۱۶۱٬۶۶۲
ویرایش
الشرح و الإبانة علی أصول السنة و الدیانة (نمایش مبدأ)
نسخهٔ ۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۴۹
، دیروز در ۱۳:۴۹بدون خلاصۀ ویرایش
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲۵: | خط ۲۵: | ||
| پیش از = | | پیش از = | ||
}} | }} | ||
'''الشرح و الإبانة علی أصول السنة و الديانة '''، تألیف [[ابن بطه، عبیدالله بن محمد|عبیدالله بن بطه عکبری]] ( | '''الشرح و الإبانة علی أصول السنة و الديانة '''، تألیف [[ابن بطه، عبیدالله بن محمد|عبیدالله بن بطه عکبری]] (304-387ق)، اثری است، مشتمل بر اعتقادات، عبادات، معاملات و آداب و هر آنچه بر آن اسم سنت نهاده میشود. این کتاب، خلاصه نوشته دیگر [[ابن بطه، عبیدالله بن محمد|ابن بطه]] با نام «الإبانة الكبری» است. کتاب با مقدمه و تحقیق [[معطی، رضا|رضا بن نعسان معطی]] منتشر شده است. | ||
==ساختار و محتوا== | ==ساختار و محتوا== | ||
* ابن بطه، بهلحاظ زمانی نزدیک به امام احمد حنبل و در اصول و فروع، متکی بر مذهب او بوده است. کمااینکه اقامتش نیز در «عکبرا» بوده که چند فرسخ از بغداد، موطن امام احمد، فاصله داشته است و از شاگردان امام احمد نیز روایت کرده است. وی از علمای حدیث عصر خود بوده است و این رساله او مشتمل بر حدود 500 حدیث و اثر است. علمای حدیث جایگاه ویژهای در میان مسلمین داشتهاند و بنابراین، مردم به آنها اعتماد کرده و از طریق آنها با عقاید و آرای سلف آشنا میشدند و این یکی از مهمترین دلایلی است که آنها را به نوشتن در این زمینه ترغیب کرده است<ref>ر.ک: مقدمه محقق، صفحه ح</ref>. | * [[ابن بطه، عبیدالله بن محمد|ابن بطه]]، بهلحاظ زمانی نزدیک به [[ابن حنبل، احمد بن محمد|امام احمد حنبل]] و در اصول و فروع، متکی بر مذهب او بوده است. کمااینکه اقامتش نیز در «عکبرا» بوده که چند فرسخ از بغداد، موطن امام احمد، فاصله داشته است و از شاگردان امام احمد نیز روایت کرده است. وی از علمای حدیث عصر خود بوده است و این رساله او مشتمل بر حدود 500 حدیث و اثر است. علمای حدیث جایگاه ویژهای در میان مسلمین داشتهاند و بنابراین، مردم به آنها اعتماد کرده و از طریق آنها با عقاید و آرای سلف آشنا میشدند و این یکی از مهمترین دلایلی است که آنها را به نوشتن در این زمینه ترغیب کرده است<ref>ر.ک: مقدمه محقق، صفحه ح</ref>. | ||
* نویسنده از طریق این رساله، قصد دارد مسلمانان را با عقاید و آداب و معاملات اسلامی آشنا کند. محقق کتاب، گوید: فراموشی نسبت به ابن بطه و آثار او باعث شده که وی به معرفی وی و نشر آثارش و معرفی تلاشهای او در عرصه علوم شرعی بپردازد<ref>ر.ک: همان، صفحه ح - ط</ref>. | * نویسنده از طریق این رساله، قصد دارد مسلمانان را با عقاید و آداب و معاملات اسلامی آشنا کند. محقق کتاب، گوید: فراموشی نسبت به ابن بطه و آثار او باعث شده که وی به معرفی وی و نشر آثارش و معرفی تلاشهای او در عرصه علوم شرعی بپردازد<ref>ر.ک: همان، صفحه ح - ط</ref>. | ||
| خط ۳۶: | خط ۳۶: | ||
* کتاب، در سه باب ارائه شده است: | * کتاب، در سه باب ارائه شده است: | ||
باب اول: در ذکر شرح حال ابن بطه، در ضمن شش فصل که در آن، عصر ابن بطه و زندگانی و شخصیت و تدین و دانش و تألیفات و اساتید و شاگردانش مطرح شده است. | باب اول: در ذکر شرح حال ابن بطه، در ضمن شش فصل که در آن، عصر ابن بطه و زندگانی و شخصیت و تدین و دانش و تألیفات و اساتید و شاگردانش مطرح شده است. | ||
