غطفانی، ضرار بن عمرو: تفاوت میان نسخه‌ها

| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[كتاب الاستطاعة]] | [[كتاب التوحيد]] | [[كتاب فى المخلوق على ابى الهذيل]] | [[الردّ على النصارى]] | [[الردّ على المعتزله]] | [[كتاب الأبواب فى المخلوق]] | [[كتاب التحريش]]}}

| کد مؤلف = AUTHORCODE00000AUTHORCODE }}

'''ضرار بن عمرو غطفانی''' (متوفی حدود ۲۳۰ق)، متکلم و قاضی معتزلی قرن دوم هجری که پس از اختلاف با معتزله، فرقه ضراریه را بنیان نهاد. او از شاگردان واصل بن عطاء بود اما سپس از معتزله روی گرداند و دارای آراء خاص کلامی شد که مورد انتقاد معتزله و اهل حدیث قرار گرفت. حدود سی کتاب تألیف کرد که برخی در رد معتزله و خوارج بود.

ضرار بن عمرو در ابتدا از شاگردان واصل بن عطاء، بنیانگذار مکتب معتزله بود<ref>ر.ک: سزگین، فواد، ج۱، ص۸۹۵</ref>. او تحت تعلیم این استاد بزرگ معتزلی قرار گرفت و مبانی کلام معتزلی را فراگرفت. پس از مدتی از استاد خود روی گرداند و به تأسیس فرقه مستقلی با نام ضراریه اقدام کرد.

 

از شاگردان او حفص الفرد از تلامذه او بود که شافعی او را تکفیر کرد <ref> ر.ک: ذهبی، محمد بن احمد، ج۱۰، ص۵۴۴</ref> که  در برخی آراء با او موافق بود.<ref> ر.ک: اشعری، ابوالحسن، ج۱، ص۲۸۱</ref>

یکی از حوادث مهم زندگی ضرار بن عمرو تعقیب قضایی توسط امام احمد بن حنبل بود. امام احمد بر ضد او نزد قاضی سعيد بن عبد الرحمن الجمحي شهادت داد و قاضی حکم به ضرب عنق او کرد، اما ضرار فرار کرد<ref>ر.ک: ابن حجر عسقلانی، ج۳، ص۲۴۸</ref>. گفته شده یحيى بن خالد البرمكي او را مخفی کرد<ref>ر.ک: همان</ref>.

ضرار بن عمرو در برخی مسائل با معتزله هم‌عقیده بود: ۱. قائل به تقدم استطاعت بر فعل بود<ref>ر.ک: صالح، عبدالقادر محمد، ص۲۰۶</ref> ۲. جواز امامت در غیر قریش را می‌پذیرفت<ref>ر.ک: همان</ref>

او در مسائل زیر با اهل حدیث و اشاعره هم‌رأی بود: ۱. قول به خلق افعال<ref>ر.ک: ربانی گلپایگانی، علی، ص۲۹۷</ref> ۲. اعتقاد به کسب<ref>ر.ک: همان</ref> ۳. انکار حسن و قبح عقلی<ref>ر.ک: همان</ref> ۴. انکار عذاب قبر (به نقل ابن حزم)<ref>ر.ک: ابن حجر عسقلانی، ج۳، ص۲۴۸</ref>

ضرار بن عمرو دارای آراء خاصی بود که او را از دیگران متمایز می‌ساخت: ۱. تفسیر سلبی صفات الهی: مقصود از عالم و قادر بودن خدا، نفی جهل و عجز است، نه اثبات صفت علم و قدرت<ref>ر.ک: ربانی گلپایگانی، علی، ص۲۹۷</ref> ۲. حس ششم برای رؤیت خدا: انسان علاوه بر حواس پنجگانه، حس ششم دارد که در قیامت به واسطه آن می‌تواند خدا را ببیند<ref>ر.ک: صالح، عبدالقادر محمد، ص۲۰۶</ref> ۳. ماهیت ناشناخته خدا: خداوند دارای ماهیتی است که جز او کسی بر آن واقف نیست<ref>ر.ک: علامه حلی، ص۵۶۴</ref> ۴. انکار قرائت ابن مسعود و ابی بن کعب: منکر حرف ابن مسعود بود و شهادت می‌داد که خدا آن را نازل نکرده است<ref>ر.ک: اشعری، علی بن اسماعیل، ج۱، ص۲۸۱</ref> ۵. شک در ایمان مردم: می‌گفت ممکن است تمام کسانی که اسلام را ظاهر می‌کنند، در باطن کافر باشند<ref>ر.ک: ابن حجر عسقلانی، ج۳، ص۲۴۸</ref> ۶. نظریه اعراض مجتمعه: انسان و جسم، اعراض مجتمعه‌ای از رنگ، طعم، بو، گرما، سرما و لمس هستند<ref>ر.ک: اشعری، ج۱، ص۲۸۱</ref> ۷. انکار ذاتیات: می‌گفت در آتش حرارت ذاتی نیست، در عسل حلاوت ذاتی نیست، بلکه خداوند اینها را هنگام چشیدن یا لمس کردن می‌آفریند<ref>ر.ک: یمنی، ابومحمد، ص۳۲۸</ref>

[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]