فقیه سبزواری، میرزا حسین

برای دیگر کاربردها، فقیه سبزواری (ابهام‌زدایی) را ببینید.

میرزا حسین فقیه سبزواری
نام کامل	میرزا حسین فقیه سبزواری
نام‌های دیگر	آیت‌الله سبزواری
لقب	فقیه سبزواری
نسب	از سادات حسینی (منتهی به حسین اصغر فرزند امام سجاد علیه‌السلام)
نام پدر	میرزا موسی فقیه سبزواری
ولادت	۳ رمضان ۱۳۰۹ قمری (۱۳ فروردین ۱۲۷۱ شمسی)
محل تولد	سامرا، عراق
محل زندگی	سامرا، سبزوار، مشهد، نجف
رحلت	۲۴ شوال ۱۳۸۶ قمری (۱۵ بهمن ۱۳۴۵ شمسی)
مدفن	صحن رضوان، حرم امام رضا علیه‌السلام، مشهد
طول عمر	۷۷ سال
همسر	دختر میرزا حسین صدرالعلماء
خویشاوندان	میرزا موسی فقیه سبزواری (پدر)، میرزا حسن سیادتی سبزواری (پسرعمو و شوهرخواهر)
دین	اسلام
مذهب	شیعه
پیشه	فقیه، مجتهد، مرجع دینی، مدرس حوزه
منصب	کلیددار ضریح مطهر امام رضا علیه‌السلام (به مدت ۴۰ سال)، امام جماعت مسجد گوهرشاد
اطلاعات علمی
اجازه اجتهاد از	میرزا محمدحسین نائینی سید ابوالحسن اصفهانی آقا ضیاءالدین عراقی
علایق پژوهشی	فقه، اصول، کلام
اساتید	میرزا محمدحسین نائینی سید ابوالحسن اصفهانی آقا ضیاءالدین عراقی میرزا موسی فقیه سبزواری آخوند ملامحمدکاظم خراسانی سید محمدکاظم یزدی
شاگردان	محمدتقی شریعتی محمدرضا شفیعی کدکنی میرزا مهدی الهی قمشه‌ای علی حجت هاشمی خراسانی سید عبدالکریم موسوی اردبیلی سید شهاب‌الدین مرعشی نجفی محمدابراهیم آیتی سید محمدجواد فقیه سبزواری
برخی آثار	تقریرات اصول میرزای نائینی تقریرات فقه سید ابوالحسن اصفهانی هدایة الانام (رساله عملیه) مناسک حج

میرزا حسین فقیه سبزواری (۱۳۰۹-۱۳۸۶ق) فقیه و مجتهد شیعه و از مراجع تقلید ساکن مشهد در قرن چهاردهم هجری بود. وی پس از تحصیل در محضر اساتید برجسته‌ای همچون میرزای نائینی و سید ابوالحسن اصفهانی در نجف، به درجه اجتهاد رسید و با بازگشت به مشهد به احیای حوزه علمیه این شهر پرداخت. از مهمترین خدمات او می‌توان به چهل سال کلیدداری ضریح مطهر امام رضا(ع)، امامت جماعت مسجد گوهرشاد، تربیت شاگردان متعدد و تأسیس حوزه علمیه مشهد اشاره کرد.

ولادت

میرزا حسین فقیه سبزواری، فرزند میرزا موسی فقیه سبزواری، در سوم رمضان سال ۱۳۰۹ قمری (۱۳ فروردین ۱۲۷۱ شمسی) در شهر سامرا (عراق) به دنیا آمد. وی در سال ۱۳۱۸ قمری به همراه پدرش که از شاگردان برجسته میرزای شیرازی بود، به سبزوار مهاجرت کرد.

تحصیلات

میرزا حسین تحصیلات مقدماتی را در سبزوار آغاز نمود و در سال ۱۳۲۶ قمری برای تکمیل تحصیلات به مشهد رفت و از محضر استادانی چون ادیب نیشابوری و میرزا محمدباقر مدرس رضوی بهره برد. وی پس از ازدواج در سال ۱۳۳۱ قمری، شش سال در سبزوار اقامت گزید و در این مدت خارج فقه و اصول را نزد پدرش و حکمت را نزد افتخارالحکما (شاگرد ملاهادی سبزواری) فراگرفت. در سال ۱۳۳۸ قمری برای ادامه تحصیل به نجف اشرف مهاجرت کرد و در درس آیات عظام میرزای نائینی، سید ابوالحسن اصفهانی و آقا ضیاء عراقی شرکت جست. وی از محضر این سه استاد بزرگ، اجازه اجتهاد دریافت نمود. همچنین از محضر اساتید دیگری مانند آخوند خراسانی، سید محمدکاظم یزدی و میرزا حسین نوری نیز بهره برد.

فعالیت‌ها

آیت‌الله فقیه سبزواری پس از بازگشت به مشهد، نقش مهمی در احیای حوزه علمیه این شهر پس از واقعه مسجد گوهرشاد (۱۳۱۴ شمسی) ایفا کرد. از مهمترین فعالیت‌ها و خدمات او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• چهل سال کلیدداری ضریح مطهر امام رضا (ع) و اقامه نماز جماعت در مسجد گوهرشاد
• تأسیس حوزه علمیه مشهد و تربیت شاگردان برجسته
• واگذاری هزاران قطعه زمین به طلاب (معروف به کوی طلاب)
• احداث مدارس علمیه در سبزوار (مدرسه محمدیه) و کویته پاکستان
• کمک به ساخت درمانگاه رازی، مساجد، غسالخانه و باغ رضوان (صحن رضوان کنونی در حرم رضوی)
• رسیدگی به امور نیازمندان و توزیع ماهانه حواله نان بین طلاب

وفات

میرزا حسین فقیه سبزواری سرانجام در ۲۴ شوال سال ۱۳۸۶ قمری (مطابق با ۱۵ بهمن ۱۳۴۵ شمسی) در مشهد درگذشت و بنابر وصیت خود، در باغ رضوان که بعدها به صحن رضوان حرم امام رضا (ع) تبدیل شد، به خاک سپرده شد.

آثار

از ایشان آثار متعددی بر جای مانده است که بیشتر به صورت تقریرات دروس اساتید و رساله عملیه می‌باشند:

• تقریرات اصول میرزای نائینی (یک دوره اصول)
• تقریرات فقه سید ابوالحسن اصفهانی (از جمله رساله قضاء فوائت)
• هدایة الانام (رساله عملیه)
• مناسک حج

منابع مقاله

1. کتاب عمری پرافتخار، خاطرات زندگانی مرحوم آیت‌الله حاج میرزا حسین فقیه سبزواری تألیف آقایان ناصری و نوغانی.
2. مقاله " منادی رضوان، شمه‌ای از حیات معنوی مرحوم آیت‌الله حاج میرزا حسین فقیه سبزواری، نویسنده: استاد غلامرضا جلالی، منبع: مجله نگاه حوزه مرداد و شهریور 1375 شماره 17 و 18
3. کتاب مکارم الاثار تألیف مرحوم استاد معلم حبیب آبادی
4. گنجینه دانشمندان تألیف حجت‌الاسلام شریف رازی
5. مرات الحجة تألیف آیت‌الله حجت هاشمی خراسانی
6. کتاب سبزوار، شهر دانشوران بیدار
7. کتاب سیمای سبزوار
8. پایگاه اینترنتی زندگانی مرحوم فقیه سبزواری