الگو:صفحهٔ اصلی/مقالهٔ برگزیده اول: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۸۶۸ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۸ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:NUR51357J1.jpg|بی‌قاب|چپ| المولود في بيت‌الله الحرام علي(ع) أم حكيم بن حزام|175px]]


<div class="boxTitle"><big>'''[[مسائل مهمة حول رویة الهلال]]'''</big></div>
'''المولود في بيت‌الله الحرام علي(ع) أم حكيم بن حزام'''، اثر [[حسنی، سید نبیل|سید نبیل حسنی]]، پژوهشی است پیرامون این نکته که آیا مولود کعبه، [[امام علی علیه‌السلام|حضرت علی(ع)]] است یا حکیم بن حزام. کتاب به زبان عربی و مقدمه آن در سال 1432ق، نوشته شده است.
[[پرونده:NUR00647J1.jpg|بندانگشتی|مسائل مهمة حول رویة الهلال|175px]]


'''مسائل مهمة حول رویة الهلال''' تأليف آيت‌اللّه [[مکارم شیرازی، ناصر|ناصر مكارم شيرازى]] و به زبان عربى مى‌باشد كه به بررسى جوانب مختلف و ادله مبحث رؤيت هلال پرداخته است. انگيزه مؤلف كه كتاب را طبق درخواست برخى از طلاّب و فضلاى حوزه به رشته تحرير درآورده‌اند، حل معضل رؤيت هلال ماه شوال مى‌باشد كه موجبات اختلاف‌هاى ناروا را بين امت اسلامى على الخصوص شيعيان فراهم آورده است.
کتاب با دو مقدمه از ناشر و نویسنده آغاز و مطالب در پنج مبحث و هر مبحث در چندین مسئله، تنظیم شده است.  


مقدمه كتاب در واقع بيان انگيزه تأليف است؛ ايشان ضمن توضيح مشكلاتى كه به واسطه اختلاف نظر در مبحث رؤيت هلال بين افراد جامعه اسلامى و حتى خانواده‌ها به وجود آورده، وحدت را از اصول اساسى دينى ما برشمرده است.
در مقدمه نخست، به بیان موضوع مورد بحث کتاب و اهمیت آن پرداخته شده است.


ايشان مى‌فرمايند: چگونه در يك روز جمعى به نماز عيد ايستاده و در قنوتش مى‌خوانند... جعلته للمسلمين عيدا؛ يعنى امروز را تو براى مسلمين عيد مقرر نموده‌اى، در حالى كه معلوم نيست منظور از مسلمين چه كسانى هستند، زيرا عده ديگرى در گوشه‌اى مشغول خواندن دعاى ماه مبارك رمضان هستند.
در مقدمه دوم، به این نکته اشاره شده است که نحوه و چگونگی ولادت [[امام علی علیه‌السلام|حضرت علی(ع)]]، از جمله حوادث مهم تاریخی است که نشانگر گوشه‌ای از شخصیت معنوی و فضیلت ایشان بوده و به همین دلیل، از سوی برخی معاندین و مخالفین، مورد سانسور خبری و یا تحریف قرار گرفته است؛ به‌گونه‌ای که برخی حکیم بن حزام را به‌جای آن حضرت، مولود کعبه معرفی کرده‌اند.


ايشان در مرحله بعدى شوراى استهلال را به عنوان راه‌كارى براى حل معضل رؤيت هلال مورد بررسى قرار داده‌اند كه با جمع شدن عده‌اى از نمايندگان علما مى‌توان به رأى واحدى دست پيدا كرد. با اينكه رؤيت هلال از موضوعات بوده و تشخيص آن به عهده خود مكلّفين است و مراجع و فقهاى عظام وظيفه‌اى در اين زمينه ندارند ولى از آن‌جايى كه مردم به بزرگان خود اعتماد كامل دارند عادتا در چنين مواردى به مراجع خود پناه مى‌برند. براى حل اين اشكال كه ممكن است بيّنه يكى از نمايندگان بر رؤيت هلال دلالت كند و در مقابل عده ديگرى به عدم آن حكم نمايند، مؤلف بحث اكثريت را پيش كشيده، مى‌فرمايند: رأى اكثريت مشكل را حل مى‌كند.
در مبحث نخست، به بررسی و مطالعه نصوصی پرداخته شده که مبین شخصیت حکیم بن حزام می‌باشد. نویسنده در این مبحث، در ضمن دو مسئله زیر، به مناقشه با آنچه که نویسندگان و تراجم‌نویسان به‌عنوان ترجمه و شرح حال وی نوشته‌اند پرداخته و با بررسی شخصیت وی، به این نتیجه رسیده است که داشتن چنین فضیلتی برای این شخص، بعید به نظر می‌رسد، مخصوصاً اینکه وی در دورانی می‌زیسته که مورخین تا نیم قرن آن را دوران فتنه و درگیری‌های اعتقادی و سیاسی میان صحابه نامیده و این امر در دگرگون جلوه دادن مولود کعبه، بی‌تأثر نبوده است.


