ابن مفرج، محمد بن احمد: تفاوت میان نسخهها
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۴۲: | خط ۴۲: | ||
}} | }} | ||
'''ابوعبدالله محمد بن احمد بن محمد بن یحیی بن مفرج قرطبی''' (۳۱۵-۳۸۰ق)، مشهور به ''' | '''ابوعبدالله محمد بن احمد بن محمد بن یحیی بن مفرج قرطبی''' (۳۱۵-۳۸۰ق)، مشهور به '''ابْنُ مُفَرِّج'''، از برجستهترین محدثان، فقیهان و قاضیان اندلس در قرن چهارم هجری بود. او با سفری گسترده به مشرقزمین، حلقه اتصال مهمی بین محدثان اندلس و مشرق ایجاد کرد و به دلیل حافظه قوی، دانش وسیع و ضبط دقیق احادیث، به عنوان ''اوثق المحدثین بالاندلس'' شناخته شد. ابن مفرج در دربار المستنصر بالله جایگاه بلندی یافت و به قضاوت شهرهای استجة و ریه منصوب شد. از مهمترین آثار او میتوان به کتاب [[فقه الحسن البصری]] در هفت مجلد، [[فقه الزهری]] در چندین جزء و مسند حدیث قاسم بن اصبغ اشاره کرد. او در سال ۳۸۰ هجری در قرطبه درگذشت. | ||
==ولادت== | ==ولادت== | ||
ابوعبدالله محمد بن احمد بن محمد بن یحیی بن مفرج قرطبی، معروف به ابن مفرج، در سال ۳۱۵ هجری قمری (۹۲۷ میلادی) در شهر قرطبه (اندلس) به دنیا آمد.<ref name="jamah">[https://noorlib.ir/book/view/11611?volumeNumber=3&pageNumber=305 بامطرف، محمد عبدالقادر، الجامع، ج۳، ص۳۰۵]</ref><ref name="subhani">سبحانی تبریزی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، ج۴، ص۳۶۵</ref> وی از آل مفرج از قبیله طی (از قبایل قحطانی) بود و نسبت ''اموی بالولاء'' داشت، یعنی به خاندان اموی در اندلس وابسته بود.<ref name="ibnasaker">[https://noorlib.ir/book/view/2317?volumeNumber=51&pageNumber=114 ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۵۱، ص۱۱۴]</ref> | ابوعبدالله محمد بن احمد بن محمد بن یحیی بن مفرج قرطبی، معروف به ابن مفرج، در سال ۳۱۵ هجری قمری (۹۲۷ میلادی) در شهر قرطبه (اندلس) به دنیا آمد.<ref name="jamah">[https://noorlib.ir/book/view/11611?volumeNumber=3&pageNumber=305 بامطرف، محمد عبدالقادر، الجامع، ج۳، ص۳۰۵]</ref><ref name="subhani">[https://noorlib.ir/book/view/3267?volumeNumber=4&pageNumber=365 سبحانی تبریزی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، ج۴، ص۳۶۵]</ref> وی از آل مفرج از قبیله طی (از قبایل قحطانی) بود و نسبت ''اموی بالولاء'' داشت، یعنی به خاندان اموی در اندلس وابسته بود.<ref name="ibnasaker">[https://noorlib.ir/book/view/2317?volumeNumber=51&pageNumber=114 ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۵۱، ص۱۱۴]</ref> | ||
==تحصیلات== | ==تحصیلات== | ||
| خط ۵۶: | خط ۵۶: | ||
===اساتید=== | ===اساتید=== | ||
اساتید برجسته او عبارتند از: | اساتید برجسته او عبارتند از: | ||
- قاسم بن اصبغ بیانی (در اندلس)<ref name="jamah"/><ref name="ibnasaker"/> | |||
- ابوسعید احمد بن محمد بن زیاد بن اعرابی (در مکه)<ref name="ibnasaker"/><ref name="siyuti">سیوطی، عبدالرحمن بن ابیبکر، طبقات الحفاظ، ص۴۰۰</ref> | - قاسم بن اصبغ بیانی (در اندلس)<ref name="jamah" /><ref name="ibnasaker" /> | ||
