۱۶۱٬۱۱۹
ویرایش
تاریخ تشیع در ایران (ابوالقاسم شاکر) (نمایش مبدأ)
نسخهٔ ۴ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۱:۱۷
، ۴ سپتامبر ۲۰۲۴جایگزینی متن - 'شیعه (ابهام زدایی)' به 'شیعه (ابهامزدایی)'
جز (جایگزینی متن - '</ref>.' به '</ref>') |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) جز (جایگزینی متن - 'شیعه (ابهام زدایی)' به 'شیعه (ابهامزدایی)') |
||
| (۳۰ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات کتاب | |||
| تصویر =NUR12773J1.jpg | |||
| عنوان =تاریخ تشیع در ایران (ابوالقاسم شاکر) | |||
| عنوانهای دیگر = | |||
| پدیدآوران = | |||
[[شاکر، ابوالقاسم]] (نویسنده) | |||
| | |||
| | |||
| زبان = فارسی | |||
|زبان | | کد کنگره =BP 239 /ت2* | ||
| موضوع = | |||
شيعه - تاريخ | |||
|کد کنگره | | ناشر = | ||
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نمايندگي ولی فقیه، اداره آموزشهای عقیدتی سیاسی | |||
| مکان نشر = ایران - تهران | |||
|موضوع | | سال نشر =مجلد1 | ||
|ناشر | |||
| | | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE12773AUTOMATIONCODE | ||
| | | چاپ =1 | ||
| | | تعداد جلد =1 | ||
| | | کتابخانۀ دیجیتال نور =12773 | ||
| | | کتابخوان همراه نور =12773 | ||
| | | کد پدیدآور = | ||
| | | پس از = | ||
| پیش از = | |||
| | }} | ||
| | {{کاربردهای دیگر| تاریخ تشیع (ابهامزدایی)}} | ||
|} | {{کاربردهای دیگر| تاریخ تشیع در ایران (ابهامزدایی)}} | ||
{{کاربردهای دیگر| شیعه (ابهامزدایی)}} | |||
'''تاریخ تشیع در ایران''' اثر ابوالقاسم شاکر، پژوهشی است پیرامون تاریخ مذهب شیعه اثناعشری در ایران که به زبان فارسی و در دوران معاصر نوشته شده است. | '''تاریخ تشیع در ایران''' اثر ابوالقاسم شاکر، پژوهشی است پیرامون تاریخ مذهب شیعه اثناعشری در ایران که به زبان فارسی و در دوران معاصر نوشته شده است. | ||
| خط ۵۴: | خط ۴۳: | ||
در درس اول، به مباحث کلی اختصاص یافته و در آن، ضمن بررسی معنای لغوی و اصطلاحی شیعه و تشیع و انشعابات شیعه، به بحث پیرامون اصول اعتقادی و سیاسی شیعه پرداخته شده است.<ref>متن کتاب، ص14-26</ref> | در درس اول، به مباحث کلی اختصاص یافته و در آن، ضمن بررسی معنای لغوی و اصطلاحی شیعه و تشیع و انشعابات شیعه، به بحث پیرامون اصول اعتقادی و سیاسی شیعه پرداخته شده است.<ref>متن کتاب، ص14-26</ref> | ||
پیرامون انشعابات شیعه، به این مطلب اشاره شده است که مذهب شیعه تا زمان امام حسین(ع)، هیچگونه انشعابی نپذیرفت، ولی پس از شهادت آن حضرت(ع)، اکثریت شیعه به امامت امام سجاد(ع) قائل شدند و اقلیتی معروف به کیسانیه، محمد بن حنفیه را امام و مهدی موعود دانستند که در کوه رضوی غایب شده و روزی ظاهر خواهد شد. پس از امام سجاد(ع)، انشعابات دیگری نیز در شیعه صورت گرفت که از اغلب آنها جز نامی در کتابها نمانده است. امروزه تنها سه گروه از آنها در جهان باقی مانده که | پیرامون انشعابات شیعه، به این مطلب اشاره شده است که مذهب شیعه تا زمان امام حسین(ع)، هیچگونه انشعابی نپذیرفت، ولی پس از شهادت آن حضرت(ع)، اکثریت شیعه به امامت امام سجاد(ع) قائل شدند و اقلیتی معروف به کیسانیه، محمد بن حنفیه را امام و مهدی موعود دانستند که در کوه رضوی غایب شده و روزی ظاهر خواهد شد. پس از امام سجاد(ع)، انشعابات دیگری نیز در شیعه صورت گرفت که از اغلب آنها جز نامی در کتابها نمانده است. امروزه تنها سه گروه از آنها در جهان باقی مانده که عبارتند از: زیدیه، اسماعیلیه و امامیه اثناعشری.