تقويم البلدان (گزیده ترجمه بیرجندی)
تقویم البلدان تألیف ابوالفداء ایوبی (متوفی 732ق)، ترجمه عبدالعلی بیرجندی (متوفی 934ق)، تصحیح میرهاشم محدث و یوسف بیگ باباپور؛ این کتاب از مهمترین آثار جغرافیایی دوره اسلامی است که با روشی نوین و نظام جدولبندی به بررسی دقیق مناطق جغرافیایی جهان اسلام میپردازد. ابوالفداء در این اثر اطلاعات جامعی درباره شهرها، اقلیمها و ویژگیهای طبیعی سرزمینهای مختلف ارائه داده است.
| تقویم البلدان | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | ابوالفداء، اسماعیل بن علی (نویسنده)
بیرجندی، عبدالعلی بن محمد (مترجم) محدث، میرهاشم (مصحح) بیگ باباپور، یوسف (مصحح) |
| عنوانهای دیگر | تقویم البلدان. فارسی. برگزیده |
| ناشر | سفیر اردهال |
| مکان نشر | تهران |
| سال نشر | 1392ش. |
| چاپ | چاپ اول |
| شابک | 978-600-220-170-6 |
| موضوع | جغرافیا - متون قدیمی تا قرن 14، کشورهای اسلامی - جغرافیا - متون قدیمی تا قرن 14، ایران - جغرافیا - متون قدیمی تا قرن 14 |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | 704212ت2الف / 93 G |
ساختار
این کتاب در دو مقاله اصلی و چهارده فصل تنظیم شده است. مقاله اول به معرفی هفت اقلیم و مواضع مشهور میپردازد و مقاله دوم به بررسی حدود ولایات، دریاها، رودها و کوهها اختصاص دارد.
گزارش کتاب
کتاب «تقویم البلدان» یکی از مهمترین آثار جغرافیایی دوران اسلامی است که توسط ابوالفداء ایوبی، حکیم و جغرافیدان برجسته قرن هشتم هجری تألیف شده است. این اثر که توسط عبدالعلی بیرجندی در قرن دهم به فارسی ترجمه شده، اکنون با تصحیح میرهاشم محدث و یوسف بیگ باباپور منتشر شده است.
ابوالفداء در این کتاب با شیوهای نوین به بررسی جغرافیای جهان اسلام پرداخته است. مهمترین ویژگی این اثر استفاده از روش جدولبندی در ارائه اطلاعات جغرافیایی است که از تقویم الابدان ابن جزله اقتباس شده، اما به شکل کاملتر و منظمتری ارائه گردیده است. این شیوه باعث شده کتاب از لحاظ نظاممندی اطلاعات و سهولت مراجعه به آن، در شمار برجستهترین آثار جغرافیایی دوره اسلامی قرار گیرد.
محتویات کتاب به دو بخش اصلی تقسیم میشود: بخش اول که هفت فصل دارد به معرفی هفت اقلیم و مناطق مهم هر یک اختصاص یافته است. در این بخش مؤلف به بررسی دقیق ویژگیهای جغرافیایی هر اقلیم پرداخته و اطلاعات ارزشمندی درباره شهرها، آب و هوا، موقعیت نجومی و آثار مهم هر منطقه ارائه داده است. بخش دوم کتاب که شامل پنج فصل است، به بررسی حدود ولایات، دریاها، دریاچهها، رودها و کوههای مشهور میپردازد.
یکی از نقاط قوت این کتاب، توجه ویژه مؤلف به سرزمینهای ایران است که نشاندهنده تأثیرپذیری او از مکتب جغرافینگاران قرن چهارم هجری است. ابوالفداء در توصیف مناطق ایران، علاوه بر ارائه اطلاعات جغرافیایی دقیق، به ذکر رویدادهای تاریخی، سنتهای محلی و مشاهیر هر منطقه نیز پرداخته است.
ترجمه فارسی عبدالعلی بیرجندی از این اثر، علاوه بر وفاداری به متن اصلی، حاوی اضافات و محاسبات ارزشمندی است که بر اهمیت کتاب افزوده است. مترجم با تسلط بر علوم ریاضی و جغرافیایی، محاسبات دقیقی درباره مساحت اقلیمها و فواصل بین شهرها ارائه کرده که برای محققان تاریخ جغرافیا بسیار مفید است.
تصحیح حاضر این اثر که توسط میرهاشم محدث و یوسف بیگ باباپور انجام شده، بر اساس چندین نسخه خطی معتبر صورت گرفته و شامل مقدمهای تحلیلی درباره جایگاه کتاب در تاریخ جغرافینگاری اسلامی است. این تصحیح با حفظ اصالت متن، خوانایی آن را برای پژوهشگران معاصر افزایش داده است.[۱]
پانويس
- ↑ ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات
منابع مقاله
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات