سلار دیلمی، حمزة بن عبدالعزیز: تفاوت میان نسخه‌ها

'''ابویعلی حمزه بن عبدالعزیز دیلمی'''(متوفای ۴۶۳ق)، مشهور به سلار دیلمی، از فقیهان و اندیشمندان نامدار و برجسته قرن پنجم هجری است که در اوایل غیبت کبری می‌زیست. هرچند در دانش‌های رایج زمان خویش سرآمد و خبره بود، مقام و منزلت او در فقه، تمام ابعاد و جوانب علمی‌اش را تحت‌الشعاع قرار داده است. وی در نیمه دوم قرن چهارم در دیلمان (از توابع لاهیجان در گیلان) متولد شد. از تاریخ دقیق ولادت، زمان هجرت، مدت اقامت در حلب و مسافرت‌های او اطلاعی در دست نیست. سلار از شاگردان دو استاد بزرگ شیعه، شیخ مفید (متوفای۴۱۳ق) و سید مرتضی علم الهدی (متوفای۴۳۶ق) بود و به حدی از علم و فضیلت دست یافت که گاهی به نیابت از آنان بر کرسی تدریس می‌نشست و شاگردان برجسته آن بزرگواران را از دانش بیکران خود بهره‌مند می‌ساخت. او هرچند هم‌طبقه شیخ طوسی است، اما از شاگردان وی محسوب نمی‌شود. سلار یکی از ده تن مشایخ و پیشوایان امامیه پس از عصر غیبت به شمار می‌رود. از جمله شاگردان او می‌توان به شیخ ابوعلی طوسی، منتجب‌الدین ابن بابویه، حسن بن حسین بن بابویه، ابوالکرم مبارک بن فاخر نحوی، ابوالفتح عثمان بن جنی (ادیب و نحوی معروف) و ابوالصلاح تقی‌الدین حلبی اشاره کرد. از آثار متعدد او می‌توان به «المراسم في الفقه الإمامي» (مشهورترین و تنها کتاب چاپ‌شده وی)، «التقریب» (یا التهذیب) در اصول فقه، «التذکرة في حقیقة الجوهر و العرض»، «الأبواب و الفصول» در فقه، «المسائل السلاریة» (پرسش‌های کلامی سلار از سید مرتضی و پاسخ‌های او)، «الرد على أبی الحسن البصري في نقض الشافي» و «المقنع في المذهب» در علم کلام اشاره کرد. وی سرانجام به دنبال آشوب‌ها و جنگ‌های داخلی، بغداد را ترک گفت و در حال بازگشت به زادگاهش، در قریه خسروشاه تبریز درگذشت و در همانجا به خاک سپرده شد. سال وفات او به اختلاف ۴۴۸، ۴۶۳ و ۴۷۱ق ذکر شده، اما قول مشهور ۶ رمضان ۴۶۳ق است. کنگره ملی بزرگداشت شیخ سلار در خرداد ۱۳۹۳ش در دانشگاه تبریز برگزار شد.

متأسفانه از تاريخ ولادت، زمان هجرت از زادگاه، مدت اقامت در حلب، مسافرت‌ها، ازدواج و فرزندان اين عالم بزرگوار، در هيچ كتابى سخن به ميان نيامده است. ولى وجود پاره‌اى شواهد و مستندات، مانند مطالعه زندگى استادان، معاصران و شاگردان وى و اين كه او گاهى به نيابت از [[شيخ مفيد]] و [[سید مرتضی، علی بن حسین|سيد مرتضى]] علم الهدى بر كرسى تدريس مى‌نشست و شاگردان برجسته آن بزرگواران را از دانش بيكران خويش بهره‌مند مى‌ساخت، مى‌توان حدس زد كه در نيمه دوم قرن چهارم به دنيا آمده است. بدون ترديد، زادگاه وى ديلمان است. ديلمان امروزه نام بخش كوچكى است كه با يكصد و سى و چهار آبادى، از توابع شهرستان لاهيجان در استان گيلان مى‌باشد.