ازدی (ابهام‌زدایی)

ازدی ممکن است به هر یک از افراد زیر اشاره داشته باشد:

• ابوزکریا یزید بن محمد بن ایاس ازدی (متوفی 334ق)، مورخ و محدث موصلی در قرن چهارم قمری و صاحب کتاب «تاريخ الموصل».

• ابوالفتح محمد بن حسین بن احمد بن حسین بن عبدالله بن یزید بن نعمان ازدی موصلی (متوفای ۳۶۷ق)، مشهور به ابوالفتح ازدی، از حافظان و محدثان برجسته قرن چهارم هجری بود. وی در موصل به دنیا آمد و مدتی در بغداد اقامت گزید. ابوالفتح ازدی با وجود جایگاه علمی و تألیفات ارزشمند در علوم حدیث، به دلیل نقل روایات غریب و مناکیر و نیز اتهام وضع حدیث، مورد نقد شدید بسیاری از محدثان قرار گرفت و نزد اهل موصل تضعیف شد. با این حال، آثاری چون «کتاب الجرح و التعدیل و الضعفاء» و «أسماء من یعرف بکنیته من أصحاب رسول‌الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم» از او بر جای مانده که نشان از تلاش علمی وی در حوزه حدیث دارد.

• ابومحمد عبدالله بن محمد بن برکه سلیمی ازدی بهلوی (حدود ۲۹۶ – ۳۶۲ق)، مشهور به ابن برکه، فقیه، اصولی، متکلم و نویسنده برجسته مذهب اباضی در عمان در قرن چهارم هجری بود. او از شاگردان ابومالک غسان بن محمد صلانی و امام سعید بن عبدالله بن محبوب به شمار می‌رفت و به عنوان رئیس «مدرسه رستاقیه» و یکی از بزرگترین فقیهان اباضی شناخته می‌شود. ابن برکه با تألیف کتاب ارزشمند «الجامع» که در میان اباضیه به «الکتاب» شهرت یافت، گامی بزرگ در تدوین و تأصیل فقه اباضی برداشت. او همچنین با تأسیس مدرسه‌ای در بهلا و وقف اموال برای آن، نقش مهمی در گسترش علوم دینی در عمان و حتی مغرب اسلامی ایفا کرد.

• ابومحمد عبدالله بن محمد ازدى (وفات: 466- بلنسیه اندلس)، از لغویون قرن پنجم است.

• اَبُوالشَعْثاء جابر بن زید ازدی یحمدی بصری جوفی (۱۸ یا ۲۱-۹۳ یا ۱۰۳ق)، فقیه، محدث و مفسر برجسته تابعی و مفتی بزرگ بصره در قرن اول هجری است. او از جمله کسانی است که از محضر صحابه بسیاری بهره برد و نزدیک به هفتاد تن از آنان را درک کرد. وی از نخستین تدوین‌کنندگان حدیث و فقه در اسلام است و «دیوان جابر» در هفت جلد از مهمترین آثار اوست. منابع اباضیه او را بنیان‌گذار مذهب خود می‌دانند، اما خود او از انتساب به این فرقه تبری می‌جست.

• ابوعروه معمر بن راشد ازدى حدانى بصرى (متوفاى 153ق) از مفسرین قرن دوم که پس از وفات حسن بصرى به یمن مهاجرت کرد و همان جا ماند.

• عبدالغنی بن سعید ازدی (332-409ق)، حافظ و محدث اهل سنت.

• ابن خَرّاط، ابومحمد عبدالحق‌ بن‌ عبدالرحمان‌ بن‌ عبدالله‌ بن‌ حسین‌ بن‌ سعید بن‌ ابراهیم‌ اَزدی‌ (510 -582ق‌/1116-1186م‌)، فقیه‌، محدث‌، حافظ، قاضى‌، ادیب‌ و شاعر مالكى‌ اشبیلى‌.