۱۶۰٬۹۷۸
ویرایش
آرتیمانی، رضیالدین: تفاوت میان نسخهها
←منابع مقاله
بدون خلاصۀ ویرایش |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) |
||
| (۱۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات زندگینامه | {{جعبه اطلاعات زندگینامه | ||
| عنوان = رضیالدین آرتیمانی | | عنوان = رضیالدین آرتیمانی | ||
| تصویر = NUR00000.jpg | |||
| اندازه تصویر = | | اندازه تصویر = | ||
| توضیح تصویر = | | توضیح تصویر = | ||
| نام کامل = | | نام کامل = سید محمد رضیالدین آرتیمانی همدانی | ||
| نامهای دیگر = میر رضی، میر محمد، میرزا محمد رضی آرتیمانی | | نامهای دیگر = میر رضی، میر محمد، میرزا محمد رضی آرتیمانی همدانی | ||
| لقب = | | لقب = رضیالدین | ||
| تخلص = | | تخلص = رضی | ||
| نسب = | | نسب = آرتیمانی (از سادات آرتیمان) | ||
| نام پدر = | | نام پدر = | ||
| ولادت = | | ولادت = ۹۷۸ قمری | ||
| محل تولد = | | محل تولد = آرتیمان، تویسرکان | ||
| کشور تولد = | | کشور تولد = ایران | ||
| محل زندگی = | | محل زندگی = تویسرکان، همدان، اصفهان | ||
| رحلت = | | رحلت = ۱۰۳۷ قمری | ||
| شهادت = | | شهادت = | ||
| مدفن = | | مدفن = آرامگاه میررضیالدین آرتیمانی، تویسرکان | ||
| طول عمر = | | طول عمر = ۵۹ سال | ||
| نام همسر = بانویی از خاندان | | نام همسر = بانویی از خاندان صفوی | ||
| فرزندان = میرزا ابراهیم | | فرزندان = میرزا ابراهیم ادهم | ||
| خویشاوندان = | | خویشاوندان = خان احمد خان (پدربزرگ) | ||
| دین = | | دین = اسلام | ||
| مذهب = | | مذهب = شیعه | ||
| پیشه = شیخالاسلام | | پیشه = شاعر، عارف، صوفی، شیخالاسلام تویسرکان | ||
| منصب = منشی دفتر شاه عباس | | درجه علمی = شیخالاسلام تویسرکان | ||
| پس از = | | دانشگاه = | ||
| پیش از = | | حوزه = | ||
| اساتید = | | علایق پژوهشی = شعر عرفانی، ساقینامهسرایی، تصوف | ||
| مشایخ = میر مرشد | | منصب = منشی دفتر شاه عباس اول، شیخالاسلام تویسرکان | ||
| پس از = | |||
| شاگردان = | | پیش از = | ||
| اساتید = | |||
| مشایخ = میر مرشد بروجردی | |||
| معاصرین = میر مغیث محوی، مرشد بروجردی، رشکی، هلاک، شاه عباس اول، اعتمادالسلطنه | |||
| شاگردان = | |||
| اجازه اجتهاد از = | | اجازه اجتهاد از = | ||
| | | آثار = {{فهرست جعبه عمودی | دیوان اشعار (شامل قصیده، غزل، قطعه، ترجیعبند، رباعی) | ساقینامه «خروش سینه» یا «سوگندنامه» | ساقینامه بیعنوان (در مدح شاه عباس صفوی)}} | ||
| | | سبک نوشتاری = ساده، روان، عارفانه | ||
| | | وبگاه = | ||
| امضا = | |||
| سبک نوشتاری = | |||
| وبگاه = | |||
| امضا = | |||
| کد مؤلف = AUTHORCODE14705AUTHORCODE | | کد مؤلف = AUTHORCODE14705AUTHORCODE | ||
}} | }} | ||
'''رَضیُالدّینِ آرْتیمانی'''، | '''رَضیُالدّینِ آرْتیمانی''' (۹۷۸-۱۰۳۷ق)، شاعر، عارف و صوفی ایرانی سده یازدهم هجری و از سادات آرتیمان (قریهای در نزدیکی تویسرکان) بود. نام وی سید محمد، تخلصش رضی و لقبش رضیالدین بود. خاندان او همگی اهل عرفان و ادب بودند و از پدربزرگش خان احمد خان اشعاری بر جای مانده است. وی در جوانی به همدان سفر کرد و با شاعرانی چون میر مغیث محوی، مرشد بروجردی و دیگران دیدار نمود و گفته شده که مدتی شاگرد میر مرشد بروجردی بوده است. سپس به همراه مرشد بروجردی که به قصد سیر و سلوک عازم اصفهان و شیراز بود، به اصفهان رفت و در آنجا در زمره منشیان