صدر، سید حسن: تفاوت میان نسخه‌ها

    از ویکی‌نور
    جز (جایگزینی متن - ' ' به ' ')
    بدون خلاصۀ ویرایش
     
    (۶۰ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد)
    خط ۱: خط ۱:
    <div class='wikiInfo'>
    {{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه
    [[پرونده:NUR02204.jpg|بندانگشتی|صدر، حسن]]
    | عنوان = سید حسن صدر
    {| class="wikitable aboutAuthorTable" style="text-align:Right" |+ |
    | تصویر = NUR02204.jpg
    |-
    | اندازه تصویر =
    ! نام!! data-type='authorName'|صدر، حسن
    | توضیح تصویر =
    |-
    | نام کامل = سید حسن صدر موسوی کاظمی
    |نام های دیگر
    | نام‌های دیگر = حسن الصدر؛ صدرالدین عاملی، حسن؛ عاملی کاظمینی، حسن صدرالدین؛ کاظمی موسوی، حسن؛ موسوی، صدرالدین حسن؛ موسوی عاملی کاظمی، حسن؛ محدث کاظمینی
    |data-type='authorOtherNames'| ح‍س‍ن‌ ال‍ص‍در
    | لقب = محدث کاظمینی
    | تخلص =
    | نسب = حسینی (منسوب به امام موسی بن جعفر(ع))
    | نام پدر = سید هادی
    | ولادت = ۱۲۷۲ق
    | محل تولد = کاظمین
    | کشور تولد = عراق
    | محل زندگی = کاظمین، نجف، سامرا
    | رحلت = ۱۳۵۴ق
    | شهادت =
    | مدفن = جوار حرم امام موسی بن جعفر(ع)، کاظمین
    | طول عمر = ۸۲ سال
    | نام همسر =
    | فرزندان =
    | خویشاوندان =
    | دین = اسلام
    | مذهب = تشیع
    | پیشه = فقیه، اصولی، مفسر، محدث، رجالی، مرجع تقلید
    | درجه علمی = اجتهاد
    | دانشگاه =
    | علایق پژوهشی = فقه، اصول، حدیث، رجال، تفسیر، تاریخ
    | منصب = مرجع تقلید
    | پس از =
    | پیش از =
    | اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[میرزای شیرازی، سید محمدحسن|سید محمدحسن شیرازی]] | ملا حسینقلی همدانی | میرزا باقر سلماسی}}
    | مشایخ =
    | معاصرین =
    | شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | [[بلاغی، محمدجواد|محمدجواد بلاغی]] | مرتضی آل یاسین کاظمی}}
    | اجازه اجتهاد از =
    | آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[تأسيس الشيعة لعلوم الإسلام]] | [[تكملة أمل الآمل]] | [[شیعه بنیانگذاران فرهنگ اسلام]] | [[نهایة الدرایة فی شرح الرسالة الموسومة بالوجیزة للبهایی]] | [[شرح وسائل الشيعة]]}}
    | سبک نوشتاری =
    | وبگاه =
    | امضا =
    | کد مؤلف = AUTHORCODE02204AUTHORCODE
    }}
    {{کاربردهای دیگر|صدر (ابهام‌زدایی)}}


    ص‍در ال‍دی‍ن‌ ع‍ام‍ل‍ی‌، ح‍س‍ن‌
    '''سيد حسن صدر'''  (۱۲۷۲-۱۳۵۴ق) مشهور به محدث کاظمینی، فقیه، اصولی، مفسر، محدث، رجالی و از مراجع تقلید شیعه در قرن سیزدهم و چهاردهم هجری. در ۲۹ رمضان ۱۲۷۲ق در کاظمین متولد شد. در خانواده‌ای فقیر اما با تقوا و فضیلت رشد کرد و به سفارش پدر به تحصیل علم پرداخت. پیش از پانزده سالگی صرف، نحو، بیان، معانی و بدیع را فراگرفت و سپس علم منطق را آموخت. در هجده سالگی فقه و اصول را نزد استادان کاظمین از جمله پدرش فراگرفت. به امر پدر به نجف اشرف مهاجرت کرد و هفده سال در حوزه علمیه نجف به تحصیل حکمت، کلام، فقه، اصول و سایر علوم اسلامی پرداخت و به درجه اجتهاد رسید. در سال ۱۲۹۷ق برای بهره‌گیری از محضر [[میرزای شیرازی، سید محمدحسن|میرزای شیرازی]] به سامرا مهاجرت کرد و هفده سال در آنجا اقامت گزید. ضمن استفاده از درس میرزا، خود نیز به تدریس پرداخت و مورد عنایت ویژه مرجع شیعیان قرار گرفت. در سال ۱۳۱۴ق همراه پسرعمویش [[صدر، سید اسماعیل|سید اسماعیل صدر]] به کاظمین بازگشت. پس از رحلت [[میرزای شیرازی، سید محمدحسن|میرزای شیرازی]] در ۱۳۱۲ق، بسیاری از مقلدان به ایشان رجوع کردند اما مردم را به سید اسماعیل صدر ارجاع داد. پس از رحلت سید اسماعیل صدر در ۱۳۳۸ق، مردم بار دیگر به ایشان مراجعه کردند و سرانجام در ۶۶ سالگی رساله عملیه «رؤوس المسائل المهمة» را منتشر ساخت و مرجعیت را پذیرفت. از استادان وی می‌توان به [[میرزای شیرازی، سید محمدحسن|میرزای شیرازی]]، ملا حسینقلی همدانی، میرزا باقر سلماسی، باقر آل یاسین، سید باقر حیدر، عبدالنبی نوری طبرسی و عبدالحسین طریحی اشاره کرد. از شاگردان برجسته او می‌توان به محمدجواد بلاغی و مرتضی آل یاسین کاظمی اشاره نمود. از مهمترین آثار او می‌توان به «[[تأسيس الشيعة لعلوم الإسلام|تأسیس الشیعة لعلوم الإسلام]]»، «تکملة أمل الآمل»، «نهایة الدرایة فی شرح الوجیزة»، «شرح وسائل الشیعة»، «حاشیه بر عروة الوثقی»، «حاشیه بر نجاة العباد»، «سبیل الصالحین»، «تحصیل الفروع الدینیة»، «المسائل المهمة»، «نهج السداد فی حکم أراضی السواد»، «رسالة فی حكم ماء الاستنجاء»، «احکام الشکوک»، «سبیل النجاة فی المعاملات» و «تعلیقه علی رسالة التقیة» اشاره کرد. سرانجام در ۱۱ ربیع‌الاول ۱۳۵۴ق در ۸۲ سالگی در کاظمین درگذشت و در جوار حرم امام موسی بن جعفر(ع) به خاک سپرده شد.


    ع‍ام‍ل‍ی‌ ک‍اظم‍ی‍ن‍ی‌، ح‍س‍ن‌ ص‍در ال‍دی‍ن‌
    == ولادت ==
     
    در روز 29 رمضان سال 1272ق در كاظمين به دنيا آمد.
    ک‍اظم‍ی‌ م‍وس‍وی‌، ح‍س‍ن‌
     
    م‍وس‍وی‌، ص‍در ال‍دی‍ن‌ ح‍س‍ن‌ ‌
     
    م‍وس‍وی‌ ع‍ام‍ل‍ی‌ ک‍اظم‍ی‌، ح‍س‍ن
    |-
    |نام پدر
    |data-type='authorfatherName'|
    |-
    |متولد
    |data-type='authorbirthDate'|1235 هـ.ش یا 1856 م
    |-
    |محل تولد
    |data-type='authorBirthPlace'|
    |-
    |رحلت
    |data-type='authorDeathDate'|1314 هـ.ش یا 1354 هـ.ق یا 1935 م
    |-
    |اساتید
    |data-type='authorTeachers'|
    |-
    |برخی آثار
    |data-type='authorWritings'|[[‏الشیعه و فنون الاسلام]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
     
    [[‏تاسیس الشیعه لعلوم الاسلام]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
     
    [[‏تکمله امل الآمل]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
    |-class='articleCode'
    |کد مولف
    |data-type='authorCode'|AUTHORCODE2204AUTHORCODE
    |}
    </div>
     
    ==ولادت==
     
    '''سيد حسن صدر'''، فقيه، اصولى، مفسر، محدث از مراجع تقليد شيعى و مشهور به محدث كاظمينى، در روز 29 رمضان سال 1272ق در كاظمين به دنيا آمد.


