ابن یزیدی، ابراهیم بن یحیی: تفاوت میان نسخه‌ها

ابراهیم بن ابی محمد یحیی بن المبارک بن المغیرة العدوی الیزیدی، کنیه‌اش ابواسحاق، در بصره زاده شد. پدرش ابو محمد یحیی بن المبارک از نامداران علمای بغداد و از معلمان خلیفه مأمون بود <ref>ر.ک: ابن یزیدی، ابراهیم بن یحیی، 8</ref>. خاندان او بنابر روایات، مولی زنی از بنی عدی بن عبد شمس بن زید مناة بن تمیم بود و نسبت «الیزیدی» به سبب اتصال و مصاحبت پدرش با یزید بن منصور الحميری، خال خلیفه مهدی، به او اطلاق شد <ref>ر.ک: ابن یزیدی، ابراهیم بن یحیی، 9</ref>. به گزارش منابع، برادران او محمد، اسماعیل، اسحاق و عبدالله و نیز یعقوب (بر پایهٔ گزارش ابن ندیم) در علوم عربی و شعر آوازه داشتند <ref>ر.ک: ابن یزیدی، ابراهیم بن یحیی، 9–10</ref>.

وی ادبیات و لغت را نزد پدرش ابو محمد، سپس نزد ابو سعید اصمعی و ابو زید انصاری فراگرفت<ref>ر.ک: یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، 160–163</ref><ref>ر.ک: ابن یزیدی، ابراهیم بن یحیی، 8–10</ref> و از مجالس ابو عمرو بن العلاء نیز به‌واسطهٔ پدر بهره برد <ref>ر.ک: ابن یزیدی، ابراهیم بن یحیی، 10</ref>. او از نوجوانی به تألیف اثر بزرگش «ما اتفق لفظه و اختلف معناه» پرداخت؛ به تصریح منابع، نگارش آن را از هفده‌سالگی آغاز کرد و تا شصت‌سالگی پی گرفت <ref>ر.ک: یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، 160–161</ref>. حضورش در دربار مأمون و رفت‌وآمد با ادبا و ندیمان در شکل‌گیری سبک نوشتاری‌اش مؤثر بود <ref>ر.ک: یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، 161–162</ref>.

یزیدی از ادیبان نامدار بصره بود که به بغداد کوچید و در دربار عباسی، به‌ویژه در عهد مأمون، حضور می‌یافت. او به ظرافت‌های لغوی، قرائات و شواهد شعری در تبیین مفردات توجه ویژه داشت. گفته‌اند نسخهٔ «ما اتفق لفظه و اختلف معناه» نزدیک به هفتصد ورق بوده و عبیدالله بن محمد بن ابی محمد (برادرزاده‌اش) آن را از او روایت کرده است <ref>ر.ک: یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، 160–161</ref>. از دیگر آثار منسوب به او «النقط و الشكل»، «المقصور و الممدود»، «مصادر القرآن» (تا سورهٔ حدید) و «بناء الکعبة و أخبارها» است <ref>ر.ک: یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، 161</ref><ref>ر.ک: ابن یزیدی، ابراهیم بن یحیی، 10</ref>. در منابع ادبی حکایاتی از مجالست او با مأمون، یحیی بن أکثم و عریب مغنیه نقل شده است <ref>ر.ک: یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، 161–163</ref>.

بر پایهٔ گزارش ابن جوزی که یاقوت حموی نقل کرده، یزیدی در سال 225ق درگذشت. جزئیات محل وفات و مدفن او روشن نیست <ref>ر.ک: یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، 160</ref>.

# ما اتفق لفظه و اختلف معناه <ref>ر.ک: یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، 160–161</ref><ref>ر.ک: ابن یزیدی، ابراهیم بن یحیی، 8–10</ref>

# المقصور و الممدود <ref>ر.ک: یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، 161</ref>

# مصادر القرآن (ناقص تا سورهٔ حدید) <ref>ر.ک: یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، 161</ref>

# بناء الکعبة و أخبارها <ref>ر.ک: یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، 161</ref>