ادبیات مکتبخانهای ایران
ادبیات مکتبخانهای ایران تألیف حسن ذوالفقاری (متولد 1346ش)، استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس و محبوبه حیدری؛ این کتاب در سه جلد، مجموعهای از هفتاد متن درسی و داستانی مکتبخانههای عصر قاجار را در قالب چاپ سنگی گردآوری، تصحیح و بررسی کرده و به تحلیل سیر تحول آموزش و ادبیات عامه در ایران میپردازد.
| ادبیات مکتبخانهای ایران | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | ذوالفقاری، حسن (نویسنده) حیدری، محبوبه (نویسنده) |
| ناشر | رشدآوران |
| مکان نشر | تهران |
| سال نشر | 1391 |
| چاپ | اول |
| شابک | 978-600-92993-3-1 |
| موضوع | مکتبخانهها -- ایران -- تاریخ؛ مکتبخانهها -- ایران -- برنامههای درسی؛ آموزش و پرورش -- ایران -- تاریخ؛ کتابهای درسی -- ایران -- تاریخ؛ ادبیات عامه ایرانی |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 3 |
| کد کنگره | 4الف9ذ/1352 LA |
ساختار
این کتاب در سه جلد تنظیم شده و حاوی متون گوناگون مکتبخانهای در قالب نظم و نثر است.
گزارش کتاب
«ادبیات مکتبخانهای ایران» پژوهشی گسترده و منحصربهفرد دربارهٔ یکی از نهادهای مهم آموزشی تاریخ ایران است. مؤلفان در این اثر، هفتاد متن درسی و داستانی مربوط به مکتبخانههای دوره قاجار را که اغلب به صورت چاپ سنگی منتشر شده و بسیاری از آنها تاکنون تجدیدچاپ نشده بودند، جمعآوری، تصحیح، بازخوانی و ویرایش کردهاند. این متون در دو گروه اصلی نظم و نثر دستهبندی شده و محتوای آنها طیف وسیعی از موضوعات تعلیمی، دینی، اخلاقی، طنز و سرگرمی را شامل میشود. از جمله داستانهای مشهور موجود در این مجموعه میتوان به «خاله سوسکه»، «موش و گربه»، «رستمنامه»، «عاق والدین»، «شیخ ابوالپشم»، «چهل طوطی»، «چهار درویش» و «حسین کرد شبستری» اشاره کرد.
این کتاب نه تنها به ارائه متون میپردازد، بلکه تحلیلهای محتوایی و ادبی ارزشمندی نیز ارائه میدهد. مؤلفان با بررسی عناصر زبانی، بیانی و ادبی این آثار، نشان میدهند که چگونه این متون بسترساز نهضت سادهنویسی در ادبیات فارسی شده و چه تأثیری بر جریان رماننویسی معاصر ایران گذاشتهاند. از منظر آموزشی، کتاب سیر تطور آموزش در ایران را بررسی کرده و با تحلیل محتوای متون مکتبخانهای، نشان میدهد مهمترین مواد خواندنی مردم در آن دوران چه بوده و این محتواها چگونه بر ذهن، زبان، تفکر و رفتار مکتبرفتهها تأثیر گذاشته است.
از امتیازات بارز این اثر، انجام مقابله و تصحیح علمی نسخهها، اشاره به سبک ادبی هر متن، معرفی پدیدآورندگان، ذکر مأخذ، یافتن روایتهای مشابه و نسخهشناسی دقیق است. همچنین کتاب به تاریخچه آموزشهای مکتبخانهای در ایران، شیوههای تدریس، انواع متون مکتبی، آداب مکتب و مکتبداری و بازتاب این موضوعات در ادبیات فارسی نیز میپردازد. انتشار یکجای این هفتاد اثر چاپ سنگی، کمک شایانی به مطالعه تاریخ نشر و کتابدر ایران دوران قاجار میکند. جلد سوم کتاب نیز با ارائه کتابنامهای جامع و نمایههای چندگانه، امکان پژوهشهای بعدی را برای محققان فراهم میسازد.[۱]
پانويس
منابع مقاله
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات