چمران، مصطفی: تفاوت میان نسخهها
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) (صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زندگینامه | عنوان = مصطفی چمران | تصویر = NUR16055.jpg | اندازه تصویر = | توضیح تصویر = | نام کامل = مصطفی چمران | نامهای دیگر = | لقب = شهید، سردار اسلام | تخلص = | نسب = | نام پدر = | ولادت = اسفند 1311 شمسی | محل تولد = قم | کشور تولد = ایران | م...» ایجاد کرد) |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۴۴: | خط ۴۴: | ||
==ولادت== | ==ولادت== | ||
مصطفی چمران در اسفند ماه سال 1311 شمسی در شهر قم به دنیا آمد.<ref>ر.ک: | مصطفی چمران در اسفند ماه سال 1311 شمسی در شهر قم به دنیا آمد.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص221</ref> خانواده وی اصالتاً اهل ساوه بودند و پدرش کارگر ساده و جورابباف بود که از این راه زندگی خانواده را میگذراند.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص221</ref> مادرش بانویی آشنا با سیاست و فردی مذهبی بود. چمران یکساله بود که همراه خانواده به تهران مهاجرت کرد و در محله سرپولک ساکن شدند.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص221</ref> | ||
==تحصیلات== | ==تحصیلات== | ||
چمران تحصیلات ابتدایی خود را در دبستان انتصاریه در نزدیکی منطقه پامنار تهران گذراند و دوره متوسطه را در دبیرستانهای البرز و دارالفنون به پایان رساند.<ref>ر.ک: | چمران تحصیلات ابتدایی خود را در دبستان انتصاریه در نزدیکی منطقه پامنار تهران گذراند و دوره متوسطه را در دبیرستانهای البرز و دارالفنون به پایان رساند.<ref>ر.ک: چمران، مهدی، ج12، ص111</ref> از پانزدهسالگی در جلسات دینی، از جمله درس تفسیر قرآن آیتالله طالقانی در مسجد هدایت شرکت میکرد.<ref>ر.ک: چمران، مهدی، ج12، ص111</ref> | ||
در سال 1332 شمسی در رشته الکترومکانیک دانشکده فنی دانشگاه تهران پذیرفته شد و در سال 1335 با رتبه ممتاز فارغالتحصیل گردید.<ref>ر.ک: | در سال 1332 شمسی در رشته الکترومکانیک دانشکده فنی دانشگاه تهران پذیرفته شد و در سال 1335 با رتبه ممتاز فارغالتحصیل گردید.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص221</ref> در دوران تحصیل، دانشجویی ممتاز و مورد توجه استادش مهدی بازرگان بود.<ref>ر.ک: چمران، مهدی، ج12، ص111</ref> | ||
در سال 1337 شمسی با استفاده از بورس تحصیلی شاگردان ممتاز برای ادامه تحصیل راهی آمریکا شد. درجه کارشناسی ارشد مهندسی برق را از دانشگاه تگزاس گرفت و برای ادامه تحصیل به دانشگاه برکلی رفت و دوره دکتری در رشته الکترونیک و فیزیک پلاسما (مهندسی گرافت هستهای) را با درجه ممتاز به پایان رساند.<ref>ر.ک: | در سال 1337 شمسی با استفاده از بورس تحصیلی شاگردان ممتاز برای ادامه تحصیل راهی آمریکا شد. درجه کارشناسی ارشد مهندسی برق را از دانشگاه تگزاس گرفت و برای ادامه تحصیل به دانشگاه برکلی رفت و دوره دکتری در رشته الکترونیک و فیزیک پلاسما (مهندسی گرافت هستهای) را با درجه ممتاز به پایان رساند.<ref>ر.ک: چمران، مهدی، ج12، ص111</ref> | ||
==فعالیتها== === | ==فعالیتها== === | ||
فعالیتهای سیاسی در ایران و آمریکا=== پس از کودتای 28 مرداد 1332 و سقوط دولت دکتر مصدق، چمران به کمیته نهضت مقاومت ملی دانشکده فنی پیوست.<ref>ر.ک: | فعالیتهای سیاسی در ایران و آمریکا=== | ||
پس از کودتای 28 مرداد 1332 و سقوط دولت دکتر مصدق، چمران به کمیته نهضت مقاومت ملی دانشکده فنی پیوست.<ref>ر.ک: چمران، مهدی، ج12، ص111</ref> در واقعه 16 آذر 1332، در اعتراض دانشجویان به دیدار ریچارد نیکسون از ایران، چمران مصدوم شد.<ref>ر.ک: چمران، مهدی، ج12، ص111</ref> | |||
