پرش به محتوا

مستوفی، عبدالله: تفاوت میان نسخه‌ها

۳٬۴۵۲ بایت اضافه‌شده ،  ‏۳ اکتبر ۲۰۲۴
جز (A-esmaili@noornet.net صفحهٔ مستوفی، عبد الله را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به مستوفی، عبدالله منتقل کرد)
 
(۲۸ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
<div class='wikiInfo'>
<div class="wikiInfo">
[[پرونده:NUR03855.jpg|بندانگشتی|مستوفی، عبد الله]]
[[پرونده:NUR03855.jpg|بندانگشتی|مستوفی، عبدالله]]
{| class="wikitable aboutAuthorTable" style="text-align:Right" |+ |
{| class="wikitable aboutAuthorTable" style="text-align:Right" |+ |
|-
|-
! نام!! data-type='authorName'|مستوفی، عبد الله
! نام!! data-type="authorName" |مستوفی، عبدالله
|-
|-
|نام های دیگر  
|نام‌های دیگر  
|data-type='authorOtherNames'|  
| data-type="authorOtherNames" |  
|-
|-
|نام پدر  
|نام پدر  
|data-type='authorfatherName'|
| data-type="authorfatherName" |میرزا نصرالله گركانى
|-
|-
|متولد  
|متولد  
|data-type='authorbirthDate'|1255 هـ.ش
| data-type="authorbirthDate" |1294ق برابر با 1255ش
|-
|-
|محل تولد
|محل تولد
|data-type='authorBirthPlace'|
| data-type="authorBirthPlace" |محله سرچشمه تهران
|-
|-
|رحلت  
|رحلت  
|data-type='authorDeathDate'|1329 هـ.ش
| data-type="authorDeathDate" |24 آذر 1329ش
|-
|-
|اساتید
|اساتید
|data-type='authorTeachers'|
| data-type="authorTeachers" |
|-
|-
|برخی آثار
|برخی آثار
|data-type='authorWritings'|
| data-type="authorWritings" |[[شرح زندگانی من یا تاریخ اجتماعی و اداری دوره قاجاریه]]
|-class='articleCode'
|- class="articleCode"
|کد مولف
|کد مؤلف
|data-type='authorCode'|3855
| data-type="authorCode" |AUTHORCODE03855AUTHORCODE
|}
|}
</div>
</div>
{{کاربردهای دیگر|مستوفی (ابهام زدایی)}}


'''عبدالله مستوفى''' (۱۲۵۵ - ۱۳۲۹ش)، رجل سیاسی اداریِ اواخر عهد قاجار و پهلوی، نویسنده کتاب [[شرح زندگانی من یا تاریخ اجتماعی و اداری دوره قاجاریه|شرح زندگانى من]]


«عبدالله مستوفى» نويسنده كتاب (شرح زندگانى من) در سال 1294ق1255/ش در محله سرچشمه تهران متولد شد و در خانواده‌اى متدين و برجسته تربيت يافت. او جزء نخستين فارغ التحصيلان مدرسه سياسى بود كه به ابتكار ميرزا حسن خان مشيرالدوله (بعدها پيرنيا) تاسيس شده بود. مستوفى در آن‌جا زبان فرانسه را فراگرفت و با على اكبر دهخدا آشنا شد. اين ارتباط، به رغم پنج سال و نيم دورى از ايران، به سبب كار در سفارت ايران در پترزبورگ روسيه، هم‌چنان برقرار ماند. گرچه عمده سال‌هاى زندگى مستوفى با رجال دولتى و در فراز و نشيب امور مملكت و تجربه كارى‌هاى مختلف سپرى شد، اما او از روزگار جوانى به نويسندگى رغبت تمام داشت.
== ولادت ==
در سال 1294ق برابر با 1255ش در محله سرچشمه تهران متولد شد و در خانواده‌اى متدین و برجسته تربیت یافت.  او فرزند حاج ­میرزا نصرالله گركانى بود و به یكی از خانواده‌های دیوان­سالار قاجار تعلق داشت. 


برخى آثار علمى وى عبارت‌اند از: ترجمه «انقلاب فرانسه كبير»، «ابطال الباطل»، «محاكمه انسان و حيوان»، «چهل ساعت محاكمه»، اما مهم‌ترين اثر وى كه در سه جلد و در طول پنج سال، نگاشته شده است، يكى از زيباترين و مانده‌گارترين نمونه‌هاى حسب‌حال‌نويسى در ادب فارسى به‌شمار مى‌آيد. اين كتاب، تصوير زندگى روزانه مردم در صد سال پيش مى‌باشد كه به زبان ساده و روان نگاشته شده است. وسعت دامنه اطلاعات و نكته‌يابى نويسنده و نيز دقت او در مشاهده، بر ارزش كارش افزوده است. وى در 24 آذر 1329ش در هفتاد و چهار سالگى در گذشت.
== تحصیلات ==
تحصیلات مقدماتى را مطابق عرف زمان انجام داد. آن­گاه ادبیات فارسى، عربى، فقه، اصول و معانى و بیان را تحصیل كرد. در 1310ق. طبق سنت فامیلى، منصب استیفا گرفت، ولى عملاً كارى انجام نمیداد و به تعلیم حسن خط و رسائل می‌‏پرداخت.


