کلیات نادم
| کلیات نادم | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | نادم قیصاری، میرزا محمدیحیی (نویسنده) |
| ناشر | عرفان |
| مکان نشر | تهران |
| سال نشر | 1390 ش. |
| چاپ | چاپ اول |
| شابک | 978-964-6408-3 |
| موضوع | شعر فارسی دری -- افغانستان -- قرن ۱۴ |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | PIR ۸۲۳۳/الف۳۳۷۵ک۸ |
کلیات نادم تألیف میرزا محمدیحیی نادم قیصاری (۱۲۹۰-؟ خورشیدی)، شاعر افغانستانی؛ دیوان اشعاری است که شامل غزلیات، رباعیات، مخمسات، ترکیبات، مستزادها، مثنویات و قصاید به زبانهای فارسی دری و ازبکی است.
ساختار
این کتاب مشتمل بر مجموعۀ اشعار نادم در قالبهای مختلف شعری است.
گزارش کتاب
«کلیات نادم» مجموعه دیوان اشعار میرزا محمدیحیی نادم قیصاری، شاعر افغانستانی است که در سال ۱۲۹۰ خورشیدی در میمنه افغانستان متولد شد و دوران هفتادونه سالۀ زندگیاش مصادف با حکومتهای امیرحبیبالله خان، امانالله خان، حبیبالله کلکانی، محمدنادر شاه و محمدظاهر شاه بود. شعر نادم از نظر سبکی، گرچه نشانههایی از مضامین و شیوۀ بیان شاعران سبک هندی، به ویژه صائب تبریزی و بیدل دهلوی، در غزلیاتش دیده میشود، اما از نظر ویژگیهای اصلی این سبک، چه در مضمونبندی و چه در حوزۀ خیال و شیوۀ بیان، با اشعار شاعران سبک هندی تفاوت آشکار دارد.
زندگی و شاعری نادم را میتوان به دو دوره متمایز تقسیم کرد: دورۀ اول که به کار دیوانی اشتغال داشت و اشعارش عمدتاً در وصف معشوق و زیباییهای ظاهری بود، و دورۀ دوم که به عرفان، تجرد، عزلت و معرفتی دیگرگونه گرایید. اشعار عرفانی، توحیدی و ستایشهای شوقآگین او از پیر و مرادش به این دورۀ کمال و پختگی تعلق دارد. اگرچه از نظر کمّی سرودههای دورۀ دوم کمتر است، اما از نظر کیفی بسیار ارزشمندند.
نادم به دو زبان فارسی دری و ازبکی شعر سروده است. در این کلیات، تنها یک قصیده شصتبیتی به زبان ازبکی وجود دارد که موضوع آن حمد خداوند، منقبت پیامبر اکرم(ص)، ستایش خاندان و اصحاب ایشان و مناجات است. قصیدۀ فارسی دری او نیز مضامین مشابهی دارد با این تفاوت که دارای تشبیب (مقدمه تغزلی) است. علاوه بر این دو، چندین قصیده، قطعه (از جمله قطعاتی دارای تاریخ یا مادهتاریخ)، مثنوی (بزرگترین آنها ۱۳۳ بیت دارد) و یک مثمن در منقبت پیامبر(ص) در دیوانش دیده میشود.
از دیگر قالبهای موجود در این کلیات میتوان به مخمسهایی اشاره کرد که هشت عدد از آنها بر مبنای غزلهای شاعرانی چون سعدی، بیدل، محمود و ولی طواف ساخته شدهاند. تعداد رباعیات دیوان ۳۲ عدد است که موضوعاتی از قبیل مناجات، توحید، حکمت و عشق را دربرمیگیرند و از روانی و استحکام زبانی برخوردارند. در میان ۲۴۸ غزل این دیوان، بیشترین تعداد بر اساس قافیه مربوط به حروف «دال»، «ت»، «الف»، «میم» و «نون» است.
از ویژگیهای بارز شعر نادم، کمگویی و گزیدهگویی است که با توجه به عمر طولانی و حجم حدود شش هزار بیتی آثارش مشهود است. ویژگی متمایزکننده دیگر او، بسامد بالای کاربرد تلمیحها و اشارهها به قصهها و داستانهای قهرمانان اساطیری، پهلوانی و تاریخی است که او را از شاعران سبک هندی، به ویژه بیدل، متمایز میکند. این دیوان، گنجینهای از اشعار شاعری است که هم در شعر درباری و هم در شعر عرفانی طبعآزمایی کرده است.[۱]
پانويس
منابع مقاله
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات