ی‍ح‍ی‍ی ب‍ن‌ ع‍دی: تفاوت میان نسخه‌ها

| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[ابو بشر متی بن یونس]] | [[ابو نصر فارابی]]}}   

| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | [[ابو سلیمان سجستانی]] | [[ابو حیان توحیدی]] | [[ابو علی مسکویه]] | [[عیسی بن زرعه]] | [[ابن خمار]] | [[ابو علی بن سمح]] | [[ابو القاسم عیسی بن علی بن عیسی]] | [[ابو علی نظیف بن یمن]]}}   

| اجازه اجتهاد از = {{فهرست جعبه عمودی | [[ابو بشر متی بن یونس]] | [[ابو نصر فارابی]]}}   

| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[تهذیب الاخلاق]] | [[مقاله در تبیین فصل بین صناعی المنطق الفلسفی و النحو العربی]] | [[مقاله در توحید]] | [[مقاله در وجوب التأنس]]}}   

'''یحیی بن عدی''' (۲۸۰-۳۶۴ق)، مشهور به ابو زکریا، فیلسوف، منطقی و مترجم برجسته مسیحی سریانی در عصر طلایی تمدن اسلامی بود. او به عنوان رئیس مدرسه ارسطویی در جهان اسلام پس از استادان خود، ابو بشر متی بن یونس و ابو نصر فارابی، شناخته می‌شود و در منطق و فلسفه سرآمد روزگار خود بود. یحیی بن عدی با تألیف و ترجمه‌های متعدد در حوزه‌های منطق، الهیات، اخلاق و فلسفه، نقش مهمی در گسترش و تداوم فلسفه یونانی در جهان اسلام ایفا کرد و شاگردان برجسته‌ای از جمله ابو سلیمان سجستانی، ابو حیان توحیدی و ابوعلی مسکویه را پرورش داد. از مهم‌ترین آثار او می‌توان به کتاب تهذیب الاخلاق، مقاله در توحید، مقاله در تبیین فصل بین صناعی المنطق الفلسفی و النحو العربی و مقاله در وجوب التأنس اشاره کرد که هر یک در حوزه خود از جایگاه ویژه‌ای برخوردارند.

ابو زکریا، یحیی بن عدی بن حمید بن زکریا التکریتی، در سال ۸۹۴ میلادی (۲۸۰ هجری قمری) در شهر تکریت واقع در عراق امروزی به دنیا آمد.<ref name="marefa">[https://www.marefa.org/%D9%8A%D8%AD%D9%8A%D9%89_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D8%AF%D9%8A يحيى بن عدي - المعرفة]</ref> او در خانواده‌ای مسیحی سریانی‌تبار و از پیروان کلیسای سریانی ارتدوکس (یعقوبی) رشد یافت.<ref name="ushaaqallah">[https://ushaaqallah.com/a/10041 يحيى بن عدي - الفيلسوف الإسلامي المسيحي - عشاق الله]</ref> تکریت در آن زمان یکی از مراکز مهم فرهنگی و فکری منطقه بود و به عنوان مرکز اسقف‌نشین سریانیان شناخته می‌شد.<ref name="marefa" />

یحیی بن عدی برای تکمیل تحصیلات خود راهی بغداد شد، شهری که در آن زمان مهم‌ترین مرکز علمی و فرهنگی جهان اسلام محسوب می‌شد. او ابتدا نزد ابو بشر متی بن یونس، منطقی و مترجم بزرگ، به فراگیری فلسفه و منطق پرداخت. پس از آن، هنگامی که ابو نصر فارابی به بغداد بازگشت، یحیی از محضر او نیز بهره برد و در حلقه درس وی حاضر شد.<ref name="marefa" /><ref name="arabsy">[https://arab-ency.com.sy/details/7968 يحيى بن عدي - الموسوعة العربية]</ref> همچنین او نزد استادان دیگری نیز دانش آموخت و به سرعت در علوم حکمی و منطق به درجه‌ای رسید که پس از وفات استادش، متی بن یونس، ریاست مدرسه ارسطویی در جهان اسلام به او رسید.<ref name="arabsy" /><ref name="marefa" /> یحیی بن عدی علاوه بر زبان عربی، به زبان سریانی نیز تسلط کامل داشت و از آن برای ترجمه متون فلسفی استفاده می‌کرد.<ref name="nahar">[https://annaharkw.com/Article.aspx?id=570661&date=10122018 يحيى بن عدي تلميذ الفارابى - جريدة النهار]</ref>

