حکم؛ حقیقت، اقسام، قلمرو

حُکم؛ حقیقت، اقسام، قلمرو، از آثار فقیه معاصر، آیت‌الله سید مجتبی نورمفیدی (متولد 1344ش)، پژوهشی جامع در باب یکی از مسائل دانش اصول فقه است که «حکم شرعی» را از ابعاد گوناگون بررسی و تبیین می‌کند.

حکم
پدیدآوران	نورمفیدی، سید مجتبی (نويسنده)
عنوان‌های دیگر	حقیقت، اقسام، قلمرو
ناشر	مرکز فقهی ائمه اطهار (ع)
مکان نشر	ایران - قم
سال نشر	1394ش
چاپ	1
شابک	‎978-600-388-014-6
موضوع	اصول فقه شیعه - فقه
زبان	فارسی
تعداد جلد	3
کد کنگره	/ن9ح8 198/6 BP
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

هدف و روش

• آیت‌الله سید مجتبی نورمفیدی، با اشاره به اهمیت شناخت حکم شرعی و ضرورت پژوهش همه‌جانبه در این مسئله، یادآور شده است:

1. هرچند برخی از بزرگان مانند شهید سید محمدباقر صدر در کتاب حلقات الأصول به این مهمّ پرداخته‌اند، ولی با نقطه مطلوب، فاصله وجود دارد.
2. بر همین اساس، این‌جانب در درس خارج اصول در سه سال از 1388 تا 1391ش، مهم‌ترین مباحث حکم شرعی را برای جمعی از فاضلان ارائه کردم و کوشیدم مباحث پراکنده را منظم کنم و گامی به‌سوی جبران کاستی‌ها بردارم....

• مرکز فقهی ائمه اطهار(ع)، کتاب حاضر را اثری تقریبا کامل و جامع دانسته است که مباحث مرتبط با حکم شرعی را توضیح می‌دهد و برای محققان و صاحب‌نظران مفید است .

ساختار و محتوا

• کتاب حاضر از 3 جلد و 11 بخش به ترتیب ذیل تشکیل شده است:
• جلد اول (بخش 1 تا 5): به بررسی حقیقت حکم، مراتب حکم، مصدر حکم، ملاک حکم و کیفیت جعل حکم می‌پردازد.
• جلد دوم (بخش 6): به تقسیمات متعدد حکم شرعی (1- واقعی و ظاهری، 2- تکلیفی و وضعی، 3- مولوی و ارشادی، 4- اولی و ثانوی، 5- حکومتی و غیر حکومتی، 6- تأسیسی و امضایی، 7- وجودی و عدمی) اختصاص دارد.
• جلد سوم (بخش 7 تا 11): در این بخش نیز مباحثی مثل اشتراک احکام شرعی، قلمرو و گستردگی احکام شرعی، تضاد بین احکام شرعی و امتثال آن بررسی می‌شود.

نمونه مباحث

• نتیجه:... حقیقت حکم، یک امر مجعول و اعتباری است که از ناحیه کسی که صلاحیت تقنین دارد برای مکلّفین جعل می‌شود و این مقصود به‌وسیله انشا حاصل می‌گردد. پس می‌توان گفت حکم شرعی به معنای مصدری آن، انشا است و به معنای اسم مصدری یا مفعولی آن، امری اعتباری است. البته حکم به این معنا، مقدمات و آثار و لوازمی نیز دارد که در خلال بحث‌های گذشته به آن اشاره گردید.

منابع مقاله

مقدمه و متن کتاب.