خامنهای، سید محمد
سيد محمد حسینی خامنهاى (متولد ۳ دی ۱۳۱۴ش) مجتهد، فقیه، فیلسوف، حقوقدان و استاد دانشگاه، رئیس بنیاد ایرانشناسی و بنیاد حکمت اسلامی صدرا. وی فرزند بزرگ آیتالله سید جواد حسینی خامنهای و برادر مقام معظم رهبری است. در ۳ دی ۱۳۱۴ش در مشهد متولد شد. تحصیلات مقدماتی و سطح علوم دینی را در حوزه علمیه مشهد گذراند و در درس خارج فقه و اصول آیات عظام میلانی، هاشم قزوینی و میرزا جواد تهرانی شرکت کرد. سپس به قم مهاجرت کرد و از محضر آیات عظام بروجردی و امام خمینی بهره برد. فلسفه و عرفان را نزد علامه طباطبایی فراگرفت. همزمان در دانشکده حقوق دانشگاه تهران به تحصیل پرداخت و لیسانس حقوق گرفت. در مبارزات سیاسی از مواضع آیتالله کاشانی در نهضت ملی حمایت کرد و در زمان قیام امام خمینی از پیشگامان انقلاب اسلامی بود. در سال ۱۳۵۱ش مؤسسه تحقیقاتی حقوق اسلامی را تأسیس کرد و پس از دستگیری اعضای آن توسط ساواک، به دعوت شهید مطهری در حسینیه ارشاد به فعالیت علمی پرداخت. در آستانه انقلاب به عنوان وکیل دادگستری در محاکم نظامی به دفاع از زندانیان سیاسی پرداخت و از طریق جمعیت حقوقدانان ایرانی و کمیته دفاع از زندانیان سیاسی به افشاگری علیه رژیم پهلوی مشغول شد. پس از انقلاب اسلامی، نماینده مردم مشهد در مجلس خبرگان قانون اساسی و نماینده نخستین دوره مجلس شورای اسلامی بود و ریاست کنگره صدرالمتألهین شیرازی را بر عهده داشت. از آثار متعدد او میتوان به «ترجمه تفسیر المیزان»، «شرح الأصول الكافي»، «الحکمة المتعالية في الأسفار الأربعة»، «القواعد الفقهیه فی احادیث الکاظمیه»، «حقوق جزای عمومی»، «المظاهر الالهية فى اسرار العلوم الكمالية» (تصحیح)، «فلسفه زن بودن»، «مالکیت عمومی»، «شرح و تفسیر نهجالبلاغة»، «سیر حکمت در ایران و جهان»، «ملاصدرا، هرمنوتیک و فهم کلام الهی»، «میرداماد»، «انسان در گذرگاه هستی» و «علی و صلح جهانی» اشاره کرد.
| سید محمد خامنهای | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | سید محمد حسینی خامنهای |
| نامهای دیگر | حسینی خامنهای، سید محمد بن جواد |
| نام پدر | سید جواد حسینی خامنهای |
| ولادت | ۳ دی ۱۳۱۴ش |
| محل تولد | مشهد، ایران |
| محل زندگی | مشهد، قم، تهران |
| خویشاوندان | برادر: سید علی خامنهای (مقام معظم رهبری) جد مادری: سید کمالالدین احمد علوی عاملی |
| دین | اسلام |
| مذهب | تشیع |
| پیشه | مجتهد، فقیه، فیلسوف، حقوقدان، استاد دانشگاه |
| منصب | رئیس بنیاد ایرانشناسی، رئیس بنیاد حکمت اسلامی صدرا |
| اطلاعات علمی | |
| درجه علمی | اجتهاد |
| دانشگاه | دانشگاه تهران (لیسانس حقوق) |
| علایق پژوهشی | فلسفه، فقه، اصول، حقوق، تفسیر |
| اساتید | |
| برخی آثار | |
سيّد كمالالدين احمد علوی عاملی جد مادری ایشان است.
ولادت
در ۳ دی ۱۳۱۴ در خانوادهای روحانی در شهر مشهد ديده به جهان گشود.
تحصیلات
وى پس از گذراندن دوره مقدمات و سطح علوم دينى، در حوزه علميه مشهد در درس خارج فقه و اصول حضرات آيات سيد محمدهادى ميلانى، شيخ هاشم قزوينى و ميرزا جواد تهرانى شركت كرد. سپس با مهاجرت به قم و بهرهمندى از محضر استادان بزرگى چون آيات عظام بروجردى و امام خمينى(ره)، دورههاى عالى فقه و اصول را به پايان برد. وى فلسفه و عرفان را نيز از محضر فيلسوف و عارف بزرگ علامه طباطبايى فرا گرفت و علاوه بر فراگيرى علوم حوزوى، در دانشكده حقوق دانشگاه تهران به تحصيل پرداخت و به دريافت ليسانس حقوق نائل شد.