دفتر شاه عباس اول درآمد و مورد عنایت اعتمادالسلطنه قرار گرفت. در همین دوران با بانویی از خاندان صفوی ازدواج کرد و صاحب پسری به نام میرزا ابراهیم ادهم شد که او نیز شاعر بود. رضیالدین در جوانی به خدمت میرزا ابراهیم همدانی از پیشوایان تصوف رسید و از آن زمان به عرفان و تصوف گرایش پیدا کرد و خیلی زود مقامات سلوک را طی نمود و سرحلقه عارفان همدان شد. وی در اواخر عمر به آرتیمان بازگشت و بهعنوان شیخالاسلام تویسرکان به امور دینی مردم مشغول شد و روزگارش را به ارشاد گذراند. او هیچگاه از ریاست دینی و مقام عرفانی خود استفاده مادی نکرد و برای گذران زندگی به کشت و زرع پرداخت و گویا خانقاهی هم در مزرعه بنا نمود. از آثار او دیوان اشعاری مشتمل بر قصیده، غزل، قطعه، ترجیعبند و رباعی، و دو ساقینامه به نامهای «خروش سینه» یا «سوگندنامه» و ساقینامه بیعنوان (در مدح شاه عباس صفوی) بر جای مانده است. وی در سرودن غزل و قصیده و رباعی تبحری خاص داشت و در بیان مضامین عارفانه استاد بود. سادگی و روانی از ویژگیهای شعر اوست. پس از مرگش در ۱۰۳۷ق، او را در همان خانقاه به خاک سپردند و آن مزرعه به نام «میر رضی» شهرت یافت. | ||
==نام، تخلص، لقب، نسب== | ==نام، تخلص، لقب، نسب== | ||
| خط ۶۱: | خط ۵۹: | ||
==سفرها، منشی دفتر شاه عباس اول، تصوف== | ==سفرها، منشی دفتر شاه عباس اول، تصوف== | ||
رضی به همراه مرشد بروجردی که به قصد سیروسلوک عازم اصفهان و شیراز شده بود، مدتی به اصفهان رفت و در آنجا در زمرۀ منشیان دفتر شاه عباس اول (سل ۹۹۶- ۱۰۳۸ ق / | رضی به همراه مرشد بروجردی که به قصد سیروسلوک عازم اصفهان و شیراز شده بود، مدتی به اصفهان رفت و در آنجا در زمرۀ منشیان دفتر شاه عباس اول (سل ۹۹۶- ۱۰۳۸ ق /۱۵۸۸- ۱۶۲۹ م) درآمد و مورد عنایت اعتمادالسلطنه (د ۱۰۳۷ ق /۱۶۲۸ م) قرار گرفت. | ||
سفر به اصفهان، زندگی رضیالدین آرتیمانی را متحول کرد؛ چراکه نهتنها در آنجا صاحب شغلی مناسب شد، بلکه در همانجا بود که با بانویی از خاندان صفوی ازدواج کرد و از وی صاحب پسری شد. رضی گویا قصد رفتن به هندوستان داشت، اما به سببی نامعلوم از این سفر چشم پوشید. | سفر به اصفهان، زندگی رضیالدین آرتیمانی را متحول کرد؛ چراکه نهتنها در آنجا صاحب شغلی مناسب شد، بلکه در همانجا بود که با بانویی از خاندان صفوی ازدواج کرد و از وی صاحب پسری شد. رضی گویا قصد رفتن به هندوستان داشت، اما به سببی نامعلوم از این سفر چشم پوشید. | ||
| خط ۷۳: | خط ۷۱: | ||
==وفات== | ==وفات== | ||
پس از مرگ رضی در ۱۰۳۷ ق / | پس از مرگ رضی در ۱۰۳۷ ق /۱۶۲۸ م، وی را در همان خانقاه به خاک سپردند و آن مزرعه هم به نام «میر رضی» شهرت یافت (آرامگاه او در «همینه «(محلهای در شهر) تویسرکان قرار دارد که به آرامگاه میررضیالدین آرتیمانی شهرت دارد). | ||
| خط ۷۹: | خط ۷۷: | ||
رضیالدین بهویژه در سرودن غزل و قصیده و رباعی تبحری خاص داشت و در بیان مضامین عارفانه استاد بود؛ سادگی و روانی از ویژگیهای شعری او ست. | رضیالدین بهویژه در سرودن غزل و قصیده و رباعی تبحری خاص داشت و در بیان مضامین عارفانه استاد بود؛ سادگی و روانی از ویژگیهای شعری او ست. | ||
