بیت الغزل معرفت
| بیت الغزل معرفت | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | فولادی، محمد (نويسنده)
اسکندری، بهاءالدین (نویسنده) حافظ، شمسالدین محمد (نویسنده) |
| عنوانهای دیگر | دیوان. برگزیده. شرح ** گزیده غزلیات حافظ و گزارش آنها |
| ناشر | مرکز بينالمللی ترجمه و نشر المصطفی(ص) |
| مکان نشر | ایران - قم |
| سال نشر | 1436ق |
| چاپ | 2 |
| شابک | 678-964-195-886-4 |
| موضوع | حافظ، شمسالدین محمد، - 792ق. دیوان - نقد و تفسیر - شعر فارسی - قرن 8ق. - تاریخ و نقد |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | /ف9ب9 5435 PIR |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
بیت الغزل معرفت: گزیده غزلیات حافظ و گزارش آنها، اثر محمد فولادی (متولد ۱۳۴۸ش) و بهاءالدین اسکندری (متولد ۱۳۴۰ش) است. این اثر با هدف ارائه متنی آموزشی برای دانشجویان رشته زبان و ادبیات فارسی، به گزینش و شرح جامع ۴۸ غزل از دیوان حافظ با تکیه بر جنبههای ادبی، عرفانی و حکمی میپردازد.
ساختار
کتاب در یک جلد تدوین شده و شامل بخشهای مقدماتی (درآمد و مقدمه)، ۱۶ درس آموزشی (هر درس شامل ۳ غزل) و بخش نمایهها و منابع است.
گزارش محتوا
در بدنه اصلی کتاب که شامل ۱۶ درس است، هر درس به سه غزل اختصاص یافته و ساختار آموزشی یکسانی را دنبال میکند.
شرح غزلها به شکل زیر است:
- پس از درج متن غزل، واژگان دشوار هر بیت معنا شده است؛
- ذیل عنوان «ن» (نکات)، آرایههای ادبی، صنایع بلاغی و ویژگیهای نحوی و موسیقیایی آن بیت توضیح داده شده است؛
- زیر عنوان «م» (معنا)، معنای روان آن بیت با رویکردی معرفتی ارائه شده است؛
- زیر عنوان «ت» (توضیحات)، توضیحاتی در مورد آن بیت عرضه گردیده است[۱].
ویژگیهای کتاب
برخی از مهمترین ویژگیهای کتاب را نویسندگان خود، چنین بیان کردهاند:
- کتاب با توجه به همه جوانب هنری و مضمونی اشعار حافظ گزینش و گزارش شده است.
- سعی بر آن بوده است در گزینش غزلها، تنوع مضمون رعایت شود.
- ازآنجاکه غالب غزلهای حافظ یکدست و متعالی است، گزینش غزلها کاری خرد و آسان نیست. هم ازاینرو گزینش شعر حافظ چندین بار مرور و رفت و برگشت را میطلبد و اهل فن میدانند هر بار مرور، احساسی جدید میانگیزد و نگاهی دیگر میآورد و این مشکلی بود که گریبانگیر مؤلفین این اثر نیز شد، اما باید گزینشی صورت میپذیرفت و پذیرفت و در همان حال این کلام خواجه زمزمه جان مؤلفین بود که:
شعر حافظ همه بیت الغزل معرفت است
آفرین بر نفس دلکش و لطف سخنش.
- کار گزینش و ثبت اشعار، بر اساس نسخه «قزوینی و غنی» که هنوز هم از معتبرترین نسخ میباشد، صورت گرفته است و در همان حال سعی شده در موارد بحثانگیز، از سایر نسخهها، بهویژه نسخه خانلری نیز استفاده شود و اختلاف نسخ و نیز اختلاف دیدگاهها از نظر دور نماند.
- شرح غزلها در سه مرحله انجام شده است:
الف)- توضیح کلمهها، ترکیبها و اصطلاحات؛
ب)- نکتههای زیباییشناختی؛
ج)- معنی بیت - در صورت نیاز - و اشارات عرفانی، اخلاقی و معنایی.
- در هر درس، نخست یک غزل شرح شده است و سپس برای باروری و شکوفایی ذهن و زبان دانشپژوهان و دخالت دادن آنان در بحث، یک غزل نیز به شکل طرح پرسشهای مهم آمده و در انجام نیز یک غزل بدون شرح و پرسش جهت خوانش و بحث در کلاس آمده است.
در پایان کتاب، افزون بر منابعی که به شکل مستقیم و غیر مستقیم از آن بهره گرفته و در جایجای کتاب به آن ارجاع دادهایم، سایر منابع مهم حافظشناسی و حافظپژوهی نیز آمده است تا ضمن آشنایی دانشپژوهان با این منابع، در پاسخ به پرسشهای مطرحشده در هر درس، از آنها بهرهمند شوند.
- در رسمالخط کتاب سعی شده بر اساس شیوه نگارش مصوب فرهنگستان عمل شود.
- در آغاز کتاب، مقدمهای درباره شخصیت و شعر حافظ و نیز جایگاه جهانی شعر او نگاشته شده است. برخی مباحث مهم نیز به شکل پرسش آمده است تا ذهن خواننده را به خود بکشاند و به دنبال یافتن پاسخ مناسب برآید و البته منابعی نیز برای این مقصود معرفی شده است.
- با توجه به تأویلپذیری سخن حافظ و لایهلایه بودن کلام او که برداشتهای گوناگون و گاه متضاد را در پی داشته و خواهد داشت، در موارد بحثانگیز سعی شده دیدگاههای گوناگون مطرح شود[۲].
بخش پایانی کتاب، شامل نمایههای تفصیلی است که دسترسی به مطالب را تسهیل میکند. این نمایهها شامل فهرست آیات، احادیث و ادعیه، واژهها و اصطلاحات و اعلام است که در کنار فهرست منابع، به اعتبار علمی و آموزشی اثر میافزاید.
پانویس
منابع مقاله
درآمد و متن کتاب.