ابن یزیدی، ابراهیم بن یحیی: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۴۱: خط ۴۱:
| کد مؤلف = AUTHORCODE115735AUTHORCODE }}
| کد مؤلف = AUTHORCODE115735AUTHORCODE }}


'''ابراهیم بن ابی‌محمد یحیی یزیدی''' (متوفی ۲۲۵ق)، معروف به ابو اسحاق یزیدی، ادیب و لغوی، ندیم خلفای عباسی، از دانشمندان برجسته واژه‌شناسی و دستور زبان در سده سوم هجری و از خاندان مشهور یزیدی بود. وی نویسنده کتاب معروف «[[ما اتفق لفظه و اختلف معناه]]» است که از آثار مهم در زمینه واژه‌شناسی و معانی کلمات عربی به شمار می‌رود.
'''ابراهیم بن ابی‌محمد یحیی یزیدی''' (متوفی ۲۲۵ق)، معروف به ابو اسحاق یزیدی، ادیب و لغوی، ندیم خلفای عباسی، از دانشمندان برجسته واژه‌شناسی و دستور زبان در سده سوم هجری و از خاندان مشهور یزیدی بود. وی نویسنده کتاب معروف «[[ما اتفق لفظه و اختلف معناه (ابن یزیدی)|ما اتفق لفظه و اختلف معناه]]» است که از آثار مهم در زمینه واژه‌شناسی و معانی کلمات عربی به شمار می‌رود.
==ولادت==
==ولادت==
ابراهیم بن ابی‌محمد یحیی بن مبارک بن مغیرة عدوی یزیدی، با کنیهٔ ابواسحاق، در بصره زاده شد. پدرش ابومحمد یحیی بن مبارک از نامداران علمای بغداد و معلم خلیفه مأمون بود <ref>ر.ک: ابن یزیدی، ابراهیم بن یحیی، ص8</ref>. جدّ او «مغیره» مولای زنی از بنی عُدیّ بن عبد شمس بن زید مناة بن تمیم بود؛ نسبت «یزیدی» به یزید بن منصور حِمیری، خال خلیفه مهدی، بازمی‌گردد؛ این نسبت به سبب اتصال و مصاحبت پدرِ ابراهیم با او پدید آمده است <ref>ر.ک: همان، ص9</ref>. برادران او محمد، اسماعیل، اسحاق و عبدالله، و به روایت [[ابن ندیم، محمد بن اسحاق|ابن ندیم]] یعقوب، هر یک در علوم عربی و شعر آوازه داشتند <ref>ر.ک: همان، ص9–10</ref>.
ابراهیم بن ابی‌محمد یحیی بن مبارک بن مغیرة عدوی یزیدی، با کنیهٔ ابواسحاق، در بصره زاده شد. پدرش ابومحمد یحیی بن مبارک از نامداران علمای بغداد و معلم خلیفه مأمون بود <ref>ر.ک: ابن یزیدی، ابراهیم بن یحیی، ص8</ref>. جدّ او «مغیره» مولای زنی از بنی عُدیّ بن عبد شمس بن زید مناة بن تمیم بود؛ نسبت «یزیدی» به یزید بن منصور حِمیری، خال خلیفه مهدی، بازمی‌گردد؛ این نسبت به سبب اتصال و مصاحبت پدرِ ابراهیم با او پدید آمده است <ref>ر.ک: همان، ص9</ref>. برادران او محمد، اسماعیل، اسحاق و عبدالله، و به روایت [[ابن ندیم، محمد بن اسحاق|ابن ندیم]] یعقوب، هر یک در علوم عربی و شعر آوازه داشتند <ref>ر.ک: همان، ص9–10</ref>.