قصاید رضیالدین نیز حالوهوای عارفانه دارند؛ در برخی از قصایدش، به مدح حضرت علی (ع) پرداخته و بدینسان، ارادت خود را به آن حضرت بازنموده است. غزلیات وی که بیشترِ حجم دیوان او را در بر گرفته، ساده و رواناند؛ وی در بهرهگرفتن از صنایع بیانی و بدیعی چون تشبیه و تلمیح و جز آن، در اشعارش افراط نکرده، و فهم آنها بسیار آسان است. به گفتۀ اته، رضیالدین آرتیمانی نیز همانند دیگر شاعران غزلسرای همعصر خود، چندان دربند وزن و قافیه نبود و در سرودههای خود احساسات بیشائبه را جلوهگر میساخت. | قصاید رضیالدین نیز حالوهوای عارفانه دارند؛ در برخی از قصایدش، به مدح حضرت علی(ع) پرداخته و بدینسان، ارادت خود را به آن حضرت بازنموده است. غزلیات وی که بیشترِ حجم دیوان او را در بر گرفته، ساده و رواناند؛ وی در بهرهگرفتن از صنایع بیانی و بدیعی چون تشبیه و تلمیح و جز آن، در اشعارش افراط نکرده، و فهم آنها بسیار آسان است. به گفتۀ اته، رضیالدین آرتیمانی نیز همانند دیگر شاعران غزلسرای همعصر خود، چندان دربند وزن و قافیه نبود و در سرودههای خود احساسات بیشائبه را جلوهگر میساخت. | ||
==فرزندان== | ==فرزندان== | ||
پسر رضیالدین، میرزا ابراهیم ادهم | پسر رضیالدین، [[ادهم، میرزا ابراهیم|میرزا ابراهیم ادهم]] ـ که او نیز دستی در شعر داشت ـ در عهد شاهجهان (سل ۱۰۳۷- ۱۰۶۸ ق /۱۶۲۸- ۱۶۵۸ م) به هند رفت و بااینکه به کمک داوود تقرب خان، نزد شاه تقرب یافت، بهسبب ارتکاب اعمال ناشایست به زندان افتاد. وی در ۱۰۶۰ ق / ۱۶۵۰ م در هندوستان جان سپرد. | ||
==آثار== | ==آثار== | ||
1- دیوان، | 1-دیوان، | ||
از رضیالدین آرتیمانی دیوان شعری بر جای مانده که مشتمل بر قصیده، غزل، قطعه، ترجیعبند، رباعی و برخی غزلهای ناتمام وی است؛ | از رضیالدین آرتیمانی دیوان شعری بر جای مانده که مشتمل بر قصیده، غزل، قطعه، ترجیعبند، رباعی و برخی غزلهای ناتمام وی است؛ | ||
| خط ۹۹: | خط ۹۶: | ||
3- ساقینامهای بیعنوان، | 3- ساقینامهای بیعنوان، | ||
این ساقینامه که در مدح شاه عباس صفوی سروده شده است، بااینکه بیش از ۱۷۵ بیت ندارد، در مقایسه با دیگر ساقینامههای عصرش، کوتاهتر، زیباتر و بیتکلفتر است. آغاز و انتهای این اثر، موشح به نام حضرت علی (ع) است. | این ساقینامه که در مدح شاه عباس صفوی سروده شده است، بااینکه بیش از ۱۷۵ بیت ندارد، در مقایسه با دیگر ساقینامههای عصرش، کوتاهتر، زیباتر و بیتکلفتر است. آغاز و انتهای این اثر، موشح به نام حضرت علی(ع) است. | ||
دیوان رضیالدین و «ساقینامۀ» وی که نسخههای گوناگونی در کتابخانههای سراسر جهان دارد، نخستینبار توسط محمدعلی امامی در ۱۳۴۶ ش همراه با مقدمهای کوتاه منتشر شد. این دیوان در ۱۳۷۲ ش نیز به کوشش انتشارات دارالفکر، و بار دیگر در ۱۳۷۳ ش به کوشش احمد کرمی در تهران به چاپ رسیده | دیوان رضیالدین و «ساقینامۀ» وی که نسخههای گوناگونی در کتابخانههای سراسر جهان دارد، نخستینبار توسط محمدعلی امامی در ۱۳۴۶ ش همراه با مقدمهای کوتاه منتشر شد. این دیوان در ۱۳۷۲ ش نیز به کوشش انتشارات دارالفکر، و بار دیگر در ۱۳۷۳ ش به کوشش احمد کرمی در تهران به چاپ رسیده است<ref>رفوگران، مروارید، دائرهالمعارف بزرگ اسلامی</ref>. | ||
| | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
| خط ۱۰۸: | خط ۱۰۵: | ||
==منابع مقاله== | ==منابع مقاله== | ||
[https://www.cgie.org.ir/fa/article/266785 رفوگران، مروارید، دائرهالمعارف بزرگ اسلامی زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی.] | |||
https://www.cgie.org.ir/fa/article/266785 | |||
==وابستهها== | ==وابستهها== | ||
| خط ۱۱۸: | خط ۱۱۲: | ||
[[دیوان رضیالدین آرتیمانی]] | [[دیوان رضیالدین آرتیمانی]] | ||
[[رده:زندگینامه]] | [[رده:زندگینامه]] | ||