ابزار رؤيت: بحث بعدى در مورد ابزار رؤيت هلال است؛ يعنى اينكه آيا مى‌توان از تلسكوب و امثال ذلك براى رؤيت هلال كمك گرفت يا نه؟ مؤلف مى‌فرمايد: با اينكه برخى از مراجع به چنين مطلبى فتوا داده‌اند، ما روايات بسيارى در وسائل الشيعه داريم كه تعدادشان به بيش از سى روايت مى‌رسد و همگى دلالت دارند بر اينكه رؤيت فقط با چشم عادّى حجت بوده و چيز ديگر ملاك نمى‌باشد؛ مثل«إذا رأيت الهلال فصم و إذا رأيته فأفطر» يا «صم للرؤية و أفطر للرؤية»، كما اينكه فقها در تمام ابواب فقه اطلاقات را مضرف به افراد متعارفه مى‌دانند نه افراد نادره؛ مانند آنچه در باب وضو در مورد مقدار لازم براى شستن صورت گفته‌اند كه با دست متعارف مراد است يا در مقدار كرّ مقدار سه وجب و نيم طول و عرض و عمق را با دست افراد معمولى حساب كرده‌اند و نمونه‌هاى ديگرى از حد ترخص، زوال عين نجاست و استهلاك نجاست و... پس از اين نمونه‌هاى متعدد به دست مى‌آيد كه در رؤيت هلال نيز مراد، رؤيت با چشم متعارف و عادّى است و اين ممكن نيست كه بگوييم در همه ابواب، اطلاقات به فرد متعارف منصرف مى‌شوند غير از رؤيت كه مراد فرد خاصى مى‌باشد. ايشان اشاره‌اى نيز به ادله قائلين به لزوم رؤيت با تلسكوپ دارند كه گفته‌اند چنين رؤيتى باعث مى‌شود تا مشكلى در شب‌هاى قدر به وجود نيايد و عيد نيز به طور دقيق در زمان واقعى‌اش باشد؛ جواب ايشان اين است كه پس با اين حساب مى‌توان گفت از زمان پيامبر(ص) تا به امروز به دليل نبودن وسايل پيشرفته براى استهلال، مردم هيچ وقت نه شب‌هاى قدر را درك كرده‌اند و نه نماز عيد به موقع خوانده‌اند در حالى كه خود آنها هم سابقا ديده بودند كه چه بسا روز اول ماه رمضان متوجه مى‌شوند كه هلال نشان‌گر روز دوم است يا در روز عيد فطر معلوم مى‌شد امروز، دوم شوال است پس بايد بگوييم همه عبادات و اعمال با مشكل مواجه شده است در حالى كه ملاك در آغاز و انجام ماه مبارك رمضان واقعيّت وجود هلال نبوده بلكه قابل رؤيت بودنش ملاك است.
در مسئله اول، به بررسی اقوال صاحبان تراجم پیرامون شخصیت حکیم بن حزام پرداخته شده و دو طریق زیر، برای آگاهی از شرح حال وی، مورد مطالعه قرار گرفته است:
# [[ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی|ابن حجر]] (متوفی 852ق): وی ابن حزام را چنین معرفی کرده: «حکیم بن حزام بن خویلد بن اسد بن عبدالعزی بن قصی اسدی، پسر برادر خدیجه همسر پیامبر(ص) و نام مادرش صفیه و به قولی فاخته و به قولی دیگر زینب دختر زهیر بن حارث بن اسد بن عبدالعزی بوده است. کنیه او ابوخالد است و حدیثی در کتب شش‌گانه از وی نقل شده... از خود او شنیده شده که گفته است: من سیزده سال پیش از عام الفیل به دنیا آمدم...».
#[[ابن عساکر، علی بن حسن| ابن عساکر]] (متوفی 571ق): وی شرح حال مفصلی در «[[تاریخ مدینة دمشق|تاریخ دمشق]]» آورده و علی‌رغم این شرح حال مفصل، به منقبت خاصی که وی آن را در کنار پیامبر به دست آورده باشد، اشاره نکرده است. اساسا او چگونه می‌تواند منقبت ویژه‌ای با نبی(ص) داشته باشد، درحالی‌که وی در سال فتح مکه اسلام آورد و جزو «المؤلفة قلوبهم» بود.


<div class="mw-ui-button">[[مسائل مهمة حول رویة الهلال|'''ادامه''']]</div>
در مسئله دوم، نقش حکیم بن حزام در حیات سیاسی در خلال نیمه قرن اول هجری، پیرامون وقایعی همچون قتل عثمان بن عفان و نقش وی در دفن عثمان و نیز جنگ جمل، مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.
 