در دوران تحصیل در آمریکا، وی و چند تن از دانشجویان، شاخهای از جبهه ملی را با عنوان «جبهه ملی ایران در آمریکا» تأسیس کردند و او به عضویت شورای مرکزی و هیئت اجرایی آن انتخاب شد.<ref>ر.ک: | در دوران تحصیل در آمریکا، وی و چند تن از دانشجویان، شاخهای از جبهه ملی را با عنوان «جبهه ملی ایران در آمریکا» تأسیس کردند و او به عضویت شورای مرکزی و هیئت اجرایی آن انتخاب شد.<ref>ر.ک: چمران، مهدی، ج12، ص111</ref> همچنین به همراه دانشجویان ایرانی و دانشجویان مسلمان سایر کشورهای اسلامی، «انجمن اسلامی دانشجویان در آمریکا و کانادا» را پایهگذاری کرد.<ref>ر.ک: چمران، مهدی، ج12، ص111</ref> | ||
===فعالیت در لبنان=== | ===فعالیت در لبنان=== | ||
در پایان سال 1349 شمسی به دعوت امام موسی صدر به لبنان مهاجرت کرد و مدیریت مدرسه صنعتی جبل عامل در شهر صور لبنان را بر عهده گرفت.<ref>ر.ک: | در پایان سال 1349 شمسی به دعوت امام موسی صدر به لبنان مهاجرت کرد و مدیریت مدرسه صنعتی جبل عامل در شهر صور لبنان را بر عهده گرفت.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص222</ref> در این مدرسه به فرزندان یتیم شیعه آموزش میداد و هنرجویان با علوم و فناوری روز آشنا میشدند.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص224</ref> چمران همکاری نزدیکی با امام موسی صدر در تشکیل حرکت محرومین و سپس جناح نظامی آن، سازمان الافواج المقاومة اللبنانیة (امل) داشت.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص222</ref> | ||
===فعالیتهای پس از انقلاب اسلامی=== | ===فعالیتهای پس از انقلاب اسلامی=== | ||
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، چمران همراه گروه 92 نفری از نخبگان مذهبی و سیاسی لبنان به ایران آمد و به دیدار امام خمینی رفت.<ref>ر.ک: | پس از پیروزی انقلاب اسلامی، چمران همراه گروه 92 نفری از نخبگان مذهبی و سیاسی لبنان به ایران آمد و به دیدار امام خمینی رفت.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص224</ref> در تیر 1358 به عنوان معاون نخستوزیر در امور انقلاب منصوب شد.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص224</ref> | ||
در تابستان سال 1358 برای فرونشاندن توطئههای جداییطلبانه ضد انقلاب در کردستان، به این منطقه رفت و در آزادسازی شهر پاوه نقش اساسی ایفا کرد.<ref>ر.ک: | در تابستان سال 1358 برای فرونشاندن توطئههای جداییطلبانه ضد انقلاب در کردستان، به این منطقه رفت و در آزادسازی شهر پاوه نقش اساسی ایفا کرد.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص224</ref> | ||
امام خمینی در حکمی در هشتم مهر 1358 به پیشنهاد نخستوزیر دولت موقت و تصویب کلی شورای انقلاب، وی را وزیر دفاع در دولت موقت منصوب کرد.<ref>ر.ک: مجموعه آثار امام خمینی، ج10، ص163</ref> | امام خمینی در حکمی در هشتم مهر 1358 به پیشنهاد نخستوزیر دولت موقت و تصویب کلی شورای انقلاب، وی را وزیر دفاع در دولت موقت منصوب کرد.<ref>ر.ک: مجموعه آثار امام خمینی، ج10، ص163</ref> | ||
پس از آغاز جنگ ایران و عراق در شهریور 1359، چمران به خوزستان رفت و ستاد جنگهای نامنظم را تشکیل داد و فرماندهی آن را بر عهده گرفت.<ref>ر.ک: | پس از آغاز جنگ ایران و عراق در شهریور 1359، چمران به خوزستان رفت و ستاد جنگهای نامنظم را تشکیل داد و فرماندهی آن را بر عهده گرفت.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص226</ref> وی واحد مهندسی فعالی را برای ستاد جنگهای نامنظم سازماندهی کرد و خدمات مؤثری مانند ایجاد پل متحرک روی آب، تعمیر و ساخت جادهها و کانال بیستکیلومتری ارائه داد.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص226</ref> | ||
چمران از سوی مردم تهران در سال 1359 در اولین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی به نمایندگی برگزیده شد.<ref>ر.ک: | چمران از سوی مردم تهران در سال 1359 در اولین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی به نمایندگی برگزیده شد.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص225</ref> | ||
==وفات== | ==وفات== | ||