- ابوالحسن محمد بن ایوب بن حبیب رقی (در مصر)<ref name="ibnasaker"/> | |||
- احمد بن بهزاد سیرافی (در مصر) | - ابوسعید احمد بن محمد بن زیاد بن اعرابی (در مکه)<ref name="ibnasaker" /><ref name="siyuti">[https://noorlib.ir/book/view/101004?pageNumber=400 سیوطی، عبدالرحمن بن ابیبکر، طبقات الحفاظ، ص۴۰۰]</ref> | ||
- خیثمه بن سلیمان (در طرابلس)<ref name="ibnasaker"/><ref name="siyuti"/> | |||
- ابویعقوب بن حمدان (صاحب ابییحیی زکریا بن یحیی ساجی)<ref name="ibnasaker"/> | - ابوالحسن محمد بن ایوب بن حبیب رقی (در مصر)<ref name="ibnasaker" /> | ||
- ابومیمون بن راشد (در دمشق)<ref name="ibnasaker"/> | |||
- ابوالقاسم بن ابی عقب (در دمشق)<ref name="ibnasaker"/> | - احمد بن بهزاد سیرافی (در مصر) | ||
- خیثمه بن سلیمان (در طرابلس)<ref name="ibnasaker" /><ref name="siyuti" /> | |||
- ابویعقوب بن حمدان (صاحب ابییحیی زکریا بن یحیی ساجی)<ref name="ibnasaker" /> | |||
- ابومیمون بن راشد (در دمشق)<ref name="ibnasaker" /> | |||
- ابوالقاسم بن ابی عقب (در دمشق)<ref name="ibnasaker" /> | |||
==فعالیتها== | ==فعالیتها== | ||
| خط ۷۴: | خط ۸۲: | ||
===پرورش شاگردان=== | ===پرورش شاگردان=== | ||
حلقه درسی ابن مفرج شاگردان برجستهای را پرورش داد که از جمله آنها میتوان به افراد زیر اشاره کرد: | حلقه درسی ابن مفرج شاگردان برجستهای را پرورش داد که از جمله آنها میتوان به افراد زیر اشاره کرد: | ||
- ابوسعید بن یونس (از همعصران وی در مصر)<ref name="ibnasaker"/><ref name="qadi">[https://noorlib.ir/book/view/11451?volumeNumber=2&pageNumber=1016 قاضی عیاض، جمهرة تراجم الفقهاء المالکیة، ج۲، ص۱۰۱۶]</ref> | |||
- ابوالولید بن فرضی<ref name="ibnasaker"/><ref name="qadi"/> | - ابوسعید بن یونس (از همعصران وی در مصر)<ref name="ibnasaker" /><ref name="qadi">[https://noorlib.ir/book/view/11451?volumeNumber=2&pageNumber=1016 قاضی عیاض، جمهرة تراجم الفقهاء المالکیة، ج۲، ص۱۰۱۶]</ref> | ||
- ابوعمر طلمنکی<ref name="ibnasaker"/><ref name="qadi"/> | |||
- عبدالله بن ربیع تمیمی<ref name="ibnasaker"/> | - ابوالولید بن فرضی<ref name="ibnasaker" /><ref name="qadi" /> | ||
- ابواسحاق ابراهیم بن شاکر<ref name="ibnasaker"/> | |||
- ابوعمر طلمنکی<ref name="ibnasaker" /><ref name="qadi" /> | |||
- عبدالله بن ربیع تمیمی<ref name="ibnasaker" /> | |||
- ابواسحاق ابراهیم بن شاکر<ref name="ibnasaker" /> | |||
==جایگاه علمی== | ==جایگاه علمی== | ||
| خط ۸۸: | خط ۱۰۱: | ||
==آثار== | ==آثار== | ||
ابن مفرج آثار ارزشمندی در زمینه حدیث و فقه تألیف کرد که از جمله مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد: | ابن مفرج آثار ارزشمندی در زمینه حدیث و فقه تألیف کرد که از جمله مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد: | ||
- '''فقه الحسن البصری:''' در هفت مجلد<ref name="jamah"/><ref name="zarkali"/><ref name="siyuti"/> | |||
