۱۶۱٬۳۲۹
ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۷ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۳۱: | خط ۳۱: | ||
| پس از = ابو بشر متی بن یونس | | پس از = ابو بشر متی بن یونس | ||
| پیش از = ابو سلیمان سجستانی | | پیش از = ابو سلیمان سجستانی | ||
| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[ابو بشر متی بن یونس]] | [[ | | اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[ابو بشر متی بن یونس]] | [[فارابی، محمد بن محمد|ابونصر فارابی]]}} | ||
| مشایخ = | | مشایخ = | ||
| معاصرین = | | معاصرین = | ||
| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | [[ | | شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | [[ابوسلیمان سجستانی، محمد بن طاهر|ابوسلیمان سجستانی]] | [[ابوحیان توحیدی، علی بن محمد|ابوحیان توحیدی]] | [[ابن مسکویه، احمد بن محمد|ابوعلی مسکویه]] | [[عیسی بن زرعه]] | [[ابن خمار]] | [[ابو علی بن سمح]] | [[ابو القاسم عیسی بن علی بن عیسی]] | [[ابو علی نظیف بن یمن]]}} | ||
| اجازه اجتهاد از = {{فهرست جعبه عمودی | [[ابو بشر متی بن یونس]] | [[ | | اجازه اجتهاد از = {{فهرست جعبه عمودی | [[ابو بشر متی بن یونس]] | [[فارابی، محمد بن محمد|ابونصر فارابی]]}} | ||
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[ | | آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[تهذيب الأخلاق (یحیی بن عدی)]] | [[مقاله در تبیین فصل بین صناعی المنطق الفلسفی و النحو العربی]] | [[مقاله در توحید]] | [[مقاله در وجوب التأنس]]}} | ||
| سبک نوشتاری = | | سبک نوشتاری = | ||
| وبگاه = | | وبگاه = | ||
| خط ۴۳: | خط ۴۳: | ||
}} | }} | ||
'''ابوزکریا یحیی بن عدی بن حمید بن زکریا تکریتی''' (۲۸۰-۳۶۴ق)، ملقب به «المنطقی»، فیلسوف، منطقی و مترجم برجسته مسیحی سریانی در عصر طلایی تمدن اسلامی بود. او به عنوان رئیس مدرسه ارسطویی در جهان اسلام پس از استادان خود، [[ابو بشر متی بن یونس|ابوبشر متی بن یونس]] و [[فارابی، محمد بن محمد|ابونصر فارابی]]، شناخته میشود و در منطق و فلسفه سرآمد روزگار خود بود. یحیی بن عدی با تألیف و ترجمههای متعدد در حوزههای منطق، الهیات، اخلاق و فلسفه، نقش مهمی در گسترش و تداوم فلسفه یونانی در جهان اسلام ایفا کرد و شاگردان برجستهای از جمله [[ابوسلیمان سجستانی، محمد بن طاهر|ابوسلیمان سجستانی]]، [[ابوحیان توحیدی، علی بن محمد|ابوحیان توحیدی]] و [[ابن مسکویه، احمد بن محمد|ابوعلی مسکویه]] را پرورش داد. از مهمترین آثار او میتوان به کتاب تهذیب | '''ابوزکریا یحیی بن عدی بن حمید بن زکریا تکریتی''' (۲۸۰-۳۶۴ق)، ملقب به «المنطقی»، فیلسوف، منطقی و مترجم برجسته مسیحی سریانی در عصر طلایی تمدن اسلامی بود. او به عنوان رئیس مدرسه ارسطویی در جهان اسلام پس از استادان خود، [[ابو بشر متی بن یونس|ابوبشر متی بن یونس]] و [[فارابی، محمد بن محمد|ابونصر فارابی]]، شناخته میشود و در منطق و فلسفه سرآمد روزگار خود بود. یحیی بن عدی با تألیف و ترجمههای متعدد در حوزههای منطق، الهیات، اخلاق و فلسفه، نقش مهمی در گسترش و تداوم فلسفه یونانی در جهان اسلام ایفا کرد و شاگردان برجستهای از جمله [[ابوسلیمان سجستانی، محمد بن طاهر|ابوسلیمان سجستانی]]، [[ابوحیان توحیدی، علی بن محمد|ابوحیان توحیدی]] و [[ابن مسکویه، احمد بن محمد|ابوعلی مسکویه]] را پرورش داد. از مهمترین آثار او میتوان به کتاب [[تهذيب الأخلاق (یحیی بن عدی)|تهذیب الاخلاق]]، مقاله در توحید، مقاله در تبیین فصل بین صناعی المنطق الفلسفی و النحو العربی و مقاله در وجوب التأنس اشاره کرد که هر یک در حوزه خود از جایگاه ویژهای برخوردارند. | ||