مصطفی چمران پس از چندبار مجروحشدن در جبهه، ظهر 31 خرداد 1360 در روستای دهلاویه، حوالی سوسنگرد، با ترکش خمپاره دشمن در 49 سالگی به شهادت رسید.<ref>ر.ک: | مصطفی چمران پس از چندبار مجروحشدن در جبهه، ظهر 31 خرداد 1360 در روستای دهلاویه، حوالی سوسنگرد، با ترکش خمپاره دشمن در 49 سالگی به شهادت رسید.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص227</ref> پیکر وی در مراسمی به تهران منتقل و در بهشت زهرا (س) به خاک سپرده شد.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص227</ref> | ||
امام خمینی در پیامی به مناسبت شهادت چمران فرمودند: «شهادت انسانساز سردار پر افتخار اسلام و مجاهد بیدار و متعهد راه تعالی و پیوستن به ملأ اعلی، دکتر مصطفی چمران را به پیشگاه ولی عصر تسلیت و تبریک عرض میکنم.»<ref>ر.ک: مجموعه آثار امام خمینی، ج14، ص478</ref> | امام خمینی در پیامی به مناسبت شهادت چمران فرمودند: «شهادت انسانساز سردار پر افتخار اسلام و مجاهد بیدار و متعهد راه تعالی و پیوستن به ملأ اعلی، دکتر مصطفی چمران را به پیشگاه ولی عصر تسلیت و تبریک عرض میکنم.»<ref>ر.ک: مجموعه آثار امام خمینی، ج14، ص478</ref> | ||
| خط ۸۸: | خط ۸۹: | ||
==منابع مقاله== | ==منابع مقاله== | ||
# چمران، مهدی، «دانشنامه جهان اسلام»، زیر نظر غلامعلی حداد عادل، ج12، تهران، بنیاد دایرةالمعارف اسلامی، چاپ اول، 1387. | |||
# اباذری، عبدالرحیم، دانشنامه امام خمینی، به کوشش سید ضیاء مرتضوی، جلد 4، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(س)، 1400ش. | |||
دانشنامه امام خمینی، جلد 4، | # مجموعه آثار امام خمینی، جلد 10 و 14، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، تهران، 1378ش. | ||
مجموعه آثار امام خمینی، جلد 10 و 14، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، تهران، 1378ش. | # ایثار و شهادت در مکتب امام خمینی، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، تهران، 1385ش. | ||
ایثار و شهادت در مکتب امام خمینی، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، تهران، 1385ش. | # حماسههای ناگفته، علی اکبر ابوترابی، تهران، 1380ش. | ||
حماسههای ناگفته، علی اکبر ابوترابی، تهران، 1380ش. | |||
==وابستهها== | ==وابستهها== | ||
{{وابستهها}} | {{وابستهها}} | ||
نسخهٔ ۶ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۴۰
| مصطفی چمران | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | مصطفی چمران |
| لقب | شهید، سردار اسلام |
| ولادت | اسفند 1311 شمسی |
| محل تولد | قم، ایران |
| محل زندگی | تهران، آمریکا، لبنان، ایران |
| شهادت | 31 خرداد 1360 شمسی |
| مدفن | بهشت زهرا (س)، تهران |
| طول عمر | 49 سال |
| همسر | پروانه (همسر اول)، غاده جابر (همسر دوم) |
| فرزندان | 4 فرزند از همسر اول |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه |
| پیشه | مهندس، سیاستمدار، فرمانده نظامی |
| منصب | وزیر دفاع، نماینده مجلس، نماینده امام در شورای عالی دفاع |
| اطلاعات علمی | |
| درجه علمی | دکترای الکترونیک و فیزیک پلاسما |
| دانشگاه | دانشگاه تهران، دانشگاه تگزاس، دانشگاه برکلی |
| علایق پژوهشی | مهندسی هستهای، فیزیک پلاسما |
| اساتید | |
| برخی آثار | |
مصطفی چمران (اسفند 1311-31 خرداد 1360ش) مهندس، سیاستمدار و فرمانده نظامی ایرانی، وزیر دفاع دولت موقت جمهوری اسلامی ایران و فرمانده ستاد جنگهای نامنظم در جنگ ایران و عراق بود. وی از شخصیتهای مبارز انقلاب اسلامی و از شاگردان مهدی بازرگان و سید محمود طالقانی محسوب میشود. چمران پس از تحصیلات عالی در آمریکا به لبنان رفت و در کنار امام موسی صدر به فعالیتهای فرهنگی و نظامی پرداخت. پس از انقلاب اسلامی به ایران بازگشت و در مناصب مختلفی از جمله معاون نخستوزیر، وزیر دفاع و نماینده امام در شورای عالی دفاع خدمت کرد. سرانجام در جبهه جنگ ایران و عراق به شهادت رسید.
