اسدآبادی، سید جمالالدین: تفاوت میان نسخهها
جز (added Category:غربشناسان using HotCat) |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات زندگینامه | |||
| عنوان = سید جمالالدین اسدآبادی | |||
| تصویر = NUR02268.jpg | |||
| | | اندازه تصویر = | ||
| توضیح تصویر = سید جمالالدین اسدآبادی | |||
| | | نام کامل = سید جمالالدین بن سید صفدر حسینی اسدآبادی | ||
| | | نامهای دیگر = | ||
| | | لقب = | ||
| تخلص = | |||
| نسب = حسینی (منتهی به امام حسین(ع)) | |||
| نام پدر = سید صفدر | |||
| ولادت = ۱۲۱۷ شمسی | |||
| محل تولد = اسدآباد، استان همدان | |||
| کشور تولد = ایران | |||
| محل زندگی = اسدآباد، قزوین، تهران، نجف، هندوستان، مصر، پاریس، لندن، ترکیه | |||
| رحلت = ۱۹ اسفند ۱۲۷۵ شمسی (۹ مارس ۱۸۹۷ میلادی) | |||
| شهادت = مسمومیت توسط عوامل سلطان عثمانی | |||
| مدفن = ابتدا قبرستان مشایخ اسلامبول، سپس انتقال به کابل | |||
| طول عمر = ۵۸ سال | |||
| نام همسر = | |||
| فرزندان = | |||
| خویشاوندان = | |||
| دین = اسلام | |||
| مذهب = شیعه | |||
| پیشه = عالم روشنفکر، مبارز سیاسی، نویسنده، روزنامهنگار | |||
| درجه علمی = | |||
| دانشگاه = | |||
| حوزه = حوزه علمیه نجف | |||
| علایق پژوهشی = فلسفه، عرفان، سیاست، مبارزه با استعمار | |||
| منصب = | |||
| پس از = | |||
| پیش از = | |||
| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[انصاری، مرتضی بن محمدامین|شیخ مرتضی انصاری]] | ملا حسینقلی همدانی}} | |||
| مشایخ = | |||
| معاصرین = | |||
| شاگردان = شیخ محمد عبده | |||
| اجازه اجتهاد از = | |||
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[التعليقات علی شرح الدواني العقائد العضدية]] | [[العروة الوثقی (سید جمالالدین اسدآبادی)]] | [[رسائل في الفلسفة و العرفان]] | [[ضیاء الخافقین: جریدة في العلوم و السیاسة و الأخبار الصحیحة]] | تاریخ ایران و تاریخ افغان | نامهها و اسناد سیاسی - تاریخی}} | |||
| سبک نوشتاری = | |||
| وبگاه = | |||
| امضا = | |||
| کد مؤلف = AUTHORCODE02268AUTHORCODE | |||
}} | |||
'''سید جمالالدین اسدآبادی''' (۱۲۱۷-۱۲۷۵ش)، عالم روشنفکر و مبارز ضد استعمار بود که مهمترین و مزمنترین درد جامعه اسلامی را استبداد داخلی و استعمار خارجی تشخیص داد و با این دو بهشدت مبارزه کرد. وی در شهرستان اسدآباد همدان در خانوادهای روحانی چشم به جهان گشود. نسب وی به [[امام حسین علیهالسلام|امام حسین(ع)]] منتهی میگردد. از پنج سالگی فراگیری دانش را نزد پدر آغاز کرد و با قرآن و کتابهای فارسی و قواعد عربی آشنا شد. برای ادامه تحصیل به قزوین و تهران عزیمت کرد و در سال ۱۲۲۸ش عازم نجف شد و از محضر دو مرجع بزرگ، [[انصاری، مرتضی بن محمدامین|شیخ مرتضی انصاری]] در فقه و اصول و ملا حسینقلی همدانی در اخلاق و عرفان بهرههای فراوان برد. در سال ۱۲۳۲ش به دستور [[انصاری، مرتضی بن محمدامین|شیخ انصاری]] عازم هندوستان شد و در آنجا ضمن آشنایی با علوم جدید، کوشید مردم را علیه استعمار انگلیس بسیج کند، اما پس از یک سال و نیم مجبور به ترک آنجا شد. سپس به مصر رفت و نهضت فکری ضد استعمار و ضد انگلیس را پایهگذاری کرد و تشکیلاتی به نام انجمن مخفی به وجود آورد، اما بر اثر فشار انگلستان مجبور به ترک مصر شد. پس از آن به اروپا رفت و در پاریس با همکاری [[عبده، محمد|محمد عبده]] دست به انتشار روزنامه «عروة الوثقی» زد و به پاسخگویی به ارنست رنان که مقالاتی علیه اسلام مینوشت، پرداخت. به دعوت [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین شاه]] به ایران آمد، اما پس از مدتی از ایران اخراج شد. در دومین سفر به ایران، به آستانه حضرت عبدالعظیم تبعید شد و در آنجا مردم را به قیام علیه بیدادگریهای شاه تشویق کرد. مجدداً از ایران اخراج و به بصره رفت و با همکاری یکی از مجتهدین نامهای به [[شیرازی، محمدتقی بن محبعلی|آیتالله شیرازی]] نوشت که در صدور فتوای تحریم تنباکو تأثیر بسزایی داشت. او در اواخر عمر در ترکیه زندگی میکرد و سرانجام در ۱۹ اسفند ۱۲۷۵ش به دستور سلطان عبدالحمید مسموم و به شهادت رسید. از آثار او میتوان به «التعلیقات علی شرح الدوانی العقائد العضدیه»، «رسائل في الفلسفة و العرفان»، «العروة الوثقی»، «ضیاء الخافقین» و «نامهها و اسناد سیاسی - تاریخی» اشاره کرد. | |||
'''سید جمالالدین اسدآبادی''' ( | |||
==ولادت== | ==ولادت== | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۲:۰۵
سید جمالالدین اسدآبادی (۱۲۱۷-۱۲۷۵ش)، عالم روشنفکر و مبارز ضد استعمار بود که مهمترین و مزمنترین درد جامعه اسلامی را استبداد داخلی و استعمار خارجی تشخیص داد و با این دو بهشدت مبارزه کرد. وی در شهرستان اسدآباد همدان در خانوادهای روحانی چشم به جهان گشود. نسب وی به امام حسین(ع) منتهی میگردد. از پنج سالگی فراگیری دانش را نزد پدر آغاز کرد و با قرآن و کتابهای فارسی و قواعد عربی آشنا شد. برای ادامه تحصیل به قزوین و تهران عزیمت کرد و در سال ۱۲۲۸ش عازم نجف شد و از محضر دو مرجع بزرگ، شیخ مرتضی انصاری در فقه و اصول و ملا حسینقلی همدانی در اخلاق و عرفان بهرههای فراوان برد. در سال ۱۲۳۲ش به دستور شیخ انصاری عازم هندوستان شد و در آنجا ضمن آشنایی با علوم جدید، کوشید مردم را علیه استعمار انگلیس بسیج کند، اما پس از یک سال و نیم مجبور به ترک آنجا شد. سپس به مصر رفت و نهضت فکری ضد استعمار و ضد انگلیس را پایهگذاری کرد و تشکیلاتی به نام انجمن مخفی به وجود آورد، اما بر اثر فشار انگلستان مجبور به ترک مصر شد. پس از آن به اروپا رفت و در پاریس با همکاری محمد عبده دست به انتشار روزنامه «عروة الوثقی» زد و به پاسخگویی به ارنست رنان که مقالاتی علیه اسلام مینوشت، پرداخت. به دعوت ناصرالدین شاه به ایران آمد، اما پس از مدتی از ایران اخراج شد. در دومین سفر به ایران، به آستانه حضرت عبدالعظیم تبعید شد و در آنجا مردم را به قیام علیه بیدادگریهای شاه تشویق کرد. مجدداً از ایران اخراج و به بصره رفت و با همکاری یکی از مجتهدین نامهای به آیتالله شیرازی نوشت که در صدور فتوای تحریم تنباکو تأثیر بسزایی داشت. او در اواخر عمر در ترکیه زندگی میکرد و سرانجام در ۱۹ اسفند ۱۲۷۵ش به دستور سلطان عبدالحمید مسموم و به شهادت رسید. از آثار او میتوان به «التعلیقات علی شرح الدوانی العقائد العضدیه»، «رسائل في الفلسفة و العرفان»، «العروة الوثقی»، «ضیاء الخافقین» و «نامهها و اسناد سیاسی - تاریخی» اشاره کرد.