    ==خاندان==
    ==خاندان==
    خط ۵۹: خط ۵۸:
    == مهاجرت به سامرّا ==
    == مهاجرت به سامرّا ==


    آيت‌الله سيد محمد حسن شيرازى در سال 1291ق از نجف به سامّرا هجرت كرد. عده بسيارى از شاگردان او نيز به آن‌جا مهاجرت كردند. سيد حسن صدر نيز در سال 1297ق براى بهره بردن از محضر مرجع بزرگ شيعه، به سامرّا مهاجرت نمود و مدت هفده سال در آن‌جا اقامت گزيد. وى ضمن استفاده از درس آيت‌اللّه شيرازى، خود نيز به تدريس پرداخت. بيان شيوا و گيرايش توجه همه را به خود جلب كرد. مرجع شيعيان نيز ارادت و عنايت خاصى نسبت به وى ابراز مى‌داشت. دو سال از رحلت آيت‌اللّه سيد محمّد حسن شيرازى گذشته بود كه- در سال 1314ق- سيد حسن صدر همراه پسر عمويش، سيد اسماعيل صدر به زادگاهش كاظمين بازگشت.
    آيت‌الله [[میرزای شیرازی، سید محمدحسن|سيد محمدحسن شيرازى]] در سال 1291ق از نجف به سامّرا هجرت كرد. عده بسيارى از شاگردان او نيز به آن‌جا مهاجرت كردند. سيد حسن صدر نيز در سال 1297ق براى بهره بردن از محضر مرجع بزرگ شيعه، به سامرّا مهاجرت نمود و مدت هفده سال در آن‌جا اقامت گزيد. وى ضمن استفاده از درس [[میرزای شیرازی، سید محمدحسن|آيت‌اللّه شيرازى]]، خود نيز به تدريس پرداخت. بيان شيوا و گيرايش توجه همه را به خود جلب كرد. مرجع شیعیان نيز ارادت و عنايت خاصى نسبت به وى ابراز مى‌داشت. دو سال از رحلت [[میرزای شیرازی، سید محمدحسن|آيت‌اللّه سيد محمّد حسن شيرازى]] گذشته بود كه- در سال 1314ق- سيد حسن صدر همراه پسر عمويش، سيد اسماعيل صدر به زادگاهش كاظمين بازگشت.


    == مرجعيت ==
    == مرجعيت ==


    [[میرزای شیرازی، محمدحسن بن محمود|ميرزاى شيرازى]] در سال 1312ق به ديار باقى شتافت و شيعيان را در غم هجران خود سوگوار ساخت. بسيارى از مقلّدان [[میرزای شیرازی، محمدحسن بن محمود|ميرزاى شيرازى]] به علّامه سيد حسن صدر رجوع كردند و تقاضا كردند كه وى رساله عمليه خود را منتشر سازد. سيد حسن صدر پيشنهاد آنان را رد كرد و مردم را به آيت‌اللّه سيد اسماعيل صدر ارجاع داد. سيد اسماعيل صدر در سال 1338ق به ديار باقى شتافت. بار ديگر مردم به ايشان مراجعه كردند و تقاضاى خود را تكرار نمودند.
    [[میرزای شیرازی، سید محمدحسن|ميرزاى شيرازى]] در سال 1312ق به ديار باقى شتافت و شیعیان را در غم هجران خود سوگوار ساخت. بسيارى از مقلّدان [[میرزای شیرازی، سید محمدحسن|ميرزاى شيرازى]] به علّامه سيد حسن صدر رجوع كردند و تقاضا كردند كه وى رساله عمليه خود را منتشر سازد. سيد حسن صدر پيشنهاد آنان را رد كرد و مردم را به آيت‌اللّه سيد اسماعيل صدر ارجاع داد. سيد اسماعيل صدر در سال 1338ق به ديار باقى شتافت. بار ديگر مردم به ايشان مراجعه كردند و تقاضاى خود را تكرار نمودند.


