ما احتكم به الخلفاء إلی القضاة
كتاب ما احتكم به الخلفاء إلی القضاة، از آثار ادیب، شاعر و واژهشناس قرن چهارم هجری قمری، حسن بن عبدالله بن سهل (متوفای 395ق)، معروف به ابوهلال عسکرى، اثری ادبی است که افزون بر بعضی از آیات و روایات، سخنان و مواضع خلفای مختلف (راشدین، اموی و عباسی) را در باب قضاوت و حضور آنان در مجالس قاضیان، بیان میکند. پژوهشگر، ادیب و تاریخنگار فرانسوی معاصر، ماتیو تیلیر (Mathieu Tillier)، این کتاب را تصحیح و تحقیق کرده و مقدمهای به زبان فرانسه و تعلیقاتی به زبان عربی را بر آن افزوده است.
| ما احتكم به الخلفاء إلی القضاة | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | عسکری، حسن بن عبد الله (نويسنده) تیلیه، ماتیو (مصحح و مترجم) |
| سال نشر | 1390ش - 2011م |
| چاپ | 1 |
| زبان | عربی - فرانسوی |
| تعداد جلد | 1 |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
هدف و روش
ساختار و محتوا
- کتاب حاضر، بدون تقسیم به بخش و فصل و مانند آن، خاطرات و اخباری را در باب قضاوت و دیدگاههای قاضیان و خلیفهها مطرح میکند.
- ابوهلال عسکرى، هرچند شاعر و ادیب است، ولیکن مورخ نیست و عنایتش به جنبه ادبی است و در این اثر، توجهی به نظم زمانی وقایع نکرده است.
نمونه مباحث
- پیامبر(ص) گفت: «الظلمُ ظلماتٌ يومَ القيامة»[۳]؛ یعنی: ستمگری در دنیا، باعث تاریکیها و سختیها در روز قیامت است.
- در مجلس ابن عباس، بحثی درباره ظلم مطرح شد، پس کعب گفت آیا در کتاب خدا آمده است که ظلم، جامعه را ویران میکند؟ ابن عباس گفت: بله خدای متعال گفته است: «فَتِلْك بُيوتُهُمْ خَاوِيةً بِمَا ظَلَمُوا...» (نمل: 52)[۴].
- ابوهلال عسکرى، واقعه گم شدن سپر امام علی(ع) و یافتن آن در نزد یک یهودی و منازعه با او و رفتن به دادگاه و قضاوت قاضی به ضرر امام علی(ع) را گزارش کرده و بعد افزوده است: یهودی گفت: پیشوای مؤمنان با من به نزد قاضی خودش میرود و قاضی به ضرر او حکم میکند و او میپذیرد! من اقرار میکنم که این زره متعلق به توست و حق با توست و اکنون من شهادت میدهم که خدایی جز الله نیست و محمد(ص) رسول خداست....[۵].
پانویس
منابع مقاله
مقدمه و متن کتاب.