در مبحث دوم، به بحث پیرامون خصوصیت ولادت در کعبه در خلال دو محور اساسی پرداخته شده است که عبارت است از اینکه آیا حرمت ولادت در کعبه، حرمت ذاتی است یا اکتسابی است که پس از بررسی ادله، چنین نتیجه‌گیری شده است که چنین خصوصیتی اکتسابی است و در گرو این است که شخص برای خانه کعبه قائل به احترام و تعظیم باشد.
 
در مبحث سوم، در ضمن دو مسئله، به بررسی اقوال مختلف پیرامون ولادت در کعبه و مناقشات واردشده درباره هریک پرداخته شده است. در مسئله نخست اقوال مطرح گردیده و در مسئله دوم، هریک به ترتیب، مورد بررسی و نقد قرار گرفته است. این اقوال مربوط به [[قشیری نیشابوری، مسلم بن حجاج|مسلم بن حجاج]] ([[قشیری نیشابوری، مسلم بن حجاج|صاحب صحیح مسلم]]) (متوفی 261ق)، نووی (متوفی 676ق)، [[ابن ابی‌الحدید، عبدالحمید بن هبةالله|ابن ابی‌الحدید معتزلی]] (متوفی 656ق)، حلبی (متوفی 1044ق)، [[حاکم نیشابوری، محمد بن عبدالله|حاکم نیشابوری]] (متوفی 405ق) و [[ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی|ابن حجر عسقلانی]] (متوفی 582ق) است.
 
در مبحث چهارم، پس از بررسی اقوال واردشده پیرامون ولادت حکیم بن حزام در کعبه، به این نتیجه رسیده شده است که سرچشمه انتشار چنین روایاتی در جامعه اسلامی، زبیر بن بکار و مصعب بن عبدالله بوده که مخالفت و دشمنی شدیدی با [[امام على(ع)|حضرت علی(ع)]] داشته و به‌منظور تحت‌الشعاع قرار دادن و کم‌رنگ کردن فضیلت ولادت آن حضرت در کعبه، دست به جعل و انتشار چنین اخبار و روایاتی زدند.
 
در آخرین مبحث، به بررسی نصوصی پرداخته شده است که بر ولادت [[امام علی علیه‌السلام|حضرت علی(ع)]] در خانه خدا تأکید داشته و آن را از جمله فضایل مخصوص آن حضرت دانسته است. از جمله موضوعات مهم مطرح‌شده در این مبحث، عبارتند از: حکمت ولادت [[امام علی علیه‌السلام|حضرت علی(ع)]] در کعبه؛ حکمت‌هایی همچون: تلازم میان کعبه و [[امام علی علیه‌السلام|علی بن ابی‌طالب(ع)]]؛ تشابه بین امام و بیت الحرام در ارتباط با مردم؛ تحقق امان در التجا و پناه بردن به بیت الحرام و [[امام علی علیه‌السلام|علی بن ابی‌طالب(ع)]] و تلازم؛ تلازم میان امامت و اقامه نماز؛ تلازم بین اذان و دوران زمین و امامت.<span id="mp-more">[[المولود في بيت‌الله الحرام علي(ع) أم حكيم بن حزام|'''ادامه ...''']]</span>

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۷ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۶

المولود في بيت‌الله الحرام علي(ع) أم حكيم بن حزام

المولود في بيت‌الله الحرام علي(ع) أم حكيم بن حزام، اثر سید نبیل حسنی، پژوهشی است پیرامون این نکته که آیا مولود کعبه، حضرت علی(ع) است یا حکیم بن حزام. کتاب به زبان عربی و مقدمه آن در سال 1432ق، نوشته شده است.

کتاب با دو مقدمه از ناشر و نویسنده آغاز و مطالب در پنج مبحث و هر مبحث در چندین مسئله، تنظیم شده است.

در مقدمه نخست، به بیان موضوع مورد بحث کتاب و اهمیت آن پرداخته شده است.

در مقدمه دوم، به این نکته اشاره شده است که نحوه و چگونگی ولادت حضرت علی(ع)، از جمله حوادث مهم تاریخی است که نشانگر گوشه‌ای از شخصیت معنوی و فضیلت ایشان بوده و به همین دلیل، از سوی برخی معاندین و مخالفین، مورد سانسور خبری و یا تحریف قرار گرفته است؛ به‌گونه‌ای که برخی حکیم بن حزام را به‌جای آن حضرت، مولود کعبه معرفی کرده‌اند.