    سرانجام ايشان رساله عمليه خود را به نام «رؤوس المسائل المهمة» منتشر ساخت. دو كتاب ديگر وى با عنوان‌هاى «نجاة العباد» و «حاشيه بر عروة الوثقى» نيز در اختيار مقلّدانش قرار گرفت. وى در 66 سالگى مسؤليت سنگين مرجعيت را بر عهده گرفت.
    سرانجام ايشان رساله عمليه خود را به نام «رؤوس المسائل المهمة» منتشر ساخت. دو كتاب ديگر وى با عنوان‌هاى «نجاة العباد» و «حاشيه بر عروة الوثقى» نيز در اختيار مقلّدانش قرار گرفت. وى در 66 سالگى مسؤليت سنگين مرجعيت را بر عهده گرفت.
    خط ۷۲: خط ۷۱:
    == اساتيد==
    == اساتيد==


    باقر بن محمد حسن آل ياسين، سيد باقر بن الحيدر، محمد بن الحاج كاظم، ميرزا باقر سلماسى، محمد باقر شكى، محمد تقى بايكانى، عبدالنبى نورى طبرسى، محمد تقى گلپايگانى، عبدالحسين بن نعمة الطريحى، [[میرزای شیرازی، محمدحسن بن محمود|ميرزاى شيرازى]]، ملا حسينقلى همدانى و عبدالحسين هندى.
    باقر بن محمدحسن آل ياسين، سيد باقر بن الحيدر، محمد بن الحاج كاظم، ميرزا باقر سلماسى، محمدباقرشكى، محمدتقى بايكانى، عبدالنبى نورى طبرسى، محمدتقى گلپايگانى، عبدالحسين بن نعمة الطريحى، [[میرزای شیرازی، سید محمدحسن|ميرزاى شيرازى]]، ملا حسينقلى همدانى و عبدالحسين هندى.


    == شاگردان==
    == شاگردان==


    محمد جواد بلاغى، مرتضى آل ياسين كاظمى.
    [[بلاغی، محمدجواد|محمد جواد بلاغى]]، مرتضى آل ياسين كاظمى.


    == آثار ==
    == وفات==


    الدرر الموسوية فى شرح العقايد الجعفرية، سبيل الصالحين، احياء النفوس بآداب [[ابن طاووس، علی بن موسی|ابن طاووس]]، سبيل الرشاد فى شرح نجاة العباد، تبيين مدارك السداد للمتن و الحواشى من نجاة العباد، تحصيل الفروع الدينية فى فقه الامامية، المسائل المهمة، المسائل النفيسة، حاشيه بر عروة الوثقى، حاشيه بر غاية القصوى، حاشيه بر نجاة العباد، حاشيه بر تبصرة، حاشيه بر فصول فارسى، الغالية لاهل الانظار العالية، تبيين الرشاد فى لبس السواد على الائمة الامجاد، نهج السداد فى حكم اراضى السواد، الدر النظيم فى مسألة التتميم، لزوم قضاء مافات- من الصوم- فى سنة الفوات، تبيين الاباحة، ابانة الصدور، كشف الالتباس عن قاعدة الناس، الغرر فى نفى الضرار و الضرر، احكام الشكوك الغير منصوصة، رسالة فى حكم الظن بالافعال و الشك فيها، الرسائل فى اجوبة المسائل، سبيل النجاة فى المعاملات، تعليقة على رسالة التقية لشيخنا الانصارى، تعليقة على مباحث المياه من كتاب الطهارة للشيخ الانصارى، الرسالة فى حكم ماء الغسالة، رسالة فى تطهير المياة، رسالة فى مسألة تقوى العالى بالمسافل، تعليقة مسبوطة على ماكتبه الشيخ الانصارى فى صلاة الجماعة، رسالة فى شروط الشهادة على الرضاع، رسالة فى بعض مسائل الوقف، رسالة فى حكم ماء الاستنجاء، رسالة فى الماء المضاف، رسالة وجيزۀ فى رواية الاخفات فى التسبيحات فى الركعتين الاخيرتين، منى الناسك فى المناسك، شرح وسائل الشيعة الى احكام الشريعة، تحية اهل القبور بالمأثور، مجالس المؤمنين فى وفيات الائمة المعصومين(ع)، مفتاح السعادة و ملاذ العباد، تعريف الجنان فى حقوق الاخوان، رسالة فى المناقب، النصوص المأثورة، صحيح الخبر فى الجمع بين الصلاتين فى الحضر، الحقائق فى فضائل اهل البيت(ع) من طريق الجمهور، احاديث الرجعة، هداية النجدين و تفصيل الجندين، نهاية الدراية، بغية الوعاة فى طرق طبقات مشايخ الاجازات، مختلف الرجال، عيون الرجال، نكت الرجال، انتخاب القريب من التقريب، ذكرى المحسنين، بهجة النادى فى احوال ابى الحسن الهادى، تكملة امل الآمل، البيان البديع، التعليقة على منتهى المقال، تأسيس الشيعة الكرام لعلوم الاسلام، الشيعة و فنون الاسلام، فصل القضا فى كتاب مشهور بفقه الرضا (ع)، رسالة فى أن مؤلف مصباح الشريعة انما هو سليمان الصهرشتى، الابانة عن كتب الخزانة، رسالة وجيزة فى المراقبة، رسالة اخرى فى السلوك، قاطعة اللجاج فى تزييف اهل الاعوجاج، براهين الجلية فى ضلال ابن تيمية، الفرقة الناجية، عمر و قوله هجر، رسالة شريفه فى الرد على فتاوى الوهابين، اللواع، تعليقة على رسائل ال[[انصاری، مرتضی بن محمدامین|شيخ مرتضى انصارى]]، الباب فى شرح رسالة الاستصحاب، رسالة فى تعارض الاستصحابين، حدائق الاصول، التعادل و التعارض و التراجيح، خلاصة النحو، نزهة اهل الحرمين فى عمار المشهدين: مشهد [[امام على(ع)|اميرالمؤمنين(ع)]] و مشهد ابى عبدالله الحسين(ع)، وفيات الاعلام من الشيع، الكرام، محاربوا الله و رسوله يوم الطفوف، المطاعن، النسىء، كشف الظنون عن خيانة المأمون و محاسن الرسائل فى معرفة الاوائل.
    ايشان در 11 ربيع‌الاول سال 1354ق در شهر كاظمين وفات نمود و در جوار حرم امام موسى بن جعفر(ع) دفن شد.


