۱۶۱٬۸۵۴
ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲۷: | خط ۲۷: | ||
}} | }} | ||
'''من كتاب الزهد'''، گزینشی است از رساله [[ابوحاتم رازی، محمد بن ادریس|شیخالمحدّثین، ابوحاتم محمد بن ادریس حنظلی رازی]] (277-195ق) در باب زهد، که در پی آن رساله «الفوائد و الأخبار و الحكايات»، تألیف «[[ابوعلی، حسن بن حسین|ابوعلی حسن بن حسین بن حَمَکان همدانی شافعی]]» (متوفی 405ق)، شامل گفتارهایی از شافعی (150-204ق)، حاتم اصمّ (متوفی 237ق)، معروف کرخی (سده دوم هجری) و...، آمده و هر دو در یک کتاب (بهعنوان | '''من كتاب الزهد'''، گزینشی است از رساله [[ابوحاتم رازی، محمد بن ادریس|شیخالمحدّثین، ابوحاتم محمد بن ادریس حنظلی رازی]] (277-195ق) در باب زهد، که در پی آن رساله «الفوائد و الأخبار و الحكايات»، تألیف «[[ابوعلی، حسن بن حسین|ابوعلی حسن بن حسین بن حَمَکان همدانی شافعی]]» (متوفی 405ق)، شامل گفتارهایی از شافعی (150-204ق)، حاتم اصمّ (متوفی 237ق)، معروف کرخی (سده دوم هجری) و...، آمده و هر دو در یک کتاب (بهعنوان | ||
شماره 16 و 17 از «سلسلة الأجزاء و الكتب الحديثيّة») با تحقیق و تعلیق عامر حسن صبری (متولد 1957م) منتشر شده است. | شماره 16 و 17 از «سلسلة الأجزاء و الكتب الحديثيّة») با تحقیق و تعلیق [[صبری، عامر حسن|عامر حسن صبری]] (متولد 1957م) منتشر شده است. | ||
==گزارش محتوا== | ==گزارش محتوا== | ||
الف)- مِن كتاب الزُّهْد: این اثر، پندنامهای اخلاقی شمرده میشود که نویسنده در آن، افزون بر روایات و آیات قرآنی، به گفتار و اعمال شخصیتهای معروف و مؤثر نیز استشهاد میکند. | الف)- مِن كتاب الزُّهْد: این اثر، پندنامهای اخلاقی شمرده میشود که نویسنده در آن، افزون بر روایات و آیات قرآنی، به گفتار و اعمال شخصیتهای معروف و مؤثر نیز استشهاد میکند. | ||
محقق میگوید: از این کتاب، که راهی را برای پاکسازی و اصلاح دلها میگشاید، فقط همین متن به دست ما رسیده و بیشتر آن گُم شده است؛ البته این نخستین اثر مکتوب شیخالمحدّثین، ابوحاتم است<ref>ر.ک: مقدمه محقق، ص9</ref>. | محقق میگوید: از این کتاب، که راهی را برای پاکسازی و اصلاح دلها میگشاید، فقط همین متن به دست ما رسیده و بیشتر آن گُم شده است؛ البته این نخستین اثر مکتوب شیخالمحدّثین، ابوحاتم است<ref>ر.ک: مقدمه محقق، ص9</ref>. | ||
صبری، در مقدمه این اثر، شرح حال مؤلف، آثار و شیوخ او را ذکر کرده است<ref>ر.ک: همان، ص11-20</ref>. | [[صبری، عامر حسن|صبری]]، در مقدمه این اثر، شرح حال مؤلف، آثار و شیوخ او را ذکر کرده است<ref>ر.ک: همان، ص11-20</ref>. | ||
وی سپس به معرفی اثر حاضر پرداخته و درباره روش مؤلف، نوشته است: چون همه متن کتاب در دست ما نیست، نمیتوان به همه ویژگیهایی که نویسنده در نگارش کتاب داشته، اشراف داشت. همچنین، هویت کسی که این منتخب را از متن بیرون آورده، بر ما پوشیده است. آنچه در این میان، آشکار است، این است که نویسنده، متن را بر اساس شیوهای که معجمهای معروف نوشته میشوند، مرتّب و تدوین نموده است. | وی سپس به معرفی اثر حاضر پرداخته و درباره روش مؤلف، نوشته است: چون همه متن کتاب در دست ما نیست، نمیتوان به همه ویژگیهایی که نویسنده در نگارش کتاب داشته، اشراف داشت. همچنین، هویت کسی که این منتخب را از متن بیرون آورده، بر ما پوشیده است. آنچه در این میان، آشکار است، این است که نویسنده، متن را بر اساس شیوهای که معجمهای معروف نوشته میشوند، مرتّب و تدوین نموده است. | ||
[[ابوحاتم رازی، احمد بن حمدان|ابوحاتم]]، حدیثها و خبرهایی را در نکوهش دنیا و پرهیز از آن و نیز در پناه بردن به آنچه نزد خداست، آورده است. همچنین نصهای بسیاری را درباره تفسیر برخی از آیههای قرآن است، از پیشوایان سلف خود (که «حسن بصری» (21-110ق) در رأسشان است و بسیار هم از وی نقل نموده)، در اثر خود گِرد آورده است؛ چنانکه، تفسیرهایی را از برخی از صحابه، مانند عایشه (متوفی 58ق)، عبدالله بن مسعود (متوفی 32ق)، عبدالله بن عباس (68-3ق) و ابوهریره (20 پیش از هجرت - 59ق) و نیز از دیگرانی چون عکرمه (غلام ابن عباس) (105-25ق)، عبدالرحمن بن ابیلیلی (متوفی 83ق)، مقاتل بن حیّان (متوفی 150ق)، محمد بن کعب قرظی (متوفی 108ق)، خالد بن مَعدان (متوفی 104ق)، ضحاک بن مزاحم (متوفی 105ق) و عَون بن عبدالله بن عتبة بن مسعود (35 پیش از هجرت -110ق) نقل نموده است. | |||