- '''فقه الزهری:''' در چندین جزء<ref name="jamah"/><ref name="zarkali"/><ref name="siyuti"/> | - '''فقه الحسن البصری:''' در هفت مجلد<ref name="jamah" /><ref name="zarkali" /><ref name="siyuti" /> | ||
- '''مسند حدیث قاسم بن اصبغ:''' که برای المستنصر بالله تألیف کرد<ref name="ibnasaker"/><ref name="qadi"/> | |||
- '''فقه الزهری:''' در چندین جزء<ref name="jamah" /><ref name="zarkali" /><ref name="siyuti" /> | |||
- '''مسند حدیث قاسم بن اصبغ:''' که برای المستنصر بالله تألیف کرد<ref name="ibnasaker" /><ref name="qadi" /> | |||
==پانويس== | ==پانويس== | ||
| خط ۹۶: | خط ۱۱۲: | ||
==منابع مقاله== | ==منابع مقاله== | ||
* [https://noorlib.ir/book/view/11611?volumeNumber=3&pageNumber=305 بامطرف، محمد عبدالقادر، الجامع: جامع شمل اعلام المهاجرین المنتسبین الی الیمن و قبائلهم، بغداد: دار الرشید للنشر، | * [https://noorlib.ir/book/view/11611?volumeNumber=3&pageNumber=305 بامطرف، محمد عبدالقادر، الجامع: جامع شمل اعلام المهاجرین المنتسبین الی الیمن و قبائلهم، ج۳، بغداد: دار الرشید للنشر،] | ||
* سبحانی تبریزی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، قم: مؤسسة امام صادق علیهالسلام، ۱۴۱۸ق، | * [https://noorlib.ir/book/view/3267?volumeNumber=4&pageNumber=365 سبحانی تبریزی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، ج۴، قم: مؤسسة امام صادق علیهالسلام، ۱۴۱۸ق،] | ||
* [https://noorlib.ir/book/view/2846?volumeNumber=5&pageNumber=312 زرکلی، خیرالدین، الأعلام: قاموس تراجم لأشهر الرجال و النساء من العرب و المستعربین و المستشرقین، بیروت: دار العلم للملایین، ۱۹۸۹م، | * [https://noorlib.ir/book/view/2846?volumeNumber=5&pageNumber=312 زرکلی، خیرالدین، الأعلام: قاموس تراجم لأشهر الرجال و النساء من العرب و المستعربین و المستشرقین، ج۵، بیروت: دار العلم للملایین، ۱۹۸۹م،] | ||
* [https://noorlib.ir/book/view/2317?volumeNumber=51&pageNumber=114 ابن عساکر، علی بن حسن، تاریخ مدینة دمشق، بیروت: دار الفکر، ۱۴۱۵ق/۱۹۹۵م، | * [https://noorlib.ir/book/view/2317?volumeNumber=51&pageNumber=114 ابن عساکر، علی بن حسن، تاریخ مدینة دمشق، ج۵۱، بیروت: دار الفکر، ۱۴۱۵ق/۱۹۹۵م،] | ||
* [https://noorlib.ir/book/view/11451?volumeNumber=2&pageNumber=1016 قاضی عیاض، عیاض بن موسی، جمهرة تراجم الفقهاء المالکیة، دبی: دار البحوث للدراسات الإسلامیة و إحیاء التراث، ۱۴۲۳ق/۲۰۰۲م، | * [https://noorlib.ir/book/view/11451?volumeNumber=2&pageNumber=1016 قاضی عیاض، عیاض بن موسی، جمهرة تراجم الفقهاء المالکیة، ج۲، دبی: دار البحوث للدراسات الإسلامیة و إحیاء التراث، ۱۴۲۳ق/۲۰۰۲م،] | ||
* [https://noorlib.ir/book/view/101004?pageNumber=400 سیوطی، عبدالرحمن بن ابیبکر، طبقات الحفاظ، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۴ق/۱۹۹۴م، | * [https://noorlib.ir/book/view/101004?pageNumber=400 سیوطی، عبدالرحمن بن ابیبکر، طبقات الحفاظ، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۴ق/۱۹۹۴م،] | ||
