ما احتكم به الخلفاء إلی القضاة

ما احتكم به الخلفاء إلی القضاة
پدیدآوران	عسکری، حسن بن عبدالله (نويسنده) تیلیه، ماتیو (مصحح و مترجم)
سال نشر	1390ش - 2011م
چاپ	1
زبان	عربی - فرانسوی
تعداد جلد	1
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

كتاب ما احتكم به الخلفاء إلی القضاة، از آثار ادیب، شاعر و واژه‌شناس قرن چهارم هجری قمری، حسن بن عبدالله بن سهل (متوفای 395ق)، معروف به ابوهلال عسکرى، اثری ادبی است که افزون بر بعضی از آیات و روایات، سخنان و مواضع خلفای مختلف (راشدین، اموی و عباسی) را در باب قضاوت و حضور آنان در مجالس قاضیان، بیان می‌کند. پژوهشگر، ادیب و تاریخ‌نگار فرانسوی معاصر، ماتیو تیلیر (Mathieu Tillier)، این کتاب را تصحیح و تحقیق کرده و مقدمه‌ای به زبان فرانسه و تعلیقاتی به زبان عربی را بر آن افزوده است.

هدف و روش

• نویسنده با نگارش این اثر، درصدد مبارزه با ظلم و ترویج دادگری و عدالت‌خواهی است.
• این کتاب، کامل نیست و برخی از مطالب در نسخه خطی از بین رفته است؛ به‌عنوان مثال برخی از صفحات، سفید است؛ یعنی هیچ نوشته‌ای در آن نیست.

ساختار و محتوا

• کتاب حاضر، بدون تقسیم به بخش و فصل و مانند آن، خاطرات و اخباری را در باب قضاوت و دیدگاه‌های قاضیان و خلیفه‌ها مطرح می‌کند.
• ابوهلال عسکرى، هرچند شاعر و ادیب است، ولیکن مورخ نیست و عنایتش به جنبه ادبی است و در این اثر، توجهی به نظم زمانی وقایع نکرده است.

نمونه مباحث

• پیامبر(ص) گفت: «الظلمُ ظلماتٌ يومَ القيامة»؛ یعنی: ستمگری در دنیا، باعث تاریکی‌ها و سختی‌ها در روز قیامت است.
• در مجلس ابن عباس، بحثی درباره ظلم مطرح شد، پس کعب گفت آیا در کتاب خدا آمده است که ظلم، جامعه را ویران می‌کند؟ ابن عباس گفت: بله خدای متعال گفته است: «فَتِلْك بُيوتُهُمْ خَاوِيةً بِمَا ظَلَمُوا...» (نمل: 52).
• ابوهلال عسکرى، واقعه گم شدن سپر امام علی(ع) و یافتن آن در نزد یک یهودی و منازعه با او و رفتن به دادگاه و قضاوت قاضی به ضرر امام علی(ع) را گزارش کرده و بعد افزوده است: یهودی گفت: پیشوای مؤمنان با من به نزد قاضی خودش می‌رود و قاضی به ضرر او حکم می‌کند و او می‌پذیرد! من اقرار می‌کنم که این زره متعلق به توست و حق با توست و اکنون من شهادت می‌دهم که خدایی جز الله نیست و محمد(ص) رسول خداست.....

منابع مقاله

مقدمه و متن کتاب.