    == وفات==
    == آثار ==
    {{ستون-شروع|2}}


    ايشان در 11 ربيع الاول سال 1354ق در شهر كاظمين وفات نمود و در جوار حرم امام موسى بن جعفر(ع) دفن شد.
    # حاشیه بر فصول فارسی
    # حاشیه بر العروه الوثقی
    # حاشیه بر غایه القصوی
    # حاشیه بر نجاه العباد
    # حاشیه بر تبصره
    # سبیل الصالحین
    # احیاءالنفوس به آداب ابن طاووس.
    # سبیل الرشاد فی شرح نجاه العباد
    # تبیین مدارک السداد للمتن والحواشی من نجاه العباد
    # تحصیل الفروع الدینیه فی فقه الامامیه
    # المسائل المهمه
    # المسائل النفسیه
    # الغالیه لاهل الانظار العالیه
    # تبیین الرشاد فی لبس السواد علی الائمه الامجاد
    # نهج السداد فی حكم اراضی السواد
    # الدر النظیم فی مسأله التتمیم
    # لزوم قضاء مافات ـ من الصوم ـ فی سنه الفوات
    # تبیین الاباحه
    # تعلیقه مسبوطه علی ماكتبه الشیخ الانصاری فی صلاه الجماعه
    # رساله فی شروط الشهاده علی الرضاع
    # رساله فی بعض مسائل الوقف
    # رساله فی حكم ماء الاستنجاء
    # رساله فی الماء المضاف
    # رساله وجیزه فی روایه الاخفات فی التسبیحات فی الركعتین الاخیرتین
    # من الناسك فی المناسك
    # شرح وسائل الشیعه الی احكام الشریعه.
    # ابانه الصدور
    # كشف الالتباس عن قاعده الناس
    # الغرر فی نفی الضرار والضرر
    # احكام الشكوك الغیر منصوصه
    # رساله فی حكم الظن بالافعال والشك فیها
    # الرسائل فی اجوبه المسائل: جواب به استفتائات
    # سبیل النجاه فی المعاملات
    # تعلیقه علی رساله التقیه لشیخنا الانصاری
    # تعلیقه علی مباحث المیاه من كتاب الطهاره للشیخ الانصاری
    # الرساله فی حكم ماء‌الغساله
    # رساله فی تطهیر المیاه
    # رساله فی مسأله تقوی العالی بالمسافل
    {{پایان}}