==وابستهها== | ==وابستهها== | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۱:۵۷
| ابن مفرج قرطبی | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | محمد بن احمد بن محمد بن یحیی بن مفرج قرطبی |
| نامهای دیگر | ابو عبدالله، ابو بکر |
| لقب | ابن مفرج |
| نسب | از آل مفرج از قبیله طی (قحطانی) |
| نام پدر | احمد بن محمد بن یحیی بن مفرج |
| ولادت | ۳۱۵ هجری قمری (۹۲۷ میلادی) |
| محل تولد | قرطبه (اندلس) |
| محل زندگی | قرطبه، استجة، ریه |
| رحلت | ۳۸۰ هجری قمری (۹۹۰ میلادی) |
| مدفن | قرطبه |
| طول عمر | ۶۵ سال |
| دین | اسلام |
| مذهب | مالکی |
| پیشه | قاضی، محدث، فقیه، حافظ |
| منصب | قاضی استجة و ریه |
| اطلاعات علمی | |
| علایق پژوهشی | حدیث، فقه، رجال |
| اساتید |
|
| شاگردان |
|
| برخی آثار |
|
ابوعبدالله محمد بن احمد بن محمد بن یحیی بن مفرج قرطبی (۳۱۵-۳۸۰ق)، مشهور به ابْنُ مُفَرِّج، از برجستهترین محدثان، فقیهان و قاضیان اندلس در قرن چهارم هجری بود. او با سفری گسترده به مشرقزمین، حلقه اتصال مهمی بین محدثان اندلس و مشرق ایجاد کرد و به دلیل حافظه قوی، دانش وسیع و ضبط دقیق احادیث، به عنوان اوثق المحدثین بالاندلس شناخته شد. ابن مفرج در دربار المستنصر بالله جایگاه بلندی یافت و به قضاوت شهرهای استجة و ریه منصوب شد. از مهمترین آثار او میتوان به کتاب فقه الحسن البصری در هفت مجلد، فقه الزهری در چندین جزء و مسند حدیث قاسم بن اصبغ اشاره کرد. او در سال ۳۸۰ هجری در قرطبه درگذشت.
ولادت
ابوعبدالله محمد بن احمد بن محمد بن یحیی بن مفرج قرطبی، معروف به ابن مفرج، در سال ۳۱۵ هجری قمری (۹۲۷ میلادی) در شهر قرطبه (اندلس) به دنیا آمد.[۱][۲] وی از آل مفرج از قبیله طی (از قبایل قحطانی) بود و نسبت اموی بالولاء داشت، یعنی به خاندان اموی در اندلس وابسته بود.[۳]
تحصیلات
آغاز تحصیل در اندلس
ابن مفرج تحصیلات خود را در قرطبه آغاز کرد و از محضر قاسم بن اصبغ بیانی و محمد بن عبدالله بن ابی دلیم بهره برد.[۱][۳]
سفر به مشرق
او در سال ۳۳۷ هجری قمری سفری گسترده به مشرقزمین آغاز کرد که هشت سال به طول انجامید و در سال ۳۴۵ هجری به اندلس بازگشت.[۱][۲] در این سفر، او به شهرهای متعددی از جمله مکه، مدینه، جده، زبید، عدن، مصر، بیتالمقدس، غزه، عسقلان، طبریه، دمشق، طرابلس شام، بیروت، صیدا، صور، قیساریه، رمله، فرما، اسکندریه و قُلزُم سفر کرد.[۳] تعداد شیوخی که در این سفرها دیدار کرد و از آنان حدیث شنید، به ۲۳۰ شیخ رسید.[۳]
اساتید
اساتید برجسته او عبارتند از:
- قاسم بن اصبغ بیانی (در اندلس)[۱][۳]
- ابوسعید احمد بن محمد بن زیاد بن اعرابی (در مکه)[۳][۴]
- ابوالحسن محمد بن ایوب بن حبیب رقی (در مصر)[۳]
- احمد بن بهزاد سیرافی (در مصر)
- خیثمه بن سلیمان (در طرابلس)[۳][۴]
- ابویعقوب بن حمدان (صاحب ابییحیی زکریا بن یحیی ساجی)[۳]
- ابومیمون بن راشد (در دمشق)[۳]
- ابوالقاسم بن ابی عقب (در دمشق)[۳]
فعالیتها
ارتباط با دربار اموی
پس از بازگشت از سفر مشرق، ابن مفرج به دربار المستنصر بالله (خلیفه اموی اندلس) راه یافت و به عنوان یکی از خواص او درآمد. المستنصر از او خواست تا چندین کتاب برای وی تألیف کند و او را به سمت قضاوت منصوب کرد.[۱][۳]