| سید جمالالدین اسدآبادی | |
|---|---|
 سید جمالالدین اسدآبادی | |
| نام کامل | سید جمالالدین بن سید صفدر حسینی اسدآبادی |
| نسب | حسینی (منتهی به امام حسین(ع)) |
| نام پدر | سید صفدر |
| ولادت | ۱۲۱۷ شمسی |
| محل تولد | اسدآباد، استان همدان، ایران |
| محل زندگی | اسدآباد، قزوین، تهران، نجف، هندوستان، مصر، پاریس، لندن، ترکیه |
| رحلت | ۱۹ اسفند ۱۲۷۵ شمسی (۹ مارس ۱۸۹۷ میلادی) |
| شهادت | مسمومیت توسط عوامل سلطان عثمانی |
| مدفن | ابتدا قبرستان مشایخ اسلامبول، سپس انتقال به کابل |
| طول عمر | ۵۸ سال |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه |
| پیشه | عالم روشنفکر، مبارز سیاسی، نویسنده، روزنامهنگار |
| اطلاعات علمی | |
| حوزه | حوزه علمیه نجف |
| علایق پژوهشی | فلسفه، عرفان، سیاست، مبارزه با استعمار |
| اساتید |
|
| شاگردان | شیخ محمد عبده |
| برخی آثار |
|
ولادت
سید جمال در سال 1217ش، در شهرستان اسدآباد استان همدان، در خانوادهای روحانی چشم به جهان گشود[۱]. برخی نیز وی را افغانی دانسته و دلایلی را برای اثبات افغانی بودن او ارائه دادهاند و ادعای خود سید جمال بر افغانی بودنش را مهمترین دلیل دانستهاند[۲].
نسب
نسب وی به امام حسین(ع) منتهی میگردد. پدرش سید صفدر و مادرش سکینه بیگم، دختر مرحوم میر شرفالدین حسینی قاضی است[۳].
تحصیلات
از پنج سالگی فراگیری دانش را نزد پدر آغاز و با قرآن و کتابهای فارسی و قواعد عربی آشنا گردید و بهخاطر استعداد و نبوغی که داشت، بهزودی با تفسیر قرآن آشنا شد و برای ادامه تحصیل به شهرستان قزوین و سپس به تهران عزیمت کرد و در سال 1228ش، عازم نجف شده و از محضر دو مرجع تقلید بزرگ زمان، شیخ مرتضی انصاری در فقه و اصول و ملا حسینقلی درجزینی همدانی در اخلاق و عرفان، بهرههای علمی و معنوی فراوان برد[۴].
مبارزه با استعمار در هندوستان
در سال 1232ش، بنا به دستور شیخ انصاری، عازم هندوستان شد و در آنجا ضمن آشنایی با علوم جدید، کوشش کرد تا مردم و بهویژه مسلمانان را علیه استعمار انگلیس بسیج کند و به مبارزه وادارد، اما به دلیل سلطه همهجانبه انگلیسیها پس از یک سال و نیم اقامت در آن دیار، مجبور به ترک آنجا شد و به ممالک عثمانی رفت و چون با حسادت علمای درباری آنجا مواجه شد، ناگزیر به مصر عزیمت کرد[۵].
مبارزه با استعمار در مصر
در مصر توانست یک نهضت فکری ضد استعمار و ضد انگلیس را پایهگذاری کند و تشکیلاتی به نام انجمن مخفی به وجود آورد، اما بر اثر فشار انگلستان مجبور به ترک مصر شد. این حرکت فکری توسط شاگردانش از جمله شیخ محمد عبده دنبال شد و در سالهای بعد زمینهساز قیام مردم مصر علیه استعمار انگلستان گردید[۶].
اقدامات در اروپا
سید جمال پس از ترک مصر، مدتی در هندوستان ماند و آنگاه روانه اروپا شد. در پاریس با همکاری محمد عبده دست به انتشار روزنامه «عروة الوثقی» زد و به پاسخگویی به «ارنست رنان» که مقالاتی علیه اسلام در یکی از روزنامههای پاریس مینوشت، پرداخت.