<ref>همان، 15-16</ref> | ||
در درس دوم، به بحث پیرامون منشأ پیدایش تشیع پرداخته شده است. برخی نویسندگان متعصب یا ناآگاه، بدون توجه به این نکته که برای پی بردن به اصالت و حقیقت هر چیز، باید به زمان و علل ظهور آن توجه نمود، کوشیدهاند تشیع را مانند سایر فرقهها، گروهی نوظهور یا حزبی سیاسی قلمداد کنند که در اثر تحولات و دگرگونیهای تاریخی، سیاسی و یا اجتماعی پدید آمده است و میخواهند با اتهاماتی واهی، آن را از پیکر اسلام جدا سازند. از اینرو، دیدگاهها و نظریات گوناگونی درباره منشأ و تاریخ پیدایی تشیع ابراز کردهاند که به نظر نویسنده، این اختلاف دیدگاهها، خود بهترین دلیل بر ابطال دیدگاههای مغرضین و ناآگاهان و اثبات دیدگاه حق و مستند شیعه است که دوران و منشأ پیدایی شیعه را به عصر نبوت باز میگرداند. وی در این درس، با اشاره به نه دیدگاه در اینباره، دیدگاههای غیرمنصفانه را رد و نظر مطابق با واقع را انتخاب نموده است.<ref>همان، ص28</ref> | در درس دوم، به بحث پیرامون منشأ پیدایش تشیع پرداخته شده است. برخی نویسندگان متعصب یا ناآگاه، بدون توجه به این نکته که برای پی بردن به اصالت و حقیقت هر چیز، باید به زمان و علل ظهور آن توجه نمود، کوشیدهاند تشیع را مانند سایر فرقهها، گروهی نوظهور یا حزبی سیاسی قلمداد کنند که در اثر تحولات و دگرگونیهای تاریخی، سیاسی و یا اجتماعی پدید آمده است و میخواهند با اتهاماتی واهی، آن را از پیکر اسلام جدا سازند. از اینرو، دیدگاهها و نظریات گوناگونی درباره منشأ و تاریخ پیدایی تشیع ابراز کردهاند که به نظر نویسنده، این اختلاف دیدگاهها، خود بهترین دلیل بر ابطال دیدگاههای مغرضین و ناآگاهان و اثبات دیدگاه حق و مستند شیعه است که دوران و منشأ پیدایی شیعه را به عصر نبوت باز میگرداند. وی در این درس، با اشاره به نه دیدگاه در اینباره، دیدگاههای غیرمنصفانه را رد و نظر مطابق با واقع را انتخاب نموده است.<ref>همان، ص28</ref> | ||
| خط ۶۴: | خط ۵۳: | ||
در درس چهارم، به بررسی نقش سلمان فارسی در تشیع ایرانیان پرداخته شده است. وی نخستین ایرانی است که پس از جستجوی دامنهدار و رنجهای فراوان، گمشده خویش را پیدا کرد. او از چشمه زلال اسلام ناب محمدی سیراب گردید و گوی سبقت را در دینداری و تقوا از همکیشان خویش ربود. به اعتقاد نویسنده، سلمان فارسی نهتنها از ایرانیان پیشگام به اسلام، بلکه وی از پیشگامان تشیع و از اعضای اصلی هسته مرکزی تشیع بود.<ref>همان، ص52</ref> | در درس چهارم، به بررسی نقش سلمان فارسی در تشیع ایرانیان پرداخته شده است. وی نخستین ایرانی است که پس از جستجوی دامنهدار و رنجهای فراوان، گمشده خویش را پیدا کرد. او از چشمه زلال اسلام ناب محمدی سیراب گردید و گوی سبقت را در دینداری و تقوا از همکیشان خویش ربود. به اعتقاد نویسنده، سلمان فارسی نهتنها از ایرانیان پیشگام به اسلام، بلکه وی از پیشگامان تشیع و از اعضای اصلی هسته مرکزی تشیع بود.<ref>همان، ص52</ref> | ||