==ولادت== | ==ولادت== | ||
| خط ۵۶: | خط ۵۶: | ||
* ریاست مدرسه فلسفی: پس از درگذشت ابو بشر متی بن یونس در سال ۹۴۰ میلادی (۳۲۸ قمری)، ریاست مدرسه ارسطویی در جهان اسلام به یحیی بن عدی منتقل شد. این امر نشاندهنده جایگاه والای او در میان فلاسفه و منطقیان آن عصر است. منابع تاریخی، او را "اوحد دهره" و شخصی که "رئاسة اصحابه در زمان ما به او منتهی شد" توصیف کردهاند.<ref name="marefa" /><ref name="arabsy" /><ref name="ushaaqallah" /> | * ریاست مدرسه فلسفی: پس از درگذشت ابو بشر متی بن یونس در سال ۹۴۰ میلادی (۳۲۸ قمری)، ریاست مدرسه ارسطویی در جهان اسلام به یحیی بن عدی منتقل شد. این امر نشاندهنده جایگاه والای او در میان فلاسفه و منطقیان آن عصر است. منابع تاریخی، او را "اوحد دهره" و شخصی که "رئاسة اصحابه در زمان ما به او منتهی شد" توصیف کردهاند.<ref name="marefa" /><ref name="arabsy" /><ref name="ushaaqallah" /> | ||
* ترجمه و تألیف: یحیی بن عدی یکی از پرکارترین مترجمان و نویسندگان دوره خود بود. او آثار متعددی را از سریانی به عربی ترجمه کرد که شامل ترجمههایی از آثار [[ارسطو]]، [[افلاطون]]، اسکندر افرودیسی و دیگر فلاسفه یونانی میشد. همچنین او تألیفات فراوانی در موضوعات گوناگون از جمله منطق، الهیات، اخلاق، فلسفه، علم کلام و تفسیر کتاب مقدس دارد. تعداد آثار او به بیش از ۱۴۰ اثر میرسد که نشان از وسعت دانش و توانایی علمی او دارد.<ref name="marefa" /><ref name="historyofphil">[https://www.noor-book.com/%D9%83%D8%AA%D8%A8-%D9%8A%D8%AD%D9%8A%D9%89-%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D8%AF%D9%8A-pdf يحيى بن عدي - مكتبة نور]</ref> | * ترجمه و تألیف: یحیی بن عدی یکی از پرکارترین مترجمان و نویسندگان دوره خود بود. او آثار متعددی را از سریانی به عربی ترجمه کرد که شامل ترجمههایی از آثار [[ارسطو]]، [[افلاطون]]، اسکندر افرودیسی و دیگر فلاسفه یونانی میشد. همچنین او تألیفات فراوانی در موضوعات گوناگون از جمله منطق، الهیات، اخلاق، فلسفه، علم کلام و تفسیر کتاب مقدس دارد. تعداد آثار او به بیش از ۱۴۰ اثر میرسد که نشان از وسعت دانش و توانایی علمی او دارد.<ref name="marefa" /><ref name="historyofphil">[https://www.noor-book.com/%D9%83%D8%AA%D8%A8-%D9%8A%D8%AD%D9%8A%D9%89-%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D8%AF%D9%8A-pdf يحيى بن عدي - مكتبة نور]</ref> | ||
* پرورش شاگردان: حلقه درسی یحیی بن عدی بسیار پر رونق بود و شاگردان بسیاری از نقاط مختلف جهان اسلام برای استفاده از محضر او گرد میآمدند. برخی از برجستهترین شاگردان او عبارتند از: [[ابوسلیمان سجستانی، محمد بن طاهر|ابوسلیمان سجستانی]] (صاحب صوان الحکمه)، [[ابوحیان توحیدی، علی بن محمد|ابوحیان توحیدی]] (فیلسوف و ادیب)، [[ابن مسکویه، احمد بن محمد|ابوعلی مسکویه]] (فیلسوف اخلاقی)، عیسی بن زرعه (از خواص تلامذه او و تکمیلکننده تعلیمات الهیاتی وی)، ابن خمار (که تعالیم منطقی یحیی را به نسلهای بعد منتقل کرد) و | * پرورش شاگردان: حلقه درسی یحیی بن عدی بسیار پر رونق بود و شاگردان بسیاری از نقاط مختلف جهان اسلام برای استفاده از محضر او گرد میآمدند. برخی از برجستهترین شاگردان او عبارتند از: [[ابوسلیمان سجستانی، محمد بن طاهر|ابوسلیمان سجستانی]] (صاحب [[صوان الحكمة و ثلاث رسائل في الأجرام و المحرك الأول و الكمال|صوان الحکمه]])، [[ابوحیان توحیدی، علی بن محمد|ابوحیان توحیدی]] (فیلسوف و ادیب)، [[ابن مسکویه، احمد بن محمد|ابوعلی مسکویه]] (فیلسوف اخلاقی)، [[ابن ابیزرعه، عیسی بن اسحاق|عیسی بن زرعه]] (از خواص تلامذه او و تکمیلکننده تعلیمات الهیاتی وی)، ابن خمار (که تعالیم منطقی یحیی را به نسلهای بعد منتقل کرد) و ابوعلی بن سمح.<ref name="marefa" /><ref name="arabsy" /><ref name="historyofphil" /> | ||
* نسخهبرداری از کتاب: یحیی بن عدی به دلیل نیاز مالی، به حرفه نسخهبرداری نیز اشتغال داشت. او با دست خود نسخههای متعددی از کتابها را کتابت میکرد و آنها را به فروش میرساند. مشهور است که او دو نسخه کامل از تفسیر طبری را با دست خود نوشت و به پادشاهان سرزمینهای دوردست فرستاد.<ref name="marefa" /><ref name="historyofphil" /><ref name="nahar" /> این فعالیت، علاوه بر تأمین معاش، به حفظ و اشاعه متون علمی نیز کمک شایانی کرد. | * نسخهبرداری از کتاب: یحیی بن عدی به دلیل نیاز مالی، به حرفه نسخهبرداری نیز اشتغال داشت. او با دست خود نسخههای متعددی از کتابها را کتابت میکرد و آنها را به فروش میرساند. مشهور است که او دو نسخه کامل از تفسیر طبری را با دست خود نوشت و به پادشاهان سرزمینهای دوردست فرستاد.<ref name="marefa" /><ref name="historyofphil" /><ref name="nahar" /> این فعالیت، علاوه بر تأمین معاش، به حفظ و اشاعه متون علمی نیز کمک شایانی کرد. | ||
==وفات== | ==وفات== | ||
یحیی بن عدی در سال ۹۷۴ میلادی (۳۶۴ هجری قمری) در سن ۸۱ سالگی در بغداد درگذشت و در گورستان کلیسای قدیس توما در این شهر به خاک سپرده شد.<ref name="marefa" /><ref name="arabsy" /> بنا به روایت [[ابن ابیاصیبعه، احمد بن قاسم|ابن ابیاصیبعه]]، او در بستر مرگ وصیت کرد تا این دو بیت بر سنگ قبرش نوشته شود: | یحیی بن عدی در سال ۹۷۴ میلادی (۳۶۴ هجری قمری) در سن ۸۱ سالگی در بغداد درگذشت و در گورستان کلیسای قدیس توما در این شهر به خاک سپرده شد.<ref name="marefa" /><ref name="arabsy" /> بنا به روایت [[ابن ابیاصیبعه، احمد بن قاسم|ابن ابیاصیبعه]]، او در بستر مرگ وصیت کرد تا این دو بیت بر سنگ قبرش نوشته شود: | ||
{{شعر}}'''{{ب|رُبَّ مَيْتٍ قد صار بالعلم حَيَّـا|ومُبَقّى قـد مات جهلًا وعَيَّا}} | {{شعر}}''' | ||
{{ب|فاقتنوا العلم، كي تنالوا خلودًا|لا تَعُدّوا الحياة في الجهل شيَّا | {{ب|رُبَّ مَيْتٍ قد صار بالعلم حَيَّـا''|2=''ومُبَقّى قـد مات جهلًا وعَيَّا''}} | ||
{{ب|فاقتنوا العلم، كي تنالوا خلودًا''|2=''لا تَعُدّوا الحياة في الجهل شيَّا''<ref name="marefa" /><ref name="arabsy" /><ref name="historyofphil" />}}{{پایان شعر}} | |||
'''ترجمه:''' | |||
چه بسیار مردهای که با دانش، جانی دوباره یافت و چه بسیار زندهای که در بندِ جهل و ناتوانی مُرد. | چه بسیار مردهای که با دانش، جانی دوباره یافت و چه بسیار زندهای که در بندِ جهل و ناتوانی مُرد. | ||
| خط ۷۰: | خط ۷۳: | ||