ولادت
مصطفی چمران در اسفند ماه سال 1311 شمسی در شهر قم به دنیا آمد.[۱] خانواده وی اصالتاً اهل ساوه بودند و پدرش کارگر ساده و جورابباف بود که از این راه زندگی خانواده را میگذراند.[۲] مادرش بانویی آشنا با سیاست و فردی مذهبی بود. چمران یکساله بود که همراه خانواده به تهران مهاجرت کرد و در محله سرپولک ساکن شدند.[۳]
تحصیلات
چمران تحصیلات ابتدایی خود را در دبستان انتصاریه در نزدیکی منطقه پامنار تهران گذراند و دوره متوسطه را در دبیرستانهای البرز و دارالفنون به پایان رساند.[۴] از پانزدهسالگی در جلسات دینی، از جمله درس تفسیر قرآن آیتالله طالقانی در مسجد هدایت شرکت میکرد.[۵]
در سال 1332 شمسی در رشته الکترومکانیک دانشکده فنی دانشگاه تهران پذیرفته شد و در سال 1335 با رتبه ممتاز فارغالتحصیل گردید.[۶] در دوران تحصیل، دانشجویی ممتاز و مورد توجه استادش مهدی بازرگان بود.[۷]
در سال 1337 شمسی با استفاده از بورس تحصیلی شاگردان ممتاز برای ادامه تحصیل راهی آمریکا شد. درجه کارشناسی ارشد مهندسی برق را از دانشگاه تگزاس گرفت و برای ادامه تحصیل به دانشگاه برکلی رفت و دوره دکتری در رشته الکترونیک و فیزیک پلاسما (مهندسی گرافت هستهای) را با درجه ممتاز به پایان رساند.[۸]
فعالیتها== =
فعالیتهای سیاسی در ایران و آمریکا=== پس از کودتای 28 مرداد 1332 و سقوط دولت دکتر مصدق، چمران به کمیته نهضت مقاومت ملی دانشکده فنی پیوست.[۹] در واقعه 16 آذر 1332، در اعتراض دانشجویان به دیدار ریچارد نیکسون از ایران، چمران مصدوم شد.[۱۰]
در دوران تحصیل در آمریکا، وی و چند تن از دانشجویان، شاخهای از جبهه ملی را با عنوان «جبهه ملی ایران در آمریکا» تأسیس کردند و او به عضویت شورای مرکزی و هیئت اجرایی آن انتخاب شد.[۱۱] همچنین به همراه دانشجویان ایرانی و دانشجویان مسلمان سایر کشورهای اسلامی، «انجمن اسلامی دانشجویان در آمریکا و کانادا» را پایهگذاری کرد.[۱۲]
فعالیت در لبنان
در پایان سال 1349 شمسی به دعوت امام موسی صدر به لبنان مهاجرت کرد و مدیریت مدرسه صنعتی جبل عامل در شهر صور لبنان را بر عهده گرفت.[۱۳] در این مدرسه به فرزندان یتیم شیعه آموزش میداد و هنرجویان با علوم و فناوری روز آشنا میشدند.[۱۴] چمران همکاری نزدیکی با امام موسی صدر در تشکیل حرکت محرومین و سپس جناح نظامی آن، سازمان الافواج المقاومة اللبنانیة (امل) داشت.[۱۵]
فعالیتهای پس از انقلاب اسلامی
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، چمران همراه گروه 92 نفری از نخبگان مذهبی و سیاسی لبنان به ایران آمد و به دیدار امام خمینی رفت.[۱۶] در تیر 1358 به عنوان معاون نخستوزیر در امور انقلاب منصوب شد.[۱۷]
در تابستان سال 1358 برای فرونشاندن توطئههای جداییطلبانه ضد انقلاب در کردستان، به این منطقه رفت و در آزادسازی شهر پاوه نقش اساسی ایفا کرد.[۱۸]
امام خمینی در حکمی در هشتم مهر 1358 به پیشنهاد نخستوزیر دولت موقت و تصویب کلی شورای انقلاب، وی را وزیر دفاع در دولت موقت منصوب کرد.[۱۹]
پس از آغاز جنگ ایران و عراق در شهریور 1359، چمران به خوزستان رفت و ستاد جنگهای نامنظم را تشکیل داد و فرماندهی آن را بر عهده گرفت.[۲۰] وی واحد مهندسی فعالی را برای ستاد جنگهای نامنظم سازماندهی کرد و خدمات مؤثری مانند ایجاد پل متحرک روی آب، تعمیر و ساخت جادهها و کانال بیستکیلومتری ارائه داد.[۲۱]
چمران از سوی مردم تهران در سال 1359 در اولین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی به نمایندگی برگزیده شد.[۲۲]