    == وابسته‌ها ==
    ==وابسته‌ها==
    {{وابسته‌ها}}
    {{وابسته‌ها}}
    [[تکملة أمل الآمل]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
    [[شیعه بنیانگذاران فرهنگ اسلام]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده


    [[الشیعه و فنون الاسلام]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
    [[تكملة أمل الآمل]]  


    [[تکملة أمل الآمل]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
    [[شیعه بنیانگذاران فرهنگ اسلام]]  


    [[نزهه اهل الحرمین فی عماره المشهدین]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
    [[الشیعه و فنون الاسلام]]  


    [[نهایة الدرایة فی شرح الرسالة الموسومة بالوجیزة للبهایی]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
    [[نزهة أهل الحرمین في عمارة المشهدین]]  


    [[ شیعه و پایه گذاری علوم اسلامی]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
    [[نهایة الدرایة فی شرح الرسالة الموسومة بالوجیزة للبهایی]]  


    [[تکلمه امل الامل]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
    [[شرح وسائل الشيعة إلى تحصيل مسائل الشريعة و بهامشه تعلیقات منتقاة لعدة من العلماء]]  


    [[ تأسيس الشيعة لعلوم الاسلام]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
    [[شیعه و پایه گذاری علوم اسلامی]]  


    [[الشیعة و فنون الإسلام]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
    [[تأسيس الشيعة لعلوم الإسلام]]  


    [[رده:زندگی‌نامه]]
    [[رده:زندگی‌نامه]]
    [[رده:مراجع تقلید]]
    [[رده:رجالیان]]

    نسخهٔ کنونی تا ‏۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۰:۲۹

    سید حسن صدر
    NUR02204.jpg
    نام کاملسید حسن صدر موسوی کاظمی
    نام‌های دیگرحسن الصدر؛ صدرالدین عاملی، حسن؛ عاملی کاظمینی، حسن صدرالدین؛ کاظمی موسوی، حسن؛ موسوی، صدرالدین حسن؛ موسوی عاملی کاظمی، حسن؛ محدث کاظمینی
    لقبمحدث کاظمینی
    نسبحسینی (منسوب به امام موسی بن جعفر(ع))
    نام پدرسید هادی
    ولادت۱۲۷۲ق
    محل تولدکاظمین، عراق
    محل زندگیکاظمین، نجف، سامرا
    رحلت۱۳۵۴ق
    مدفنجوار حرم امام موسی بن جعفر(ع)، کاظمین
    طول عمر۸۲ سال
    دیناسلام
    مذهبتشیع
    پیشهفقیه، اصولی، مفسر، محدث، رجالی، مرجع تقلید
    منصبمرجع تقلید
    اطلاعات علمی
    درجه علمیاجتهاد
    علایق پژوهشیفقه، اصول، حدیث، رجال، تفسیر، تاریخ
    اساتید
    شاگردان
    برخی آثار