ابوحاتم در اثر خود، برخی از راویان را نیز نقد کرده است. البته خودش نیز در نقل روایات تسامح ورزیده و از روایات ضعیف هم بهره برده است. شاید همچون محدثان دیگر، که در آثار اخلاقیاشان (بهخلاف موضوعات دیگر) تسامحِ در نقل دارند، عمل نموده است. | ابوحاتم در اثر خود، برخی از راویان را نیز نقد کرده است. البته خودش نیز در نقل روایات تسامح ورزیده و از روایات ضعیف هم بهره برده است. شاید همچون محدثان دیگر، که در آثار اخلاقیاشان (بهخلاف موضوعات دیگر) تسامحِ در نقل دارند، عمل نموده است. | ||
صبری، پس از آن در مورد نسبت این کتاب به نویسنده، سخن میگوید و با دلایلی صحت آن را به اثبات میرساند<ref>ر.ک: همان، ص21-27</ref>. | [[صبری، عامر حسن|صبری]]، پس از آن در مورد نسبت این کتاب به نویسنده، سخن میگوید و با دلایلی صحت آن را به اثبات میرساند<ref>ر.ک: همان، ص21-27</ref>. | ||
ب)- الفوائد و الأخبار و الحكايات: این کتاب، به زوایای مهمی از برخی حکمتها، که از ائمّه سلف (صحابه و تابعین) نقل شده، پرداخته است. | ب)- الفوائد و الأخبار و الحكايات: این کتاب، به زوایای مهمی از برخی حکمتها، که از ائمّه سلف (صحابه و تابعین) نقل شده، پرداخته است. | ||
صبری در آغاز این کتاب، به معرفی محتوای آن پرداخته و نوشته است: نویسنده، گوهرهایی از سخنان علمای سلف و زاهدانشان را در اثرش گرد آورده است؛ او حکمتهایی را از امام شافعی (150-204ق)، سفیان ثوری (161-97ق)، سفیان بن عُیَینه (متوفی 198ق)، مالک بن انس (93-179ق)، یزید بن هارون (متوفى 206)، عبدالله بن وهب مصری (متوفی 197ق) نقل میکند و افزون بر آن، به ذکر سخنان و حکمتهای برخی از پیشوایان زهد و رقایق، مانند «حاتم اصم» (متوفی 237ق)، «معروف کرخی» (سده دوم هجری)، «ابراهیم بن ادهم» (161-80ق)، «فضیل بن عیاض» (متوفی 187ق)، «یحیی بن معاذ» (متوفی 258ق)، «قاسم جوعی» (متوفی 248ق)، «جُنید بغدادی» (297-210ق)، «ابویزید بسطامی» (متولد 160ق)، «مالک بن دینار» (متوفی 131ق)، «سهل بن عبدالله شوشتری» (283-203ق)، «ابوبکر شِبلی» (247-334ق) و دیگرانی از این قبیل میپردازد<ref>ر.ک: همان، ص111</ref>. | |||
[[صبری، عامر حسن|صبری]] در آغاز این کتاب، به معرفی محتوای آن پرداخته و نوشته است: نویسنده، گوهرهایی از سخنان علمای سلف و زاهدانشان را در اثرش گرد آورده است؛ او حکمتهایی را از امام شافعی (150-204ق)، [[ثوری، سفیان بن سعید|سفیان ثوری]] (161-97ق)، سفیان بن عُیَینه (متوفی 198ق)، [[مالک بن انس]] (93-179ق)، یزید بن هارون (متوفى 206)، عبدالله بن وهب مصری (متوفی 197ق) نقل میکند و افزون بر آن، به ذکر سخنان و حکمتهای برخی از پیشوایان زهد و رقایق، مانند «حاتم اصم» (متوفی 237ق)، «معروف کرخی» (سده دوم هجری)، «ابراهیم بن ادهم» (161-80ق)، «فضیل بن عیاض» (متوفی 187ق)، «یحیی بن معاذ» (متوفی 258ق)، «قاسم جوعی» (متوفی 248ق)، «جُنید بغدادی» (297-210ق)، «ابویزید بسطامی» (متولد 160ق)، «مالک بن دینار» (متوفی 131ق)، «سهل بن عبدالله شوشتری» (283-203ق)، «ابوبکر شِبلی» (247-334ق) و دیگرانی از این قبیل میپردازد<ref>ر.ک: همان، ص111</ref>. | |||
وی سپس با دلایلی، صحت انتساب این کتاب به نویسنده را ثابت میکند و آنگاه از نسخه خطی کتاب و روش تحقیق آن سخن میگوید<ref>ر.ک: همان، ص112-116</ref>. | وی سپس با دلایلی، صحت انتساب این کتاب به نویسنده را ثابت میکند و آنگاه از نسخه خطی کتاب و روش تحقیق آن سخن میگوید<ref>ر.ک: همان، ص112-116</ref>. | ||