و مذاکره داشت و نسخه کتاب وسایل الشیعه خود را با نسخهای که به خط شیخ حر عاملی بود، مقابله کرده است.
تدریس و شاگردان
آیتالله میلانی هیجده سال در کربلا اقامت داشت و در این مدت، شاگردان فراوانی را تربیت کرده است. بزرگانی چون حضرات آیات و حجج اسلام: حاج شیخ حسین وجد خراسانی، سید ابراهیم علمالهدی سبزواری، سید عباس صدر، حاج سید حسین شمس، حاج شیخ محمدرضا مهدوی دامغانی، شیخ محمدتقی جعفری، مهدی نوقانی، محمود کلباسی، کاظم مدیر شانهچی، سید نورالدین میلانی، سید محمد شیرازی، شیخ محمدتقی عندلیب سبزواری، سید محمدباقر حجت طباطبایی، محمدعلی علمی و سید ابراهیم مهاجرین طبسی، از شاگردان برجسته ایشان هستند که بعضی از آنان اجازه روایتی نیز از ایشان داشتهاند.
احیای حوزه علمیه مشهد
نهم ذیحجه، سال 1373ق (1334ش)، آیتالله میلانی جهت زیارت امام علی بن موسیالرضا(ع) وارد شهر مشهد گردید و در خانه آیتالله حاج شیخ علیاکبر نوغانی (از علمای بزرگ مشهد) اقامت گزید.
در آن زمان، حوزههای علمیه مشهد، بر اثر پارهای از حوادث سیاسی، همچون: مبارزات روحانیون مشهد با حکومت رضاخان، حادثه خونین قیام گوهرشاد، تبعید آیتالله حاج آقا حسین قمی، دستگیری بسیاری از علمای معروف این شهرستان و سختگیری عمومی دولت درباره لباس روحانیت، از رونق افتاده بود و این امر تا سال 1373ق، ادامه داشت. آیتالله میلانی، با اقامت در مشهد، به اصلاح وضع حوزه علمیه و شکوفایی بخشیدن به دروس مدارس دینی و علمی آنجا همت نهاد.
آیتالله خامنهای (رهبر معظم انقلاب اسلامی) در اینباره میفرماید: «... ما دیدیم که مرحوم آیتالله میلانی از کربلا که نزدیکی نجف بود، آمدند تا مشهد و یک حوزه علمیه بزرگی را به وجود آوردند... این یک واقعیت است... از برکت الهی برای حوزه علمیه مشهد، وجود آیتالله میلانی بود».
وفات
جمعه هفدهم مرداد سال 1354ش، آیتالله میلانی چشم از جهان فانی فروبست و به خانه بقا شتافت.
آثار
- محاضرات في الفقه الإمامية؛
- قادتنا كيف نعرفهم؟؛
- تفسیر سوره جمعه و تغابن؛
- مختصر الأحكام؛
- مناسک حج؛
- حاشیه بر قسمتی از عروة الوثقی؛
- نخبة المسائل (رساله عملیه ایشان در احکام اسلامی)؛
- ده پرسش، با پاورقیهای آقای سید محمدعلی میلانی، در مباحث مختلف تفسیری؛
- حاشية المكاسب؛
- قواعد فقهیه و اصولیه؛
- رسالهای در بیع و مسائل بانکی؛
- کتابی استدلالی در مزارعه و مساقات؛
- کتابی استدلالی در اجاره؛
- شرح استدلالی مباحثی از كتاب الصلوة «شرایع»؛
- رسالهای در منجزات مریض[۱].
پانویس
- ↑ ر.ک: پایگاه اطلاعرسانی حوزه