قضاوت
المستنصر بالله ابتدا او را به قضاوت شهر استجة (Ecija) منصوب کرد و سپس به قضاوت شهر ریه (Raya) گماشت. او تا زمان وفات المستنصر در سال ۳۶۶ هجری در این سمت باقی ماند.[۱][۲][۵]
پرورش شاگردان
حلقه درسی ابن مفرج شاگردان برجستهای را پرورش داد که از جمله آنها میتوان به افراد زیر اشاره کرد:
- ابوسعید بن یونس (از همعصران وی در مصر)[۳][۶]
- عبدالله بن ربیع تمیمی[۳]
- ابواسحاق ابراهیم بن شاکر[۳]
جایگاه علمی
ابن مفرج در میان محدثان اندلس از جایگاهی والا برخوردار بود. او را اوثق المحدثین بالاندلس (وثوقترین محدثان اندلس) و اصحهم کتباً (درستترین آنها در کتابت) توصیف کردهاند.[۱][۶] ابوعمر بن عفيف درباره او گفته است: او از غنیترین مردم به علم، و حافظترین آنها در حدیث بود، و من مانند او را در این فن ندیدم.[۳][۶] همچنین ابن فرضی او را حافظ حدیث، دانا به آن، بینا در شناخت رجال، درستنقل و نیکوکتابت توصیف کرده است.[۳][۶]
وفات
ابن مفرج در شب جمعه، یازدهم ماه رجب سال ۳۸۰ هجری قمری (۹۹۰ میلادی) در سن ۶۵ سالگی در قرطبه درگذشت.[۳][۲][۴] جنازه او با حضور جمعی از علما و مردم تشییع شد.[۳]
آثار
ابن مفرج آثار ارزشمندی در زمینه حدیث و فقه تألیف کرد که از جمله مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- فقه الحسن البصری: در هفت مجلد[۱][۵][۴]
- فقه الزهری: در چندین جزء[۱][۵][۴]
- مسند حدیث قاسم بن اصبغ: که برای المستنصر بالله تألیف کرد[۳][۶]
پانويس
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ ۱٫۶ ۱٫۷ ۱٫۸ بامطرف، محمد عبدالقادر، الجامع، ج۳، ص۳۰۵
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ سبحانی تبریزی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، ج۴، ص۳۶۵
- ↑ ۳٫۰۰ ۳٫۰۱ ۳٫۰۲ ۳٫۰۳ ۳٫۰۴ ۳٫۰۵ ۳٫۰۶ ۳٫۰۷ ۳٫۰۸ ۳٫۰۹ ۳٫۱۰ ۳٫۱۱ ۳٫۱۲ ۳٫۱۳ ۳٫۱۴ ۳٫۱۵ ۳٫۱۶ ۳٫۱۷ ۳٫۱۸ ۳٫۱۹ ۳٫۲۰ ۳٫۲۱ ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۵۱، ص۱۱۴
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ ۴٫۴ سیوطی، عبدالرحمن بن ابیبکر، طبقات الحفاظ، ص۴۰۰
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ زرکلی، خیرالدین، الأعلام، ج۵، ص۳۱۲
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ ۶٫۳ ۶٫۴ ۶٫۵ ۶٫۶ قاضی عیاض، جمهرة تراجم الفقهاء المالکیة، ج۲، ص۱۰۱۶
منابع مقاله
- بامطرف، محمد عبدالقادر، الجامع: جامع شمل اعلام المهاجرین المنتسبین الی الیمن و قبائلهم، ج۳، بغداد: دار الرشید للنشر،
- سبحانی تبریزی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، ج۴، قم: مؤسسة امام صادق علیهالسلام، ۱۴۱۸ق،
- زرکلی، خیرالدین، الأعلام: قاموس تراجم لأشهر الرجال و النساء من العرب و المستعربین و المستشرقین، ج۵، بیروت: دار العلم للملایین، ۱۹۸۹م،
- ابن عساکر، علی بن حسن، تاریخ مدینة دمشق، ج۵۱، بیروت: دار الفکر، ۱۴۱۵ق/۱۹۹۵م،
- قاضی عیاض، عیاض بن موسی، جمهرة تراجم الفقهاء المالکیة، ج۲، دبی: دار البحوث للدراسات الإسلامیة و إحیاء التراث، ۱۴۲۳ق/۲۰۰۲م،
- سیوطی، عبدالرحمن بن ابیبکر، طبقات الحفاظ، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۴ق/۱۹۹۴م،