    سيد حسن صدر (۱۲۷۲-۱۳۵۴ق) مشهور به محدث کاظمینی، فقیه، اصولی، مفسر، محدث، رجالی و از مراجع تقلید شیعه در قرن سیزدهم و چهاردهم هجری. در ۲۹ رمضان ۱۲۷۲ق در کاظمین متولد شد. در خانواده‌ای فقیر اما با تقوا و فضیلت رشد کرد و به سفارش پدر به تحصیل علم پرداخت. پیش از پانزده سالگی صرف، نحو، بیان، معانی و بدیع را فراگرفت و سپس علم منطق را آموخت. در هجده سالگی فقه و اصول را نزد استادان کاظمین از جمله پدرش فراگرفت. به امر پدر به نجف اشرف مهاجرت کرد و هفده سال در حوزه علمیه نجف به تحصیل حکمت، کلام، فقه، اصول و سایر علوم اسلامی پرداخت و به درجه اجتهاد رسید. در سال ۱۲۹۷ق برای بهره‌گیری از محضر میرزای شیرازی به سامرا مهاجرت کرد و هفده سال در آنجا اقامت گزید. ضمن استفاده از درس میرزا، خود نیز به تدریس پرداخت و مورد عنایت ویژه مرجع شیعیان قرار گرفت. در سال ۱۳۱۴ق همراه پسرعمویش سید اسماعیل صدر به کاظمین بازگشت. پس از رحلت میرزای شیرازی در ۱۳۱۲ق، بسیاری از مقلدان به ایشان رجوع کردند اما مردم را به سید اسماعیل صدر ارجاع داد. پس از رحلت سید اسماعیل صدر در ۱۳۳۸ق، مردم بار دیگر به ایشان مراجعه کردند و سرانجام در ۶۶ سالگی رساله عملیه «رؤوس المسائل المهمة» را منتشر ساخت و مرجعیت را پذیرفت. از استادان وی می‌توان به میرزای شیرازی، ملا حسینقلی همدانی، میرزا باقر سلماسی، باقر آل یاسین، سید باقر حیدر، عبدالنبی نوری طبرسی و عبدالحسین طریحی اشاره کرد. از شاگردان برجسته او می‌توان به محمدجواد بلاغی و مرتضی آل یاسین کاظمی اشاره نمود. از مهمترین آثار او می‌توان به «تأسیس الشیعة لعلوم الإسلام»، «تکملة أمل الآمل»، «نهایة الدرایة فی شرح الوجیزة»، «شرح وسائل الشیعة»، «حاشیه بر عروة الوثقی»، «حاشیه بر نجاة العباد»، «سبیل الصالحین»، «تحصیل الفروع الدینیة»، «المسائل المهمة»، «نهج السداد فی حکم أراضی السواد»، «رسالة فی حكم ماء الاستنجاء»، «احکام الشکوک»، «سبیل النجاة فی المعاملات» و «تعلیقه علی رسالة التقیة» اشاره کرد. سرانجام در ۱۱ ربیع‌الاول ۱۳۵۴ق در ۸۲ سالگی در کاظمین درگذشت و در جوار حرم امام موسی بن جعفر(ع) به خاک سپرده شد.

    ولادت

    در روز 29 رمضان سال 1272ق در كاظمين به دنيا آمد.

    خاندان

    سيد حسن صدر كه در دامان خانواده‌اى فقير، اما با تقوا و فضيلت رشد كرده بود به سفارش پدر، شروع به تحصيل علم نمود. پدر، استادانى فرزانه براى فرزندش انتخاب كرد. هنوز پانزده بهار از عمر پربركتش نگذشته بود كه صرف، نحو، بيان، معانى و بديع را كاملا فراگرفت. سپس علم منطق را آموخت. همت بلند و عزم راسخ وى و نظارت هميشگى پدر در ادامه تحصيل او، باعث شد كه در هيجده سالگى، فقه و اصول را از بزرگ‌ترين استادان كاظمين، كه پدرش نيز يكى از آنان بود، فراگيرد.

    اقامت در نجف

    سيد حسن صدر به امر پدر، به نجف اشرف مهاجرت نمود تا هرچه بيش‌تر از علوم و معارف الهى بهره‌مند گردد. وى هفده سال در حوزه علميّه نجف، حكمت، كلام، فقه، اصول و ساير علوم اسلامى را فراگرفت. و در فقه و اصول مجتهد شد.

    مهاجرت به سامرّا

    آيت‌الله سيد محمدحسن شيرازى در سال 1291ق از نجف به سامّرا هجرت كرد. عده بسيارى از شاگردان او نيز به آن‌جا مهاجرت كردند. سيد حسن صدر نيز در سال 1297ق براى بهره بردن از محضر مرجع بزرگ شيعه، به سامرّا مهاجرت نمود و مدت هفده سال در آن‌جا اقامت گزيد. وى ضمن استفاده از درس آيت‌اللّه شيرازى، خود نيز به تدريس پرداخت. بيان شيوا و گيرايش توجه همه را به خود جلب كرد. مرجع شیعیان نيز ارادت و عنايت خاصى نسبت به وى ابراز مى‌داشت. دو سال از رحلت آيت‌اللّه سيد محمّد حسن شيرازى گذشته بود كه- در سال 1314ق- سيد حسن صدر همراه پسر عمويش، سيد اسماعيل صدر به زادگاهش كاظمين بازگشت.