باب دوم: مقدمهای تحقیقی است که در دو فصل، ابتدا، کتاب و نام آن و موضوعات و اقسام آن و نیز صحت انتساب آن به مؤلف بررسی شده است. همچنین جایگاه آن بین آثار گذشته ذکر شده است. در فصل دوم نیز نسخههای خطی کتاب و ویژگیهای آنها و دلیل انتخاب نسخه اصلی مطرح شده است. | باب دوم: مقدمهای تحقیقی است که در دو فصل، ابتدا، کتاب و نام آن و موضوعات و اقسام آن و نیز صحت انتساب آن به مؤلف بررسی شده است. همچنین جایگاه آن بین آثار گذشته ذکر شده است. در فصل دوم نیز نسخههای خطی کتاب و ویژگیهای آنها و دلیل انتخاب نسخه اصلی مطرح شده است. | ||
باب سوم: نص کتاب که بهحسب ترتیب مؤلف به چهار بخش تقسیم شده است و محقق اثر برای هر بخش عنوانی که دلالت بر موضوع آن کند انتخاب کرده است: | باب سوم: نص کتاب که بهحسب ترتیب مؤلف به چهار بخش تقسیم شده است و محقق اثر برای هر بخش عنوانی که دلالت بر موضوع آن کند انتخاب کرده است: | ||
# احادیث و آثار در وجوب تمسک به سنت و ذم بدعت و جدایی و اختلاف. | # احادیث و آثار در وجوب تمسک به سنت و ذم بدعت و جدایی و اختلاف. | ||
| خط ۴۳: | خط ۴۵: | ||
# بدعتها و نوآوریها و فرقههای ضالّه<ref>ر.ک: همان، صفحات ی - ک</ref>. | # بدعتها و نوآوریها و فرقههای ضالّه<ref>ر.ک: همان، صفحات ی - ک</ref>. | ||
* ابن بطه در این کتابش بخش زیادی از سنن فقهی و آداب را ذکر کرده است. مباحث اعتقادی را بهطور کامل آورده است. در رابطه با مناهی نیز بخش اعظمی را در این مختصر ذکر کرده است؛ کمااینکه بخش زیادی از بدعتهایی را که در زمانش رایج بوده، مورد اشاره قرار داده است<ref>ر.ک: همان، ص71</ref>. | * [[ابن بطه، عبیدالله بن محمد|ابن بطه]] در این کتابش بخش زیادی از سنن فقهی و آداب را ذکر کرده است. مباحث اعتقادی را بهطور کامل آورده است. در رابطه با مناهی نیز بخش اعظمی را در این مختصر ذکر کرده است؛ کمااینکه بخش زیادی از بدعتهایی را که در زمانش رایج بوده، مورد اشاره قرار داده است<ref>ر.ک: همان، ص71</ref>. | ||
* در رابطه با سماعات کتاب نیز چند نکته میتوان برداشت کرد: | * در رابطه با سماعات کتاب نیز چند نکته میتوان برداشت کرد: | ||
* 1.مشارکت امام [[ابن قدامه، عبدالله بن احمد|ابن قدامه مقدسی]] (که شیخ فقه در عصر خود بوده) در سماع این رساله با [[مقدسی، عبدالغنی بن عبدالواحد|عبدالغنی مقدسی]] (که امام حدیث در عصر خود بوده است). | |||
# شناخت تعداد شیوخی که دو فرد مذکور، این کتاب را از آنان سماع نمودهاند. | # شناخت تعداد شیوخی که دو فرد مذکور، این کتاب را از آنان سماع نمودهاند. | ||
# سماع این کتاب توسط دهها طلبه علم، از دو شیخ یادشده. | # سماع این کتاب توسط دهها طلبه علم، از دو شیخ یادشده. | ||
# توجه خاندان حنابله به این کتاب و توجه آل مقدسی و آل بعلی که از بزرگترین خاندانهای حنبلی در زمان خویش بودهاند<ref>ر.ک: همان، ص81-82</ref>. | # توجه خاندان حنابله به این کتاب و توجه آل مقدسی و آل بعلی که از بزرگترین خاندانهای حنبلی در زمان خویش بودهاند<ref>ر.ک: همان، ص81-82</ref>. | ||
* با مقایسه این کتاب با کتاب دیگر ابن بطه با نام | * با مقایسه این کتاب با کتاب دیگر [[ابن بطه، عبیدالله بن محمد|ابن بطه]] با نام «[[الإبانة|الإبانة الكبری]]» متوجه میشویم که متأخر و خلاصهای از آن است<ref>ر.ک: همان، ص87</ref>. | ||
* در خاتمه کتاب در ضمن هجده شماره، خلاصهای از مباحث اعتقادی کتاب ذکر شده است؛ از جمله: | * در خاتمه کتاب در ضمن هجده شماره، خلاصهای از مباحث اعتقادی کتاب ذکر شده است؛ از جمله: | ||