سفر به ایران
سید به دعوت ناصرالدین شاه به ایران آمد و گمان میکرد که میتواند با نزدیکی به شاه، اندیشههای اصلاحطلبانه خود را به اجرا بگذارد، اما چون ماهیت و طبع شاهانه با هیچ اصلاحی موافق نبود و سید نیز آشکارا شاه را عامل بدبختیهای مردم ایران معرفی میکرد، از ایران اخراج شد[۷].
دومین سفر به ایران
سید جمال وقتی برای دومین بار به ایران آمد، به آستانه حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) در شهر ری تبعید شد و در آنجا علیرغم کنترل مأموران، مبادرت به تشکیل جلسات مختلف کرد و مردم را به قیام علیه بیدادگریهای شاه تشویق میکرد و شاه نیز که وجود او را در ایران به زیان خود میدید، دستور داد مجدداً او را درحالیکه بهشدت بیمار بود، از ایران اخراج کنند[۸].
اقدامات در عراق
سید جمال پس از اخراج از ایران، وارد بصره شد و در آنجا با همکاری یکی از مجتهدین و رهبران قیام مردمی (سید علیاکبر شیرازی)، نامهای به آیتالله سید حسن شیرازی نوشت و در این نامه، ظلمهای فراوان شاه به مردم ایران را متذکر شد.
برخی معتقدند که این نامه در صدور فتوای مشهور تحریم تنباکو از جانب آیتالله شیرازی و قیام حاصله از آن، تأثیر بسزایی داشته است[۹].
او برای علما و محافل فرهنگی سایر شهرهای بزرگ عراق، بهویژه نجف و کربلا، شخصیتی شناختهشده بود. همه او را بهعنوان رهبر حرکت «تجدید در اسلام» میشناختند و این شناخت را از طریق روزنامه «عروة الوثقی» و مجله «قانون» که در لندن به زبان فارسی منتشر میشد و سید نیز در نشر آن سهیم بود، کسب کرده بودند[۱۰].
شهادت
سید در اواخر عمر در ترکیه زندگی میکرد و غیر مستقیم تحت نظر سلطان عبدالحمید، امپراتور عثمانی قرار داشت. سلطان عثمانی از وی در هراس بود و دستور قتل او را داد و سرانجام در 19 اسفند 1275ش، برابر با 9 مارس 1897، او را مسموم ساختند و جنازه او را در قبرستان مشایخ اسلامبول به خاک فرستادند. در سال 1324ش، فیض محمدخان، سفیر وقت دولت افغانستان در آنکارا موافقت دولت ترکیه را برای نبش قبر سید به دست آورد و بقایای جسد سید را در تابوتی به کابل انتقال داد[۱۱].
آثار
سید جمالالدین، آثار مکتوبی دارد که عمده آنها تقریرات وی است که دیگران به رشته تحریر درآوردهاند، ازجمله:
- رسائل في الفلسفة و العرفان (شامل ۶ رساله: «مرآة العارفين»، «الواردات»، «القضاء و القدر»، «فلسفة التربية و فلسفة الصناعة»، «العلم و تأثيره في الإرادة و الاختیار» و ترجمه عربی رساله «نیچریه»)؛
- نامهها و اسناد سیاسی - تاریخی؛
- مجموعه رسائل و مقالات (شامل بیش از سی رساله و مقاله از سید جمال است که بخشی از آنها را خود سید نوشته و بخشی دیگر توسط سید بیان شده و محمدحسن آقا امینالضرب ثانی، آنها را تقریر و به خط خود نوشته است)؛
- الرسائل و المقالات (شامل ۲۲ مقاله و رساله)؛
- تاریخ ایران و تاریخ افغان؛
- العروة الوثقی (مجلهای که در پاریس منتشر میشد)؛
- ضياء الخافقين (مجلهای سید برخی از مقالات آن را نگاشته است)[۱۲].
پانویس
منابع مقاله
- بینام، «درباره سید جمالالدین اسدآبادی»، برگرفته از سایت رسمی دانشگاه سید جمالالدین اسدآبادی، یکشنبه 16 شهریور 1399
- فیاض، محمداسحاق، «هویت ملی سید جمالالدین افغانی»، یکشنبه 16 شهریور 1399
- بینام، «مجموعه آثار سید جمالالدین»، برگرفته از پایگاه اطلاعرسانی مرکز بررسیهای اسلامی، یکشنبه 16 شهریور 1399