وى كه در مبارزات سياسى و اجتماعى از مواضع آیتالله كاشانى در نهضت ملى حمايت كرد در زمان قيام امام خمينى(ره) در شمار پيشگامان قيام و انقلاب اسلامى قرار گرفت. در سال 1351ش با همكارى و همراهى گروهى از فضلاى قم مؤسسه تحقيقاتى حقوق اسلام را در سطح عالى بينالمللى تأسيس كرد كه بعد از دستگيرى برخى از افراد مؤسسه ياد شده توسط ساواک، به دعوت استاد شهيد مرتضى مطهرى در حسينه ارشاد به كارهاى علمى و فرهنگى پرداخت.
وى در آستانه انقلاب اسلامى به عنوان وكيل مدافع دادگسترى، در محاكم نظامى فرمايشى به دفاع از جوانان زندانى پرداخت و از راه جمعيت حقوقدانان ايرانى و كميته دفاع از زندانیان سياسى كه خود از مؤسسين آنها بود به كمك سازمانهاى بين المللى و مصاحبه با جرايد دنيا به افشاگرى جنايات رژيم پهلوى پرداخت. بعد از پيروزى انقلاب با مشاهده انحراف در كار اين جمعيت، از آن كنار گرفت و هيئت مزبور را منحل ساخت.
او پس از استقرار جمهورى اسلامى در سمَتهاى گوناگونى انجام وظيفه كرده است كه از آن شمار است: نماينده مردم مشهد در مجلس خبرگان قانون اساسى، نماينده نخستين دوره مجلس شوراى اسلامى، و رياست كنگره صدر المتألهين شيرازى.
آثار
از جمله آثار اوست:
- المظاهر الالهية فى اسرار علوم الكمالية (تحقيق و تصحيح).
- زندگی، مکتب و شخصیت صدرالمتألهین
- ترجمه «ويژگىهاى ايدئولوژى» سید قطب.
- فلسفه زن بودن.
- الحکمه المتعالیه فی الاسفار الاربعه (جلد۱)
- اقطاع؛ حقوق تقسیم اراضی دولتی
- القواعد الفقهیه فی احادیث الکاظمیه
- روح و نفس
- علم القاضی و مدی جوازه فی الأحکام
- میرداماد
- ملاصدرا، هرمنوتیک و فهم کلام الهی
- مجموعه رسائل فلسفى.
- اسرار زمین در قرآن
- دین و دین باوری (خداشناسی)
- انسان در گذرگاه هستی (۴جلد)
- فریاد جرس؛ وصیتنامه امیرالمؤمنین امام علی(ع)
- مالکیت عمومی
- «نکات و اسراری از اسرارالآیات ملاصدرا (مقدمه)
- ویژگیهای جهانبینی اسلامی
- «مقدمه بر تفسیر ملاصدرا» در ملاصدرا
- تفسیر القرآن الکریم (جلد۱)
- حقوق جزای عمومی، جلد اول: کلیات
- قرآن و حقایقی پیرامون آن
- سير حكمت در ايران و جهان.
- انسان در گذرگاه هستى (مجموعه مقالات).
- حكمت متعاليه و ملاصدرا.
- حج از نگاه حقوق بینالملل
- ترجمه جلد 4 تفسير الميزان.
- علی و صلح جهانی
- بیمه در حقوق اسلام
- نظام مالياتى اسلام.
- شرح و تفسير نهجالبلاغة.
- مالكيت عمومى.
- حقوق جزاى اسلامى.
- جامعهشناسى خانواده.
وابستهها
شرح و تعلیقه صدرالمتألهین بر الهیات شفا
المظاهر الإلهية في أسرار العلوم الكمالية
مجموعه رسایل فلسفی (ویرایش جدید)
الحکمة المتعالیة في الأسفار الأربعة (بنیاد صدرا)
ملاصدرا: زندگی، شخصیت و مکتب صدرالمتألهین
رسالة في القطب و المنطقه. اجوبه المسائل: النصيريه، العويصه، جيلانيه
انسان در گذرگاه هستي (مجموعه مقالات)
المبداء و المعاد في الحکمة المتعالية
فلسفه زن بودن (مقدمهای بر حقوق زن)