وى، استاندار آذربايجان (قبل از تقسيم به شرقى و غربى) و سياستمرد دوران قاجارى و پهلوى بود.
وی جزء نخستین فارغ التحصیلان مدرسه سیاسى بود که به ابتکار [[پیرنیا، حسن|میرزا حسن خان مشیرالدوله]] (بعدها [[پیرنیا، حسن|پیرنیا]]) تاسیس شده بود. مستوفى در آن‌جا زبان فرانسه را فراگرفت و با [[دهخدا، علی‌اکبر|على‌اکبر دهخدا]] آشنا شد. این ارتباط، به رغم پنج سال و نیم دورى از ایران، به سبب کار در سفارت ایران در پترزبورگ روسیه، هم‌چنان برقرار ماند. گرچه عمده سال‌هاى زندگى مستوفى با رجال دولتى و در فراز و نشیب امور مملکت و تجربه کارى‌هاى مختلف سپرى شد، اما او از روزگار جوانى به نویسندگى رغبت تمام داشت.


== زندگى سياسى ==
در 1317ق به استخدام وزارت امور خارجه درآمد. اولین مأموریت وى، اتاشگى سفارت ایران در پترزبورگ بود و پس از چندى نایب سوم سفارت شد. در 1325ق جزو هیئتى بود كه سلطنت محمدعلى شاه را به دربار فرانسه و انگلیس اعلام كرد. پس از آن، به تهران انتقال یافت و به معاونت اداره­ ی روس در وزارت­ خارجه منصوب گردید. پس از استبداد صغیر، به وزارت مالیه رفت و رئیس دفتر آن وزارت خانه شد.


 وقتى [[مورگان شوستر]] امریكائى به ایران آمد و خزانه‏ دار كل شد، میرزا عبدالله‌ خان، مترجم و رئیس دفتر او بود. چندى هم ریاست اداره­ ی مالیات مستقیم را در خزانه ‏دارى عهده ‏دار بود. در جنگ بین‏ المللى اول كه ایران در قحطى قرار داشت- در چند نوبت به ریاست ارزاق تهران برگزیده شد. در كابینه­‌ی دوم وثوق‏ الدوله -كه قرارداد 1919 را منعقد و منتشر كرد- وى از مخالفان قرارداد بود و لایحه‏‌اى تحت عنوان ابطال باطل نوشت و آن را انتشار داد. وثوق‏ الدوله در دوران وزارت مالیه­‌ی خود، دست این خانواده را از كارهاى مالى كوتاه كرد و مشاغل مهم را به خانواده­ ی خود سپرده بود. پس از كودتای 1299، رئیس اداره­‌ی تشخیص عایدات شد و بعد به ریاست دیوان محاكمات مالیه منصوب گردید. چند سالى هم در مدرسه­‌ی علوم سیاسى تدریس مى‌‏‌كرد. در 1306ش داور او را به عدلیه برد و ریاست محكمه­‌ی تجارت را به او داد. بعد به ترتیب ریاست عدلیه‌­ی فارس، خوزستان، كرمان، اصفهان و آذربایجان را به او سپردند. در 1313ش از طرف صدرالاشراف وزیر عدلیه، مدیر كل ثبت اسناد و املاك شد. در 1316ش به استاندارى آذربایجان غربى و در 1318 به استاندارى آذربایجان شرقى منصوب گردید و در 1319 به تهران احضار گردید. در بازگشت به تهران به ریاست اداره کل ثبت اسناد و املاک منصوب شد.


وى در دوران صدراعظمى عين‌الدوله، رئيس نان تهران بود و در اثر بلواى نان، ناچار به استعفا شد. در دوران رضاشاه به استاندارى آذربايجان رسيد و مدتى با سرلشكر محمد شاه‌بختى، كه فرمانده لشكر آذربايجان بود، درگيرى داشت كه منجر به احظار هردو آنان گرديد.
==وفات==


در بازگشت به تهران، به رياست اداره كل ثبت اسناد و املاك منصوب شد. او مولف اثر سه جلدى شرح زندگانى من (انتشارات زوار تهران) است.
وى در جمعه 24 آذر 1329ش در هفتاد و چهار سالگى در تهران در گذشت و در آرامگاه خانوادگی در صحن حضرت عبدالعظیم حسنی دفن گردید.
==آثار==
او مؤلف اثر سه جلدى شرح زندگانى من (انتشارات زوار تهران) است.


== منابع ==
این اثر سه جلدی، از مهم‌ترین اثر وى می‌باشد، که در طول پنج سال، نگاشته شده است، یکى از زیباترین و مانده‌گارترین نمونه‌هاى حسب‌حال‌نویسى در ادب فارسى به‌شمار مى‌آید. این کتاب، تصویر زندگى روزانه مردم در صد سال پیش مى‌باشد که به زبان ساده و روان نگاشته شده است. وسعت دامنه اطلاعات و نکته‌یابى نویسنده و نیز دقت او در مشاهده، بر ارزش کارش افزوده است.


===برخى آثار علمى وى عبارتند از===


سايت راسخون.
# ترجمه «انقلاب فرانسه کبیر»،
# ابطال الباطل،
# محاکمه انسان و حیوان،
# چهل ساعت محاکمه.


== منابع مقاله ==


== وابسته‌ها ==
[https://www.nlai.ir/detail-page/-/asset_publisher/1XAU1TD4jK8G/content/--4886 سازمان اسناد کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران]
[[ شرح زندگانی من، یا، تاریخ اجتماعی و اداری دوره قاجاریه]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
 
 
==وابسته‌ها==
{{وابسته‌ها}}
 
[[شرح زندگانی من یا تاریخ اجتماعی و اداری دوره قاجاریه]]  
 
[[محاکمه انسان و حیوان از رسائل اخوان الصفا]]


[[رده:زندگی‌نامه]]
[[رده:زندگی‌نامه]]
[[رده:مرداد(1400)]]