تذکره شوشتر

تذکره شوشتر، اثری از سید عبدالله بن نورالدین بن نعمت الله حسینی شوشتری (۱۱01 -۱۱۷3ق)، در تاريخ و جغرافيا و ذكر برخی وقايع و تراجم عده‌‏يى از علما، سادات، شعرا و حكام شوشتر است.

تذکره شوشتر
پدیدآوران	جزائری، عبدالله بن نورالدین (نويسنده) مولی‌‌بخش‌، خا‌ن‌ بها‌در (مصحح) حسین، محمد هدایت (مصحح)
عنوان‌های دیگر	Tadhkira - I - Shushtar
سال نشر	1343ق - 1924م
چاپ	1
موضوع	شاعران ایرانی - شوشتر - شوشتر - سرگذشت‌نامه - شوشتر - شا‌ها‌ن‌ و فرما‌نروایا‌ن - شوشتر - علما‌ و مجتهدان - شعر فا‌رسی - شوشتر - مزارات‌ - شوشتر - شوشتر - تاریخ محلی - شوشتر - جغرافیای تاریخی
زبان	فارسی
تعداد جلد	1
کد کنگره	DSR ۲۰۹۷ / و ۶۱ / ج ۴
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

ساختار و محتوای کتاب

کتاب در چهل و چهار فصل تنظیم شده است. مطالب کتاب چهار بخش زیر را شامل شده است:

1-افسانه‌هايى كه شوشتريان درباره شهر خود داشته‏اند، و مؤلف آنها را گرد آورده و با اندك پيرايش ياد كرده است.

2- چگونگى شهر و محله‌ها و مسجدها و ديگر بنيادهاى بزرگ آنجا.

3- حوادث شوشتر و خوزستان از سال 932 تا سال 1167 كه آخر زمان مؤلف.

4- پاره‌‏يى از اشعار مؤلف و ديگران.

به منظور آشنایی بیشتر با کتاب، به محتوای برخی از فصول آن، به عنوان نمونه، اشاره می‌شود:

مقدمه (در بنای شهر شوشتر): این بخش به تاریخ بنای شوشتر اختصاص دارد و ذکر می‌کند که پس از واقعه طوفان نوح(ع)، هوشنگ فرزند کیومرث با اجازه پدرش شهر شوشتر را بنا نهاد و این شهر به تدریج رونق گرفت و مشهور شد.

در فصل اول به وضعیت شهر شوشتر و زراعت، محصولات، فراوانی غلات و حبوبات، میوه‌ها و سبزیجاتی که در آن به عمل می‌آید اشاره شده است. تجدید بنای شهر در زمان اردشیر پسر بابک و کوچاندن مردم به آن و همچنین از آغاز ساخت سدّی در زمان او و اتمام آن در زمان پادشاهی شاپور و ساختن پل بر روی آن شرح داده شده است.

نویسنده مطالبی درباره آب و هوای شوشتر آورده است. او آب و هوای شوشتر را گرم و مرطوب و با اکثر مزاج‌ها سازگار دانسته است. او بیماری‎های آنجا را بیشتر از موارد سهل العلاج گزارش کرده است. در ادامه ضمن اشاره به گرمای شدید شوشتر در برخی از ماه‌های سال، از هوای بهار و زمستان آنجا که معتدل است سخن گفته است.

در فصلی از وجود مساجد و بقاع متبرکه در شوشتر گزارش داده است. از آن جمله به مسجد جامع که در ایام خلفای بنی عباس بنا شده اشاره کرده ضمن توصیف اجزا و هنرهای به کار رفته در آن به تاریخ بنای آن پرداخته است.

زیارتگاه‌های شوشتر از دیگر مطالب مطرح شده است. از جمله آن‌ها، مزار براء بن مالک انصاری شوشتری ذکر شده است که از اصحاب بزرگ پیامبر(ص) بود.

نویسنده ضمن اشاره به سادات و نسب آنهامتعرض سلاطین و حکام شوشتر از سال 932 تا 1042ق شده است

بخشی از مطالب کتاب به اخوان الصفا که نویسنده با آنان معاشرت داشته، اختصاص یافته است. همچنین به شخصیت‌های ادیب و شاعر همچون خواجه عبدالمجید زایر که از شعرای شوشتر بود اشاره شده و نمونه‌ای از اشعار او و هچنین حالات، اشعار و قطعات برخی دیگر از شاعران ذکر شده است.

درفصلی به شرح حال و آثار خواجه ابو تراب نقاش و ملا هادی قواس، از هنرمندان و شعرای شوشتر را در بر پرداخته شده است. نویسنده ضمن ستایش آن دو به برخی از اشعار و سروده‌های آنها اشاره کرده است.

حکایت دختری که در شب زفاف پسر شدو حکایات عجیبه دراویش، عنوان دیگر فصول کتاب بوده که در آنها، به موضوعات مربوط به شوشتر، پرداخته شده است.

منابع مقاله

1. مقدمه و متن کتاب.
2. گلچين معانى، احمد. تاريخ تذكره هاى فارسى‏. تهران. كتابخانه سنايى‏. 1363 ش‏. چاپ دوم.