بیت الغزل معرفت

بیت الغزل معرفت
پدیدآوران	فولادی، محمد (نويسنده) اسکندری، بهاءالدین (نویسنده) حافظ، شمس‌‌الدین محمد (نویسنده)
عنوان‌های دیگر	دیوان. برگزیده. شرح ** گزیده غزلیات حافظ و گزارش آنها
ناشر	مرکز بين‌المللی ترجمه و نشر المصطفی(ص)
مکان نشر	ایران - قم
سال نشر	1436ق
چاپ	2
شابک	‎678-964-195-886-4
موضوع	حافظ، شمسالدین محمد، - 792ق. دیوان - نقد و تفسیر - شعر فارسی - قرن 8ق. - تاریخ و نقد
زبان	فارسی
تعداد جلد	1
کد کنگره	/ف9ب9 5435 PIR
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

بیت الغزل معرفت: گزیده غزلیات حافظ و گزارش آنها، اثر محمد فولادی (متولد ۱۳۴۸ش) و بهاءالدین اسکندری (متولد ۱۳۴۰ش) است. این اثر با هدف ارائه متنی آموزشی برای دانشجویان رشته زبان و ادبیات فارسی، به گزینش و شرح جامع ۴۸ غزل از دیوان حافظ با تکیه بر جنبه‌های ادبی، عرفانی و حکمی می‌پردازد.

ساختار

کتاب در یک جلد تدوین شده و شامل بخش‌های مقدماتی (درآمد و مقدمه)، ۱۶ درس آموزشی (هر درس شامل ۳ غزل) و بخش نمایه‌ها و منابع است.

گزارش محتوا

در بدنه اصلی کتاب که شامل ۱۶ درس است، هر درس به سه غزل اختصاص یافته و ساختار آموزشی یکسانی را دنبال می‌کند.

شرح غزل‌ها به شکل زیر است:

1. پس از درج متن غزل، واژگان دشوار هر بیت معنا شده است؛
2. ذیل عنوان «ن» (نکات‌)، آرایه‌های ادبی، صنایع بلاغی و ویژگی‌های نحوی و موسیقیایی آن بیت توضیح داده ‌شده است؛
3. زیر عنوان «م» (معنا)، معنای روان آن بیت با رویکردی معرفتی ارائه شده است؛
4. زیر عنوان «ت» (توضیحات)، توضیحاتی در مورد آن بیت عرضه گردیده است.

ویژگی‌های کتاب

برخی از مهم‌ترین ویژگی‌های کتاب را نویسندگان خود، چنین بیان کرده‌اند:

1. کتاب با توجه به همه جوانب هنری و مضمونی اشعار حافظ گزینش و گزارش شده است.
2. سعی بر آن بوده است در گزینش غزل‌ها، تنوع مضمون رعایت شود.
3. ازآنجاکه غالب غزل‌های حافظ یک‌دست و متعالی است، گزینش غزل‌ها کاری خرد و آسان نیست. هم ازاین‌رو گزینش شعر حافظ چندین بار مرور و رفت و برگشت را می‌طلبد و اهل فن می‌دانند هر بار مرور، احساسی جدید می‌انگیزد و نگاهی دیگر می‌آورد و این مشکلی بود که گریبان‌گیر مؤلفین این اثر نیز شد، اما باید گزینشی صورت می‌پذیرفت و پذیرفت و در همان حال این کلام خواجه زمزمه جان مؤلفین بود که:

شعر حافظ همه بیت الغزل معرفت است

آفرین بر نفس دلکش و لطف سخنش.

1. کار گزینش و ثبت اشعار، بر اساس نسخه «قزوینی و غنی» که هنوز هم از معتبرترین نسخ می‌باشد، صورت گرفته است و در همان حال سعی شده در موارد بحث‌انگیز، از سایر نسخه‌ها، به‌ویژه نسخه خانلری نیز استفاده شود و اختلاف نسخ و نیز اختلاف دیدگاه‌ها از نظر دور نماند.
2. شرح غزل‌ها در سه مرحله انجام شده است:

الف)- توضیح کلمه‌ها، ترکیب‌ها و اصطلاحات؛

ب)- نکته‌های زیبایی‌شناختی؛

ج)- معنی بیت - در صورت نیاز - و اشارات عرفانی، اخلاقی و معنایی.

1. در هر درس، نخست یک غزل شرح شده است و سپس برای باروری و شکوفایی ذهن و زبان دانش‌پژوهان و دخالت دادن آنان در بحث، یک غزل نیز به شکل طرح پرسش‌های مهم آمده و در انجام نیز یک غزل بدون شرح و پرسش جهت خوانش و بحث در کلاس آمده است.

در پایان کتاب، افزون بر منابعی که به شکل مستقیم و غیر مستقیم از آن بهره گرفته و در جای‌جای کتاب به آن ارجاع داده‌ایم، سایر منابع مهم حافظ‌شناسی و حافظ‌پژوهی نیز آمده است تا ضمن آشنایی دانش‌پژوهان با این منابع، در پاسخ به پرسش‌های مطرح‌شده در هر درس، از آنها بهره‌مند شوند.

1. در رسم‌الخط کتاب سعی شده بر اساس شیوه نگارش مصوب فرهنگستان عمل شود.
2. در آغاز کتاب، مقدمه‌ای درباره شخصیت و شعر حافظ و نیز جایگاه جهانی شعر او نگاشته شده است. برخی مباحث مهم نیز به شکل پرسش آمده است تا ذهن خواننده را به خود بکشاند و به دنبال یافتن پاسخ مناسب برآید و البته منابعی نیز برای این مقصود معرفی شده است.
3. با توجه به تأویل‌پذیری سخن حافظ و لایه‌لایه بودن کلام او که برداشت‌های گوناگون و گاه متضاد را در پی داشته و خواهد داشت، در موارد بحث‌انگیز سعی شده دیدگاه‌های گوناگون مطرح شود.

بخش پایانی کتاب، شامل نمایه‌های تفصیلی است که دسترسی به مطالب را تسهیل می‌کند. این نمایه‌ها شامل فهرست آیات، احادیث و ادعیه، واژه‌ها و اصطلاحات و اعلام است که در کنار فهرست منابع، به اعتبار علمی و آموزشی اثر می‌افزاید.

منابع مقاله

درآمد و متن کتاب.