==تحصیلات==
==تحصیلات==
وی ادبیات و لغت را نزد پدرش ابو محمد، سپس نزد ابو سعید اصمعی و ابو زید انصاری فراگرفت<ref>ر.ک: یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، ص160–163</ref><ref>ر.ک: ابن یزیدی، ابراهیم بن یحیی، ص8–10</ref> و از مجالس ابو عمرو بن العلاء نیز به‌واسطهٔ پدر بهره برد <ref>ر.ک: همان، ص10</ref>. او از نوجوانی به تألیف اثر بزرگش «ما اتفق لفظه و اختلف معناه» پرداخت؛ به تصریح منابع، نگارش آن را از هفده‌سالگی آغاز کرد و تا شصت‌سالگی پی گرفت <ref>ر.ک: یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، ص160–161</ref>. حضورش در دربار مأمون و رفت‌وآمد با ادبا و ندیمان در شکل‌گیری سبک نوشتاری‌اش مؤثر بود <ref>ر.ک: همان، ص161–162</ref>.
وی ادبیات و لغت را نزد پدرش ابو محمد، سپس نزد [[اصمعی، عبدالملک بن قریب|ابوسعید اصمعی]] و [[انصاری، سعید بن اوس|ابوزید انصاری]] فراگرفت<ref>ر.ک: یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، ص160–163</ref><ref>ر.ک: ابن یزیدی، ابراهیم بن یحیی، ص8–10</ref> و از مجالس ابو عمرو بن العلاء نیز به‌واسطهٔ پدر بهره برد <ref>ر.ک: همان، ص10</ref>. او از نوجوانی به تألیف اثر بزرگش «[[ما اتفق لفظه و اختلف معناه (ابن یزیدی)|ما اتفق لفظه و اختلف معناه]]» پرداخت؛ به تصریح منابع، نگارش آن را از هفده‌سالگی آغاز کرد و تا شصت‌سالگی پی گرفت <ref>ر.ک: یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، ص160–161</ref>. حضورش در دربار مأمون و رفت‌وآمد با ادبا و ندیمان در شکل‌گیری سبک نوشتاری‌اش مؤثر بود <ref>ر.ک: همان، ص161–162</ref>.


==فعالیت‌ها==
==فعالیت‌ها==
یزیدی از ادیبان نامدار بصره بود که به بغداد کوچید و در دربار عباسی، به‌ویژه در عهد مأمون، حضور می‌یافت. او به ظرافت‌های لغوی، قرائات و شواهد شعری در تبیین مفردات توجه ویژه داشت. گفته‌اند نسخهٔ «ما اتفق لفظه و اختلف معناه» نزدیک به هفتصد ورق بوده و عبیدالله بن محمد بن ابی محمد (برادرزاده‌اش) آن را از او روایت کرده است <ref>ر.ک: همان، ص160–161</ref>. از دیگر آثار منسوب به او «النقط و الشكل»، «المقصور و الممدود»، «مصادر القرآن» (تا سورهٔ حدید) و «بناء الکعبة و أخبارها» است <ref>ر.ک: همان، ص161</ref><ref>ر.ک: ابن یزیدی، ابراهیم بن یحیی، ص10</ref>. در منابع ادبی حکایاتی از مجالست او با مأمون، یحیی بن أکثم و عریب مغنیه نقل شده است <ref>ر.ک: یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، ص161–163</ref>.
یزیدی از ادیبان نامدار بصره بود که به بغداد کوچید و در دربار عباسی، به‌ویژه در عهد مأمون، حضور می‌یافت. او به ظرافت‌های لغوی، قرائات و شواهد شعری در تبیین مفردات توجه ویژه داشت. گفته‌اند نسخهٔ «[[ما اتفق لفظه و اختلف معناه (ابن یزیدی)|ما اتفق لفظه و اختلف معناه]]» نزدیک به هفتصد ورق بوده و عبیدالله بن محمد بن ابی‌محمد (برادرزاده‌اش) آن را از او روایت کرده است <ref>ر.ک: همان، ص160–161</ref>. از دیگر آثار منسوب به او «النقط و الشكل»، «المقصور و الممدود»، «مصادر القرآن» (تا سورهٔ حدید) و «بناء الکعبة و أخبارها» است <ref>ر.ک: همان، ص161</ref><ref>ر.ک: ابن یزیدی، ابراهیم بن یحیی، ص10</ref>. در منابع ادبی حکایاتی از مجالست او با مأمون، یحیی بن أکثم و عریب مغنیه نقل شده است <ref>ر.ک: یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، ص161–163</ref>.


==وفات==
==وفات==
بر پایهٔ گزارش ابن جوزی که یاقوت حموی نقل کرده، یزیدی در سال 225ق درگذشت. جزئیات محل وفات و مدفن او روشن نیست <ref>ر.ک: همان، ص160</ref>.
بر پایهٔ گزارش [[ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی|ابن جوزی]] که [[یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله|یاقوت حموی]] نقل کرده، یزیدی در سال 225ق درگذشت. جزئیات محل وفات و مدفن او روشن نیست <ref>ر.ک: همان، ص160</ref>.


==آثار==
==آثار==