    مرجعيت

    ميرزاى شيرازى در سال 1312ق به ديار باقى شتافت و شیعیان را در غم هجران خود سوگوار ساخت. بسيارى از مقلّدان ميرزاى شيرازى به علّامه سيد حسن صدر رجوع كردند و تقاضا كردند كه وى رساله عمليه خود را منتشر سازد. سيد حسن صدر پيشنهاد آنان را رد كرد و مردم را به آيت‌اللّه سيد اسماعيل صدر ارجاع داد. سيد اسماعيل صدر در سال 1338ق به ديار باقى شتافت. بار ديگر مردم به ايشان مراجعه كردند و تقاضاى خود را تكرار نمودند.

    سرانجام ايشان رساله عمليه خود را به نام «رؤوس المسائل المهمة» منتشر ساخت. دو كتاب ديگر وى با عنوان‌هاى «نجاة العباد» و «حاشيه بر عروة الوثقى» نيز در اختيار مقلّدانش قرار گرفت. وى در 66 سالگى مسؤليت سنگين مرجعيت را بر عهده گرفت.

    وى از استادان فقه، اصول، تفسير، حديث، رجال و درايه بود و در صرف، نحو، معانى، بديع، بيان، لغت و منطق، تبحّر داشت و در فلسفه، كلام، هيئت، حساب، تاريخ، جغرافيا، اخلاق و نسب‌شناسى نيز سرآمد عصر خود بود.


    اساتيد

    باقر بن محمدحسن آل ياسين، سيد باقر بن الحيدر، محمد بن الحاج كاظم، ميرزا باقر سلماسى، محمدباقرشكى، محمدتقى بايكانى، عبدالنبى نورى طبرسى، محمدتقى گلپايگانى، عبدالحسين بن نعمة الطريحى، ميرزاى شيرازى، ملا حسينقلى همدانى و عبدالحسين هندى.

    شاگردان

    محمد جواد بلاغى، مرتضى آل ياسين كاظمى.

    وفات

    ايشان در 11 ربيع‌الاول سال 1354ق در شهر كاظمين وفات نمود و در جوار حرم امام موسى بن جعفر(ع) دفن شد.

    آثار

    1. حاشیه بر فصول فارسی
    2. حاشیه بر العروه الوثقی
    3. حاشیه بر غایه القصوی
    4. حاشیه بر نجاه العباد
    5. حاشیه بر تبصره
    6. سبیل الصالحین
    7. احیاءالنفوس به آداب ابن طاووس.
    8. سبیل الرشاد فی شرح نجاه العباد
    9. تبیین مدارک السداد للمتن والحواشی من نجاه العباد
    10. تحصیل الفروع الدینیه فی فقه الامامیه
    11. المسائل المهمه
    12. المسائل النفسیه
    13. الغالیه لاهل الانظار العالیه
    14. تبیین الرشاد فی لبس السواد علی الائمه الامجاد
    15. نهج السداد فی حكم اراضی السواد
    16. الدر النظیم فی مسأله التتمیم
    17. لزوم قضاء مافات ـ من الصوم ـ فی سنه الفوات
    18. تبیین الاباحه
    19. تعلیقه مسبوطه علی ماكتبه الشیخ الانصاری فی صلاه الجماعه
    20. رساله فی شروط الشهاده علی الرضاع
    21. رساله فی بعض مسائل الوقف
    22. رساله فی حكم ماء الاستنجاء
    23. رساله فی الماء المضاف
    24. رساله وجیزه فی روایه الاخفات فی التسبیحات فی الركعتین الاخیرتین
    25. من الناسك فی المناسك
    26. شرح وسائل الشیعه الی احكام الشریعه.
    27. ابانه الصدور
    28. كشف الالتباس عن قاعده الناس
    29. الغرر فی نفی الضرار والضرر
    30. احكام الشكوك الغیر منصوصه
    31. رساله فی حكم الظن بالافعال والشك فیها
    32. الرسائل فی اجوبه المسائل: جواب به استفتائات
    33. سبیل النجاه فی المعاملات
    34. تعلیقه علی رساله التقیه لشیخنا الانصاری
    35. تعلیقه علی مباحث المیاه من كتاب الطهاره للشیخ الانصاری
    36. الرساله فی حكم ماء‌الغساله
    37. رساله فی تطهیر المیاه
    38. رساله فی مسأله تقوی العالی بالمسافل

    وابسته‌ها