نحو توحيد الفكر التربوي في العالم الإسلامي: تفاوت میان نسخه‌ها

در مقدمه، با مسائل مختلفی از جمله بی سوادی بسیاری از مسلمانان، بی اعتنایی مدارس جدید نسبت به فضایل اخلاقی و دینی و در نتیجه مسخ شخصیت ملی و اسلامی و... پرداخته است<ref>ر.ک: مقدمه، ص4</ref>.

الف)- جامعه اسلامی عربی و تمدن غربی: در این بخش، نخست به تعریف ماهیت و طبیعت جامعه اسلامی عربی و تمدن غربی پرداخته شده و سپس همکاری و ارتباط میان آن دو، بررسی گردیده و سپس نظر نویسنده در مورد آینده فرهنگی و مدنی جامعه اسلامی عربی، بیان شده است<ref>ر.ک: متن کتاب، ص11-28</ref>.

#آزادی در اعتقادات دینی و فلسفی و...<ref>ر.ک: همان، ص18-19</ref>.

ب)- عناصر قدرت در دین اسلام که عبارتند از: عنصر توحید و اتحاد؛ استعداد و جهاد؛ نظام شورا در نظام حکومتی و در زندگی؛ انفاق در راه خدا؛ اخلاق؛ طلب علم و تشویق و برانگیختن بر انجام اعمال صالح و قدردانی از تلاش عاملین به آن<ref>ر.ک: همان، ص29-45</ref>.

- دین عمل بودن اسلام و عدم اکتفا به ارائه قواعد نظریه کلی صرف<ref>ر.ک: همان، 64-66</ref>.

- اهداف تربیت در قرآن کریم (که عبارتند از: آگاه کردن انسان به جایگاهش در آفرینش و مسئولیت فردی وی در زندگی دنیوی؛ آگاه کردن انسان به پیوندها و مسئولیت‌های اجتماعی اش؛ آگاه کردن انسان به طبیعت و آفریدگار آن و تشویق به عبادت او)<ref>ر.ک: همان، ص69</ref>.

- محتویات تربیت قرآنی<ref>ر.ک: همان، ص82-96</ref>.

- طبیعت و ماهیت انسان در قرآن (که از جمله مباحث آن عبارتند از: حمایت از حقوق کودکان؛ فطرت و مواهب آن؛ نقاط ضعف انسان؛ تفاوت‌های فردی؛ چگونگی آموزش و پروژش برحسب تفاوت‌های فردی)<ref>ر.ک: همان، ص97-103</ref>.

- اسالیب و طرق تربیت در قرآن که یادگیری با عمل؛ یادآوری، امر به معروف و توصیه به یکدیگر؛ روش داستانی؛ اثر الگوگزینی و دوستی؛ درس‌ها و تجربه‌های تاریخی و... از جمله آن‌ها می‌باشد<ref>ر.ک: همان، ص104-119</ref>.

باب سوم، به مباحث مربوط به تجدید بنای اخلاقی در جامعه اسلامی، اختصاص یافته است. از جمله مباحث مطرح شده در این باب، عبارتند از: ماهیت اخلاق؛ مصادر ارزش‌های اخلاقی؛ واقعیت اخلاقی ما؛ ویژگی‌های جامعه جدید؛ نوسازی اخلاقی برای جامعه مدرن و ابزارها و روش‌های نوسازی اخلاقی<ref>ر.ک: همان، ص140-160</ref>.

نویسنده در باب چهارم، رابطه میان اسلام و مطالبات عصر جدید را در چهار قسمت مذاهب انسانی و اسلام؛ مبدأ دموکراسی و اسلام؛ زبان عربی و اهمیت قومی و دینی آن و جهان اسلام، بررسی نموده است<ref>ر.ک: همان، ص163-231</ref>.

در آخرین باب، در چهار بخش، به بحث پیرامون آینده تربیتی پرداخته شده و تأثیر تربیت غربی در جهان اسلام، نقش دانشگاه در جامعه مدرن، تربیت و قانون و نقش تربیت در ترقی انسان، بررسی گردیده است<ref>ر.ک: همان، ص235-313</ref>.