نویسنده در درس پنجم، موالی و عوامل گرایش آنها به تشیع را بررسی کرده است. ازجمله مهمترین ای عوامل، میتوان به عدالت [[امام على(ع)|حضرت علی(ع)]] | نویسنده در درس پنجم، موالی و عوامل گرایش آنها به تشیع را بررسی کرده است. ازجمله مهمترین ای عوامل، میتوان به عدالت [[امام على(ع)|حضرت علی(ع)]] اشاره نمود. موالی و توده مردم ایران که از ستم و اجحاف و حقکشی ساسانیان به ستوه آمده بودند و از جهنم طبقاتی و تبعیض رنج میبردند، گمشده خود را در اسلام یافته، آن را با آغوش باز پذیرفتند. ایرانیان که چند صباحی زیر لوای اسلام و در سایه فرحبخش حکومت اسلامی میخواست بیارامد و رنجهای گذشته خود را فراموش کند، بار دیگر خود را در جهنم و شکاف طبقاتی اموی یافت. ایرانیان حکومت اسلامی را در دو چهره کاملاً متفاوت دیده بودند: حکومت تبعیضآمیز و غرق فساد بنیامیه و سپس بنیعباس و دیگر حکومت عدالتگستری علی(ع) که در پاسخ به تقاضای چند درهم اضافه برادرش عقیل از بیتالمال، آهن تفتیده بر کف دستش مینهد و میخواهد به جرم عاریه یک شبه گلوبندی از بیتالمال، دست دخترش را قطع کند و فرماندارش را به دلیل شرکت در یک مهمانی اشرافی که گروهی گرسنه بر آستان آن در ایستاده بودند، بهشدت توبیخ میکند. ایرانیان الگوی خود را در چنین حاکی یافت و او را خلیفه بهحق مسلمانان دانست و از مدعیان دروغین بیزاری جست.<ref>ر.ک: همان، ص67-68</ref> | ||
در درس ششم و هفتم از گسترش تشیع در مناطق مرکزی ایران سخن به میان آمده است. نویسنده شهر قم را نخستین شهر شیعی در حوزه مرکزی ایران دانسته است زیرا معتقد است پیشینه تشیع در آن، به قرن اول هجری باز میگردد. به باور وی، درحالیکه ایران آن دوران هنوز گرفتار کشمکش پذیرش اسلام و یا باقی ماندن بر کیش اجدادی خود بود، با سکونت اعراب شیعه در قم، این شهر مشی مذهب خود را هم انتخاب کرد.<ref>ر.ک: همان، ص72</ref> | در درس ششم و هفتم از گسترش تشیع در مناطق مرکزی ایران سخن به میان آمده است. نویسنده شهر قم را نخستین شهر شیعی در حوزه مرکزی ایران دانسته است زیرا معتقد است پیشینه تشیع در آن، به قرن اول هجری باز میگردد. به باور وی، درحالیکه ایران آن دوران هنوز گرفتار کشمکش پذیرش اسلام و یا باقی ماندن بر کیش اجدادی خود بود، با سکونت اعراب شیعه در قم، این شهر مشی مذهب خود را هم انتخاب کرد.<ref>ر.ک: همان، ص72</ref> | ||
| خط ۷۲: | خط ۶۱: | ||
ری دومین پایگاه تشیع در ایران شناخته شده که ازجمله علل و عوامل گرایش مردم آن به تشیع، میتوان به موقعیت جغرافیای ری؛ وجود وکیل یکی از نواب امام زمان(عج) در این شهر؛ حضور چشمگیر شخصیتهای علمی و سیاسی سادات و بزرگان شیعه در این شهر؛ ظهور دولت شیعیمذهب آلبویه در قرن چهارم و پنجم هجری اشاره کرد.<ref>ر.ک: همان، ص80-82</ref> | ری دومین پایگاه تشیع در ایران شناخته شده که ازجمله علل و عوامل گرایش مردم آن به تشیع، میتوان به موقعیت جغرافیای ری؛ وجود وکیل یکی از نواب امام زمان(عج) در این شهر؛ حضور چشمگیر شخصیتهای علمی و سیاسی سادات و بزرگان شیعه در این شهر؛ ظهور دولت شیعیمذهب آلبویه در قرن چهارم و پنجم هجری اشاره کرد.<ref>ر.ک: همان، ص80-82</ref> | ||