در مبحث نخست، به بررسی و مطالعه نصوصی پرداخته شده که مبین شخصیت حکیم بن حزام می‌باشد. نویسنده در این مبحث، در ضمن دو مسئله زیر، به مناقشه با آنچه که نویسندگان و تراجم‌نویسان به‌عنوان ترجمه و شرح حال وی نوشته‌اند پرداخته و با بررسی شخصیت وی، به این نتیجه رسیده است که داشتن چنین فضیلتی برای این شخص، بعید به نظر می‌رسد، مخصوصاً اینکه وی در دورانی می‌زیسته که مورخین تا نیم قرن آن را دوران فتنه و درگیری‌های اعتقادی و سیاسی میان صحابه نامیده و این امر در دگرگون جلوه دادن مولود کعبه، بی‌تأثر نبوده است.

در مسئله اول، به بررسی اقوال صاحبان تراجم پیرامون شخصیت حکیم بن حزام پرداخته شده و دو طریق زیر، برای آگاهی از شرح حال وی، مورد مطالعه قرار گرفته است:

  1. ابن حجر (متوفی 852ق): وی ابن حزام را چنین معرفی کرده: «حکیم بن حزام بن خویلد بن اسد بن عبدالعزی بن قصی اسدی، پسر برادر خدیجه همسر پیامبر(ص) و نام مادرش صفیه و به قولی فاخته و به قولی دیگر زینب دختر زهیر بن حارث بن اسد بن عبدالعزی بوده است. کنیه او ابوخالد است و حدیثی در کتب شش‌گانه از وی نقل شده... از خود او شنیده شده که گفته است: من سیزده سال پیش از عام الفیل به دنیا آمدم...».
  2. ابن عساکر (متوفی 571ق): وی شرح حال مفصلی در «تاریخ دمشق» آورده و علی‌رغم این شرح حال مفصل، به منقبت خاصی که وی آن را در کنار پیامبر به دست آورده باشد، اشاره نکرده است. اساسا او چگونه می‌تواند منقبت ویژه‌ای با نبی(ص) داشته باشد، درحالی‌که وی در سال فتح مکه اسلام آورد و جزو «المؤلفة قلوبهم» بود.

در مسئله دوم، نقش حکیم بن حزام در حیات سیاسی در خلال نیمه قرن اول هجری، پیرامون وقایعی همچون قتل عثمان بن عفان و نقش وی در دفن عثمان و نیز جنگ جمل، مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.

در مبحث دوم، به بحث پیرامون خصوصیت ولادت در کعبه در خلال دو محور اساسی پرداخته شده است که عبارت است از اینکه آیا حرمت ولادت در کعبه، حرمت ذاتی است یا اکتسابی است که پس از بررسی ادله، چنین نتیجه‌گیری شده است که چنین خصوصیتی اکتسابی است و در گرو این است که شخص برای خانه کعبه قائل به احترام و تعظیم باشد.

در مبحث سوم، در ضمن دو مسئله، به بررسی اقوال مختلف پیرامون ولادت در کعبه و مناقشات واردشده درباره هریک پرداخته شده است. در مسئله نخست اقوال مطرح گردیده و در مسئله دوم، هریک به ترتیب، مورد بررسی و نقد قرار گرفته است. این اقوال مربوط به مسلم بن حجاج (صاحب صحیح مسلم) (متوفی 261ق)، نووی (متوفی 676ق)، ابن ابی‌الحدید معتزلی (متوفی 656ق)، حلبی (متوفی 1044ق)، حاکم نیشابوری (متوفی 405ق) و ابن حجر عسقلانی (متوفی 582ق) است.

در مبحث چهارم، پس از بررسی اقوال واردشده پیرامون ولادت حکیم بن حزام در کعبه، به این نتیجه رسیده شده است که سرچشمه انتشار چنین روایاتی در جامعه اسلامی، زبیر بن بکار و مصعب بن عبدالله بوده که مخالفت و دشمنی شدیدی با حضرت علی(ع) داشته و به‌منظور تحت‌الشعاع قرار دادن و کم‌رنگ کردن فضیلت ولادت آن حضرت در کعبه، دست به جعل و انتشار چنین اخبار و روایاتی زدند.

در آخرین مبحث، به بررسی نصوصی پرداخته شده است که بر ولادت حضرت علی(ع) در خانه خدا تأکید داشته و آن را از جمله فضایل مخصوص آن حضرت دانسته است. از جمله موضوعات مهم مطرح‌شده در این مبحث، عبارتند از: حکمت ولادت حضرت علی(ع) در کعبه؛ حکمت‌هایی همچون: تلازم میان کعبه و علی بن ابی‌طالب(ع)؛ تشابه بین امام و بیت الحرام در ارتباط با مردم؛ تحقق امان در التجا و پناه بردن به بیت الحرام و علی بن ابی‌طالب(ع) و تلازم؛ تلازم میان امامت و اقامه نماز؛ تلازم بین اذان و دوران زمین و امامت.ادامه ...