*  ترجمه و تألیف: یحیی بن عدی یکی از پرکارترین مترجمان و نویسندگان دوره خود بود. او آثار متعددی را از سریانی به عربی ترجمه کرد که شامل ترجمه‌هایی از آثار ارسطو، افلاطون، اسکندر افرودیسی و دیگر فلاسفه یونانی می‌شد. همچنین او تألیفات فراوانی در موضوعات گوناگون از جمله منطق، الهیات، اخلاق، فلسفه، علم کلام و تفسیر کتاب مقدس دارد. تعداد آثار او به بیش از ۱۴۰ اثر می‌رسد که نشان از وسعت دانش و توانایی علمی او دارد.<ref name="marefa" /><ref name="historyofphil">[https://www.noor-book.com/%D9%83%D8%AA%D8%A8-%D9%8A%D8%AD%D9%8A%D9%89-%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D8%AF%D9%8A-pdf يحيى بن عدي - مكتبة نور]</ref>

*  پرورش شاگردان: حلقه درسی یحیی بن عدی بسیار پر رونق بود و شاگردان بسیاری از نقاط مختلف جهان اسلام برای استفاده از محضر او گرد می‌آمدند. برخی از برجسته‌ترین شاگردان او عبارتند از: ابو سلیمان سجستانی (صاحب صوان الحکمه)، ابو حیان توحیدی (فیلسوف و ادیب)، ابوعلی مسکویه (فیلسوف اخلاقی)، عیسی بن زرعه (از خواص تلامذه او و تکمیل‌کننده تعلیمات الهیاتی وی)، ابن خمار (که تعالیم منطقی یحیی را به نسل‌های بعد منتقل کرد) و ابو علی بن سمح.<ref name="marefa" /><ref name="arabsy" /><ref name="historyofphil" />

یحیی بن عدی در سال ۹۷۴ میلادی (۳۶۴ هجری قمری) در سن ۸۱ سالگی در بغداد درگذشت و در گورستان کلیسای قدیس توما در این شهر به خاک سپرده شد.<ref name="marefa" /><ref name="arabsy" /> بنا به روایت ابن ابی اصیبعه، او در بستر مرگ وصیت کرد تا این دو بیت بر سنگ قبرش نوشته شود:

{{شعر}}'''{{ب|رُبَّ مَيْتٍ قد صار بالعلم حَيَّـا|ومُبَقّى قـد مات جهلًا وعَيَّا}}'''

{{ب|فاقتنوا العلم، كي تنالوا خلودًا|لا تَعُدّوا الحياة في الجهل شيَّا}}{{پایان شعر}}<ref name="marefa" /><ref name="arabsy" /><ref name="historyofphil" />

*  ترجمه‌های فلسفی: شامل ترجمه آثار افلاطون (نوامیس، طیماوس)، ارسطو (قاطیغوریاس، طوبیقا، سوفسطیقا، نفس، مابعدالطبیعه) و مفسران یونانی مانند اسکندر افرودیسی، ثامسطیوس و المپیدوروس. بسیاری از این ترجمه‌ها مفقود شده‌اند.<ref name="marefa" />

*  تفاسیر بر ارسطو و مفسران او: شامل تفسیر بر منطق ارسطو، کتاب العباره، آنالوطیقا، ایساغوجی، سماع طبیعی و مابعدالطبیعه. برخی از این تفاسیر به صورت کامل یا جزئی به چاپ رسیده‌اند.<ref name="marefa" />

*  الهیات مسیحی (توحید، تثلیث، تأنس): یحیی بن عدی به عنوان یک متکلم مسیحی، آثار متعددی برای دفاع از عقاید مسیحیت و تبیین مفاهیمی چون توحید، تثلیث و تجسد (تأنس) نوشته است. از جمله آن‌ها می‌توان به ردیه او بر کندی و ردیه بر ابوعیسی وراق اشاره کرد.<ref name="marefa" /><ref name="kalimatalhayat">[https://www.kalimatalhayat.com/christian-life/301-arabic-christianity/4420-christians-the-pioneers-of-the-golden-age.html المسيحيون، رواد العصر الذهبي - كلمة الحياة]</ref>