الخصال (ابن زرب)

كتاب الخصال، از آثار قاضی و فقیه مالکی قرطبی اندلسی قرن چهارم هجری قمری، ابوبکر محمد بن یبقی بن زرب، مشهور به ابن زرب (متوفای 381ق)، پژوهشی است که به بیان مسائل گوناگون فقهی از عبادات تا معاملات بر اساس مذهب مالکی می‌پردازد. پژوهشگر معاصر، دکتر عبدالحمید علمی، این کتاب را تصحیح و تحقیق کرده است.

الخصال
پدیدآوران	ابن زرب، محمد بن یبقی (نويسنده) علمی، عبدالحمید (محقق)
عنوان‌های دیگر	کتاب الخصال
ناشر	المملکة المغربیة. وزارة الأوقاف و الشؤون الإسلامیة
مکان نشر	مغرب - رباط
سال نشر	1443ق - 2021م
چاپ	2
شابک	‎978-9920-770-87-3
موضوع	فقه مالکی - قرن 4ق. - فقه اهل سنت - قرن4ق.
زبان	عربی
تعداد جلد	1
کد کنگره	6خ4ق 178/5 BP
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

هدف و روش

• متأسفانه خطبه ابن زرب و مقدمه او در کتاب حاضر، موجود نیست و همین مسئله به تعبیر مصحح، باعث از دست رفتن فرصت اطلاع از دیدگاه نویسنده درباره هدف و روش پژوهش خودش شده است.
• دکتر عبدالحمید علمی، تأکید کرده که ابن زرب، محتوای کتاب حاضر را برطبق منابع اصلی فقه مالکی فراهم آورده و برای آسان‌سازی مباحث از ارائه آمار و بیان اعداد (مانند اینکه خصالی که نماز را قطع نمی‌کند، 9 مورد است) استفاده کرده و همچنین از بیان اعتراضات و پاسخ به آن، خودداری ورزیده است؛ زیرا این اثر برای مخالفان نیست و مخاطبان، فقط موافقان مذهب مالکی هستند.
• مصحح، ارزش علمی اثر حاضر را از جمله در نقل قول‌های علمی از متقدمان فرقه مالکیه و این نکته دانسته که این کتاب، جامع فروع مذهب مالکی و اقوال و روایات آن است.

ساختار و محتوا

• کتاب حاضر بر اساس ابواب فقهی مذهب مالکی سامان یافته است. اولین باب، طهارت است و آخرین، دیات.

نمونه مباحث

• کتاب جهاد: 4 گروه از حربی‌ها (کافرانی که در حال جنگ با مسلمانان هستند) کشته نمی‌شوند:

1. زنان؛
2. کودکان؛
3. پیران سال‌خورده؛
4. مجنونان بی‌عقل.

• هبه 3 دسته است:

1. هدیه‌ای که برای ثواب و پاداش، داده می‌شود.
2. هدیه‌ای که پدر و مادر به فرزندانشان می‌دهند.
3. هدیه‌ای که برای پیوند خویشاوندی یا صدقه پرداخت می‌شود.....

منابع مقاله

مقدمه و متن کتاب.