یحیی بن عدی میراث مکتوب عظیمی از خود بر جای گذاشته است. فهرست جامعی از آثار او توسط جرهارد اندرس تهیه شده که تعداد آنها را ۱۴۲ اثر اعم از تألیف، ترجمه، رساله و مقاله برآورد کرده است.<ref name="marefa" /><ref name="cgie">[https://www.cgie.org.ir/popup/fa/system/contentprint/141608 انتشار آثار فلسفی مفقود فرض شده «یحیی بن عدی» - مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]</ref> موضوعات این آثار بسیار گسترده و شامل حوزههای زیر است: | یحیی بن عدی میراث مکتوب عظیمی از خود بر جای گذاشته است. فهرست جامعی از آثار او توسط جرهارد اندرس تهیه شده که تعداد آنها را ۱۴۲ اثر اعم از تألیف، ترجمه، رساله و مقاله برآورد کرده است.<ref name="marefa" /><ref name="cgie">[https://www.cgie.org.ir/popup/fa/system/contentprint/141608 انتشار آثار فلسفی مفقود فرض شده «یحیی بن عدی» - مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]</ref> موضوعات این آثار بسیار گسترده و شامل حوزههای زیر است: | ||
* ترجمههای فلسفی: شامل ترجمه آثار [[افلاطون]] (نوامیس، طیماوس)، ارسطو (قاطیغوریاس، طوبیقا، سوفسطیقا، نفس، مابعدالطبیعه) و مفسران یونانی مانند اسکندر افرودیسی، ثامسطیوس و المپیدوروس. بسیاری از این ترجمهها مفقود شدهاند.<ref name="marefa" /> | * ترجمههای فلسفی: شامل ترجمه آثار [[افلاطون]] (نوامیس، طیماوس)، [[ارسطو]] (قاطیغوریاس، طوبیقا، سوفسطیقا، نفس، مابعدالطبیعه) و مفسران یونانی مانند اسکندر افرودیسی، ثامسطیوس و المپیدوروس. بسیاری از این ترجمهها مفقود شدهاند.<ref name="marefa" /> | ||
* تفاسیر بر ارسطو و مفسران او: شامل تفسیر بر منطق | * تفاسیر بر [[ارسطو]] و مفسران او: شامل تفسیر بر منطق [[ارسطو]]، کتاب العباره، آنالوطیقا، ایساغوجی، سماع طبیعی و مابعدالطبیعه. برخی از این تفاسیر به صورت کامل یا جزئی به چاپ رسیدهاند.<ref name="marefa" /> | ||
* مقالات در منطق: آثاری چون مقاله در تبیین فصل بین صناعی المنطق الفلسفی و النحو العربی (که به چاپ رسیده) و مقالاتی در باب مباحث چهارگانه و پنجگانه.<ref name="marefa" /> | * مقالات در منطق: آثاری چون مقاله در تبیین فصل بین صناعی المنطق الفلسفی و النحو العربی (که به چاپ رسیده) و مقالاتی در باب مباحث چهارگانه و پنجگانه.<ref name="marefa" /> | ||
* مقالات علمی (طبیعت، ریاضیات، طب): شامل آثاری در باب کل و اجزاء، متصل و منفصل، جزء لایتجزی، نامتناهی، و نیز کتابی در منافع و مضار جماع.<ref name="marefa" /> | * مقالات علمی (طبیعت، ریاضیات، طب): شامل آثاری در باب کل و اجزاء، متصل و منفصل، جزء لایتجزی، نامتناهی، و نیز کتابی در منافع و مضار جماع.<ref name="marefa" /> | ||
* علم کلام و مابعدالطبیعه: آثاری چون مقاله در توحید (که در سال ۹۴۰ میلادی نوشته شده و به چاپ رسیده است)، مقاله در موجودات، و رسالههایی در رد بر متکلمان در باب خلق افعال.<ref name="marefa" /><ref name="historyofphil" /><ref name="daralmachreq">[https://www.darelmachreq.com/desc-almachreq-cat/100457-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AA%D9%87%D8%B0%D9%8A%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%84%D9%8A%D8%AD%D9%8A%D9%89-%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D8%AF%D9%8A الفلسفة الأخلاقيّة الإنسانيّة في كتاب تهذيب الأخلاق ليحيى بن عدي - دار المشرق]</ref> | * علم کلام و مابعدالطبیعه: آثاری چون مقاله در توحید (که در سال ۹۴۰ میلادی نوشته شده و به چاپ رسیده است)، مقاله در موجودات، و رسالههایی در رد بر متکلمان در باب خلق افعال.