وفات
مصطفی چمران پس از چندبار مجروحشدن در جبهه، ظهر 31 خرداد 1360 در روستای دهلاویه، حوالی سوسنگرد، با ترکش خمپاره دشمن در 49 سالگی به شهادت رسید.[۲۳] پیکر وی در مراسمی به تهران منتقل و در بهشت زهرا (س) به خاک سپرده شد.[۲۴]
امام خمینی در پیامی به مناسبت شهادت چمران فرمودند: «شهادت انسانساز سردار پر افتخار اسلام و مجاهد بیدار و متعهد راه تعالی و پیوستن به ملأ اعلی، دکتر مصطفی چمران را به پیشگاه ولی عصر تسلیت و تبریک عرض میکنم.»[۲۵]
آثار
خاطرات کردستان لبنان یادداشتهای سیاسی مقاله «16 آذر» درباره واقعه 16 آذر 1332 نوشتهها و نامههای سیاسی از دوران اقامت در لبنان
پانويس
- ↑ ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص221
- ↑ ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص221
- ↑ ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص221
- ↑ ر.ک: چمران، مهدی، ج12، ص111
- ↑ ر.ک: چمران، مهدی، ج12، ص111
- ↑ ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص221
- ↑ ر.ک: چمران، مهدی، ج12، ص111
- ↑ ر.ک: چمران، مهدی، ج12، ص111
- ↑ ر.ک: چمران، مهدی، ج12، ص111
- ↑ ر.ک: چمران، مهدی، ج12، ص111
- ↑ ر.ک: چمران، مهدی، ج12، ص111
- ↑ ر.ک: چمران، مهدی، ج12، ص111
- ↑ ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص222
- ↑ ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص224
- ↑ ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص222
- ↑ ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص224
- ↑ ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص224
- ↑ ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص224
- ↑ ر.ک: مجموعه آثار امام خمینی، ج10، ص163
- ↑ ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص226
- ↑ ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص226
- ↑ ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص225
- ↑ ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص227
- ↑ ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص227
- ↑ ر.ک: مجموعه آثار امام خمینی، ج14، ص478
منابع مقاله
- چمران، مهدی، «دانشنامه جهان اسلام»، زیر نظر غلامعلی حداد عادل، ج12، تهران، بنیاد دایرةالمعارف اسلامی، چاپ اول، 1387.
- اباذری، عبدالرحیم، دانشنامه امام خمینی، به کوشش سید ضیاء مرتضوی، جلد 4، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(س)، 1400ش.
- مجموعه آثار امام خمینی، جلد 10 و 14، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، تهران، 1378ش.
- ایثار و شهادت در مکتب امام خمینی، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، تهران، 1385ش.
- حماسههای ناگفته، علی اکبر ابوترابی، تهران، 1380ش.
وابستهها
- لبنان: گزیده ای از مجموعه سخنرانی ها و دست نوشته های سردار پرافتخار اسلام شهید دکتر مصطفی چمران درباره لبنان
- دعای کميل
- عارفانه
- خدا بود و ديگر هيچ نبود
- مجموعه بينش و نيايش: یک مقاله و متن یک سخنرانی و گزیده ای از راز و نیازهای سردار پر افتخار اسلام شهید دکتر مصطفی چمران
- علی زيباترين سرودهی هستی
- رقصی چنين ميانه ميدانم آرزوست
- چهار گفتار پيرامون شناخت انسان و خدا
- کردستان
- نیایشها
- مجموعة مختارة من أحاديث و کتابات جندی الإسلام الباسل الشهيد الدکتور مصطفی شمران حول لبنان
- لبنان به روایت امام موسی صدر و دکتر چمران