در درس هشتم، به بحث پیرامون رابطه هجرت [[امام رضا(ع)]] | در درس هشتم، به بحث پیرامون رابطه هجرت [[امام رضا(ع)]] به ایران با گسترش تشیع در آنجا، پرداخته شده است. به اعتقاد نویسنده، [[امام رضا(ع)]] تدابیر و اقداماتی در پیش گرفت که با اجرای آنها، هوش از سر مأمون سیاستمدار ربود. اقداماتی که موجب یک انقلاب فرهنگی و سیاسی عمیق و وسیع به نفع شیعیان گردید که پس از نهضت علمی [[امام جعفر صادق(ع)|امام صادق(ع)]] در تاریخ تشیع نظیر ندارد.<ref>همان، ص87-94</ref> | ||
درس نهم، در مورد علویان و فتح طبرستان است. در آغاز دوره خلفای اسلامی، طبرستان از لحاظ سیاسی اهمیت چندانی نداشت؛ زیرا طبرستان آخرین منطقه ایران بود که به تصرف اعراب درآمد و فرمانروایان محلی آنجا، حتی پس از فتوحات مستقل بودند و سالیانه به خلفا خراج میپرداختند یا اینکه از طرف خلفا، همان مناطق تحت تصرف، در اختیار آنان قرا میگرفت. با نفوذ مسلمانان عرب در طبرستان و آشنایی مردم آنجا با اسلام، علویان که از جور حاکمان ظالم به دنبال پناهگاه امن بودند، به این دیار آمدند و چون علویان مخالف دستگاه خلافت بودند، مردم طبرستان که داعیه استقلال داشتند، از اینجهت با آنان همعقیده بودند. علویان با کمک خاندانهای محلی و با همیاری مردم، توانستند حکومت خود را تشکیل دهند.<ref>همان، ص99-100</ref> | درس نهم، در مورد علویان و فتح طبرستان است. در آغاز دوره خلفای اسلامی، طبرستان از لحاظ سیاسی اهمیت چندانی نداشت؛ زیرا طبرستان آخرین منطقه ایران بود که به تصرف اعراب درآمد و فرمانروایان محلی آنجا، حتی پس از فتوحات مستقل بودند و سالیانه به خلفا خراج میپرداختند یا اینکه از طرف خلفا، همان مناطق تحت تصرف، در اختیار آنان قرا میگرفت. با نفوذ مسلمانان عرب در طبرستان و آشنایی مردم آنجا با اسلام، علویان که از جور حاکمان ظالم به دنبال پناهگاه امن بودند، به این دیار آمدند و چون علویان مخالف دستگاه خلافت بودند، مردم طبرستان که داعیه استقلال داشتند، از اینجهت با آنان همعقیده بودند. علویان با کمک خاندانهای محلی و با همیاری مردم، توانستند حکومت خود را تشکیل دهند.<ref>همان، ص99-100</ref> | ||
| خط ۹۲: | خط ۸۱: | ||
در پاورقیها، علاوه بر ذکر منابع.<ref>ر.ک: پاورقی، ص77</ref>، به توضیح برخی از مطالب متن پرداخته شده است.<ref>ر.ک: همان، ص80</ref> | در پاورقیها، علاوه بر ذکر منابع.<ref>ر.ک: پاورقی، ص77</ref>، به توضیح برخی از مطالب متن پرداخته شده است.<ref>ر.ک: همان، ص80</ref> | ||
==پانویس == | ==پانویس== | ||
<references /> | <references/> | ||
==منابع== | ==منابع مقاله== | ||
مقدمه و متن کتاب. | مقدمه و متن کتاب. | ||
== وابستهها == | ==وابستهها== | ||
{{وابستهها}} | |||
[[تاریخ تشیع در آذربایجان]] | |||
[[رده:کتابشناسی]] | [[رده:کتابشناسی]] | ||