۱۶۰٬۸۳۴
ویرایش
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۴۳: | خط ۴۳: | ||
}} | }} | ||
'''ابوالقاسم علی بن حمزه بصری تمیمی، ملقب به ابونعیم''' (حدود ۳۰۳ – ۳۷۵ق)، لغوی، ادیب، ناقد و راوی برجسته سده چهارم هجری بود. او از اعیان فضلا و عارفان به صحیح و سقیم لغت به شمار میرفت و به دلیل همراهی با متنبی و نشر اشعار او، به «راوية المتنبی» شهرت یافت. وی نخستین گردآورنده و شارح دیوان متنبی بود و با تألیف کتاب | '''ابوالقاسم علی بن حمزه بصری تمیمی، ملقب به ابونعیم''' (حدود ۳۰۳ – ۳۷۵ق)، لغوی، ادیب، ناقد و راوی برجسته سده چهارم هجری بود. او از اعیان فضلا و عارفان به صحیح و سقیم لغت به شمار میرفت و به دلیل همراهی با متنبی و نشر اشعار او، به «راوية المتنبی» شهرت یافت. وی نخستین گردآورنده و شارح دیوان متنبی بود و با تألیف کتاب «[[التنبیهات علی اغلاط الرواة]]»، نقش مهمی در نقد و تصحیح متون کهن لغت ایفا کرد. | ||
==نام و نسب== | ==نام و نسب== | ||
| خط ۶۶: | خط ۶۶: | ||
==شاگردان== | ==شاگردان== | ||
اگرچه بسیاری از علمای مغرب و اندلس از آثار و روایات او بهره بردند، اما نام تنها دو تن از شاگردان مستقیم او در منابع ثبت شده است:<ref name="علی بن حمزه شاگردان">[https://noorlib.ir/book/view/155574?pageNumber=17 علی بن حمزه بصری، بقیة التنبیهات، ص17]</ref><ref name="دیوان ابوطالب شاگردان">[https://noorlib.ir/book/view/10164?pageNumber=49 ابوهفان مهزمی، عبدالله بن احمد، دیوان أبي طالب، ج1، ص49]</ref> | اگرچه بسیاری از علمای مغرب و اندلس از آثار و روایات او بهره بردند، اما نام تنها دو تن از شاگردان مستقیم او در منابع ثبت شده است:<ref name="علی بن حمزه شاگردان">[https://noorlib.ir/book/view/155574?pageNumber=17 علی بن حمزه بصری، بقیة التنبیهات، ص17]</ref><ref name="دیوان ابوطالب شاگردان">[https://noorlib.ir/book/view/10164?pageNumber=49 ابوهفان مهزمی، عبدالله بن احمد، دیوان أبي طالب، ج1، ص49]</ref> | ||
* '''ابوالفتح عثمان بن جنی''' (متوفای ۳۹۲ق): از بزرگترین نحویان و لغویان تاریخ. | * '''[[ابن جنی، عثمان بن جنی|ابوالفتح عثمان بن جنی]]''' (متوفای ۳۹۲ق): از بزرگترین نحویان و لغویان تاریخ. | ||
* '''ابوالفتوح ثابت بن محمد اندلسی''' (متوفای ۴۳۱ق): نحوی و ادیب اندلسی که دیوان متنبی را با سند متصل از علی بن حمزه روایت کرده و در اندلس منتشر ساخت.<ref name="یاقوت شاگردان">[https://noorlib.ir/book/view/2524?volumeNumber=2§ionNumber=2&pageNumber=775 یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، معجم الأدباء، ج2، ص775]</ref> | * '''ابوالفتوح ثابت بن محمد اندلسی''' (متوفای ۴۳۱ق): نحوی و ادیب اندلسی که دیوان متنبی را با سند متصل از علی بن حمزه روایت کرده و در اندلس منتشر ساخت.<ref name="یاقوت شاگردان">[https://noorlib.ir/book/view/2524?volumeNumber=2§ionNumber=2&pageNumber=775 یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، معجم الأدباء، ج2، ص775]</ref> | ||
| خط ۹۲: | خط ۹۲: | ||
===کتابهای نقد و تنبیه=== | ===کتابهای نقد و تنبیه=== | ||
مشهورترین اثر او «التنبیهات علی اغلاط الرواة» است که در آن به نقد و بررسی اغلاط لغویون پیش از خود پرداخته است.<ref name="سیوطی">[https://noorlib.ir/book/view/69921?volumeNumber=2&pageNumber=165 سیوطی، عبدالرحمن بن ابیبکر، بغیة الوعاة، ج2، ص165]</ref> این کتاب شامل تنبیهات متعددی بر کتب زیر است:<ref name="علی بن حمزه آثار">[https://noorlib.ir/book/view/155574?pageNumber=18 علی بن حمزه بصری، بقیة التنبیهات، ص18-20]</ref> | مشهورترین اثر او «التنبیهات علی اغلاط الرواة» است که در آن به نقد و بررسی اغلاط لغویون پیش از خود پرداخته است.<ref name="سیوطی">[https://noorlib.ir/book/view/69921?volumeNumber=2&pageNumber=165 سیوطی، عبدالرحمن بن ابیبکر، بغیة الوعاة، ج2، ص165]</ref> این کتاب شامل تنبیهات متعددی بر کتب زیر است:<ref name="علی بن حمزه آثار">[https://noorlib.ir/book/view/155574?pageNumber=18 علی بن حمزه بصری، بقیة التنبیهات، ص18-20]</ref> | ||
* تنبیهات بر | * تنبیهات بر «[[الكامل في اللغة و الأدب|کامل]]» [[مبرد، محمد بن یزید|مبرد]] | ||
* تنبیهات بر «اختیار فصیح الکلام» ثعلب | * تنبیهات بر «اختیار فصیح الکلام» [[ثعلب، احمد بن یحیی|ثعلب]] | ||
* تنبیهات بر | * تنبیهات بر «[[الغريب المصنف|غریب مصنف]]» [[ابوعبید، قاسم بن سلام|ابوعبید]] | ||
* تنبیهات بر | * تنبیهات بر «[[اصلاح المنطق]]» [[ابن سکیت، یعقوب بن اسحاق|ابن سکیت]] | ||
* تنبیهات بر «المقصور و الممدود» ابن ولاد | * تنبیهات بر «المقصور و الممدود» [[تمیمی، ابوالعباس بن ولاد|ابن ولاد]] | ||
* تنبیهات بر نوادر ابوزیاد کلابی و ابوعمر شیبانی | * تنبیهات بر نوادر ابوزیاد کلابی و ابوعمر شیبانی | ||
* تنبیهات بر کتاب | * تنبیهات بر کتاب «[[النبات]]» [[دینوری، احمد بن داود|ابوحنیفه دینوری]] | ||
* رد بر | * رد بر «[[كتاب الحيوان|حیوان]]» [[جاحظ، عمرو بن بحر|جاحظ]] | ||
* ردود بر اصمعی، ابن اعرابی و ابن درید | * ردود بر اصمعی، [[ابن اعرابی، ابوعبدالله محمد بن زیاد|ابن اعرابی]] و [[ابن درید، محمد بن حسن|ابن درید]] | ||
===سایر تألیفات=== | ===سایر تألیفات=== | ||