الهی طباطبایی، سید محمدحسن

سید محمدحسن الهی طباطبایی
نام کامل	سید محمدحسن الهی طباطبایی
نسب	طباطبایی
نام پدر	میرزا محمد قاضی طباطبایی
ولادت	۱۲۸۶ شمسی
محل تولد	تبریز، ایران
محل زندگی	تبریز، نجف
رحلت	۲۰ خرداد ۱۳۴۷ شمسی
مدفن	مقبره ابوحسین، قم (در جوار حرم حضرت معصومه(س))
طول عمر	۶۱ سال
خویشاوندان	علامه طباطبایی (برادر)، میرزا علی‌آقا قاضی (عمو)
دین	اسلام
مذهب	شیعه
پیشه	عارف، عالم ربانی، مدرس
منصب	مدرس حوزه علمیه تبریز
اطلاعات علمی
حوزه	حوزه علمیه تبریز، نجف اشرف
علایق پژوهشی	عرفان عملی، فلسفه، تفسیر، ریاضیات، طب
اساتید	میرزا علی‌آقا قاضی سید حسین بادکوبه‌ای شیخ محمدحسین غروی کمپانی میرزا محمدحسین نائینی سید ابوالحسن اصفهانی
شاگردان	حسن‌زاده آملی، حسن
برخی آثار	رساله‌ای در موضوع موسیقی رساله‌ای در موضوع ادراکات انسانی رساله‌ای در علم حروف

برای دیگر کاربردها، طباطبایی (ابهام‌‌زدایی) را ببینید.

سید محمدحسن الهی طباطبایی (۱۲۸۶-۱۳۴۷ش)، عالم ربانی و عارف متشرع شیعه، برادر کوچکتر علامه طباطبایی و از شاگردان برجسته عارف نامدار، میرزا علی‌آقا قاضی بود. وی در ۱۸ ماهگی مادر و در ۴ سالگی پدرش را از دست داد و سرپرستی او و برادرش به یکی از محترمین خانواده سپرده شد. در ۱۲ سالگی به همراه برادر بزرگترش راهی مکتب شد و مقدمات علوم را فراگرفت. در ۱۸ سالگی به همراه برادر برای تکمیل تحصیلات به نجف اشرف مهاجرت کرد و یازده سال در آنجا از محضر بزرگانی چون میرزا علی‌آقا قاضی (در عرفان)، سید حسین بادکوبه‌ای (در فلسفه و ریاضی و طب) و آیات عظام کمپانی، نائینی و سید ابوالحسن اصفهانی (در فقه و اصول) بهره برد و به درجه کمال رسید. وی در سال ۱۳۱۴ش به تبریز بازگشت و در حوزه علمیه این شهر به تدریس دروس مختلف از جمله تفسیر قرآن و اسفار صدرالدین شیرازی پرداخت. الهی طباطبایی از طریق تهجد، توسل و تزکیه نفس به مراتب بلند عرفان عملی دست یافت و صاحب کرامات و کمالات معنوی بود. علامه حسن‌زاده آملی از شاگردان بزرگ اوست. از وی سه رساله کوتاه در موضوعات موسیقی، ادراکات انسانی و علم حروف بر جای مانده است. وی سرانجام در ۲۰ خرداد ۱۳۴۷ش بر اثر سکته قلبی در تبریز درگذشت و پیکرش پس از تشییع به قم منتقل و در مقبره ابوحسین در جوار حرم حضرت معصومه(س) به خاک سپرده شد.

ولادت

سید محمدحسن طباطبایى در سال 1325ق برابر با 1286ش در تبریز به دنیا آمد. پدر و مادرش را در سنین خردسالی از دست داد و سرپرستی و نظارت بر اموال و زندگی او و برادرش به یکی از محترمین خانواده پدری سپرده شد.

تحصیلات

پس از دروس مکتب‌خانه به مدرسه طالبیه تبریز رفت و سطوح عالى فقه، اصول، فلسفه و کلام را زیر نظر اساتید خبره و دانشوران زبده به کمال رسانید. سید محمدحسن به‌همراه برادر بزرگش - علامه طباطبایی - ‌در سال 1304ش به‌منظور تکمیل تحصیلات علوم دینی، عازم نجف اشرف گردید و مدت یازده سال از حوزه درسی عارف ربانی آیت‌ا‌‌‌لله حاج سید علی قاضی (1285-1365ق) و سید حسین بادکوبه‌ای (1293-1358ق) در عرفان، فلسفه و ریاضی و طب بهره‌مند شد و به‌طور هم‌زمان فقه و اصول را از محضر آیت‌الله شیخ محمدحسین غروی کمپانی(1296-1361ق) و آیت‌الله شیخ محمدحسین نائینی (1276-1355ق) و آیت‌الله سید ابوالحسن اصفهانی (1284-1365ق) فراگرفت.

پس از ده سال اقامت در نجف، هر دو برادر در سال 1314ق به دلیل مشکلات مالی، نجف را ترک کرده و به زادگاه خود، یعنی تبریز مراجعت می‌کنند. دست تقدیر، برادر بزرگ‌تر را به شهر قم می‌کشاند و برادر کوچک‌تر در شهر تبریز حوزه تدریس تشکیل می‌دهد. ایشان در حوزه علمیه شهر تبریز به تدریس دروس مختلف از جمله تفسیر قرآن به‌طور عمومی و اسفار صدرالدین شیرازی به‌نحو خصوصی می‌پردازد.

وفات

وی در 20 خرداد 1347ش بر اثر سکته قلبی در تبریز به دیار حق شتافت و پیکرش طبق وصیت ایشان به قم انتقال داده شد و ضمن برپایی تشییع جنازه‌ای باشکوه در جوار بارگاه مطهر حضرت معصومه(س) در مقبره معروف به ابوحسین به خاک سپرده شد.

آثار

1. رساله‌ای در موضوع موسیقی؛
2. رساله کوچکی در موضوع ادراکات انسانی؛
3. رساله‌ای در علم حروف که آن را از مقام ادریس نبی(ع) دریافت داشته‌اند.

منابع مقاله

1. گلی زواره، غلامرضا، «نگهبان مرزهای فضیلت؛ سیری در زندگی، اندیشه، اخلاق و رفتار آیت‌الله سید محمدحسن الهی طباطبایی (قدس‌سره) (قسمت اول)»، پایگاه مجلات تخصصی نور، مجله پاسدار اسلام، دی 1375-‌ شماره 181 (‎6 صفحه-‌از 36 تا 41).
2. ملاجوادی، جلیل، «مهر پنهان (یادی از مرحوم الهی طباطبایی تبریزی)»، پایگاه مجلات تخصصی نور، مجله اشراق، بهار و تابستان 1384-‌ شماره 2 و 3 (‎5 صفحه - ‌از 160 تا 164).
3. وبگاه دانشنامه اسلامی.
4. پایگاه اطلاع‌‌رسانی حوزه.