<ref name="marefa" /><ref name="historyofphil" /><ref name="daralmachreq">[https://www.darelmachreq.com/desc-almachreq-cat/100457-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AA%D9%87%D8%B0%D9%8A%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D9%84%D9%8A%D8%AD%D9%8A%D9%89-%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D8%AF%D9%8A الفلسفة الأخلاقيّة الإنسانيّة في كتاب تهذيب الأخلاق ليحيى بن عدي - دار المشرق]</ref> | ||
* اخلاق: مهمترین اثر در این حوزه، کتاب تهذیب الاخلاق است که شهرت فراوانی دارد و به موضوع کمال انسان و فضایل اخلاقی میپردازد.<ref name="marefa" /><ref name="daralmachreq" /> | * اخلاق: مهمترین اثر در این حوزه، کتاب تهذیب الاخلاق است که شهرت فراوانی دارد و به موضوع کمال انسان و فضایل اخلاقی میپردازد.<ref name="marefa" /><ref name="daralmachreq" /> | ||
* الهیات مسیحی (توحید، تثلیث، تأنس): یحیی بن عدی به عنوان یک متکلم مسیحی، آثار متعددی برای دفاع از عقاید مسیحیت و تبیین مفاهیمی چون توحید، تثلیث و تجسد (تأنس) نوشته است. از جمله آنها میتوان به ردیه او بر کندی و ردیه بر ابوعیسی وراق اشاره کرد.<ref name="marefa" /><ref name="kalimatalhayat">[https://www.kalimatalhayat.com/christian-life/301-arabic-christianity/4420-christians-the-pioneers-of-the-golden-age.html المسيحيون، رواد العصر الذهبي - كلمة الحياة]</ref> | * الهیات مسیحی (توحید، تثلیث، تأنس): یحیی بن عدی به عنوان یک متکلم مسیحی، آثار متعددی برای دفاع از عقاید مسیحیت و تبیین مفاهیمی چون توحید، تثلیث و تجسد (تأنس) نوشته است. از جمله آنها میتوان به ردیه او بر کندی و ردیه بر [[حنبلی، حسن بن حامد|ابوعیسی وراق]] اشاره کرد.<ref name="marefa" /><ref name="kalimatalhayat">[https://www.kalimatalhayat.com/christian-life/301-arabic-christianity/4420-christians-the-pioneers-of-the-golden-age.html المسيحيون، رواد العصر الذهبي - كلمة الحياة]</ref> | ||
* تفسیر کتاب مقدس: آثاری در اثبات صدق انجیل، تبیین اختلاف الفاظ اناجیل، و تفسیر آیاتی از انجیل.<ref name="marefa" /> | * تفسیر کتاب مقدس: آثاری در اثبات صدق انجیل، تبیین اختلاف الفاظ اناجیل، و تفسیر آیاتی از انجیل.<ref name="marefa" /> | ||
| خط ۹۶: | خط ۹۹: | ||
==وابستهها== | ==وابستهها== | ||
{{وابستهها}} | {{وابستهها}} | ||
* [[تهذيب الأخلاق (یحیی بن عدی)]] | |||
* [[ارسطاطالیس حکیم: نخستین مقاله ما بعد الطبیعه موسوم به مقالة الألف الصغری با تفسیر یحیی بن عدی و تفسیر ابن رشد ]] | * [[ارسطاطالیس حکیم: نخستین مقاله ما بعد الطبیعه موسوم به مقالة الألف الصغری با تفسیر یحیی بن عدی و تفسیر ابن رشد ]] | ||
* [[رسالتان في فلسفه الأخلاق]] | * [[رسالتان في فلسفه الأخلاق]] | ||
* [[یحیی بن عدی و تهذیب الاخلاق: دراسة و نص]] | * [[یحیی بن عدی و تهذیب الاخلاق: دراسة و نص]] | ||
* [[نظرية التوحيد و التثليث الفلسفية عند يحيی بن عدي في كتابه «الرد علی الوراق»]] | * [[نظرية التوحيد و التثليث الفلسفية عند يحيی بن عدي في كتابه «الرد علی الوراق»]] | ||
* [[مقالة فی التوحید]] | * [[مقالة فی التوحید]] | ||